KPC kasacja po- winna być wniesiona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Przepis ten dotyczy tzw. zdolności postulacyjnej jako cechy przysługującej stronie postępowania, rozumianej jako zdolność do samodzielnego działania w postępo- waniu, tj. do podejmowania czynności procesowych bez potrzeby ustanowienia pełnomocnika. Wprowadza on tzw. przymus adwokacko-radcowski i oznacza, że wniesienie kasacji osobiście przez stronę (nie wymienioną w art.
To samo dotyczy także wniesienia kasacji przez pełnomocnika nie będącego adwokatem lub radcą prawnym uprawnionym do wniesienia kasacji na podstawie art.
Sąd Najwyższy dokonał także analizy art. 465 KPC i jego stosunku do ogólnych przepisów dotyczących udzielania pełnomocnictw. Stwierdził, że zgodnie z art. 465 § 1 zdanie drugie KPC, dotyczącym spraw z zakre- su prawa pracy, a ściślej mówiąc powództw pracownika w tych sprawach, kasację może wnieść jedynie adwokat, a także radca prawny związku zawodowego. Z brzmienia tego przepisu wynika więc, że w tych sprawach kasacji nie może wnieść skutecznie radca prawny nie będący radcą prawnym związku zawodowego. Gdyby uznać, że każdy radca prawny na podstawie art.
KPC może wnieść kasację w imieniu osoby fizycznej, bez względu na rodzaj sprawy, to należałoby uznać dość paradoksalnie, że przepis art. 465 § 1 zdanie drugie KPC oznacza ograniczenie pracownika w możliwościach wniesienia kasacji. Byłoby to sprzeczne z funkcją przepisów regulujących postępowanie odrębne w sprawach z zakresu prawa pracy. W postępowaniu tym pracownik ma większe możliwości działania, a postępowanie - 4 - jest bardziej odformalizowane w stosunku do postępowania zwykłego. Dlatego nie można poprzestać na prostej wykładni językowej omawianego przepisu art. 465 § 1 zdanie drugie KPC, zwłaszcza, że w sposób wyraźny przepis ten nie jest normą sa- modzielną. Sąd Najwyższy podkreślił, że treść art. 465 § 1 zdanie drugie KPC należy interpretować w powiązaniu ze zdaniem pierwszym § 1 art. 465 KPC, a także z przepisami art.
Z treści art. 465 § 1 zdanie pierwsze wynika, że pełnomocnikiem pracownika może być również przedstawiciel związku zawodowego lub inspektor pracy albo pracownik zakładu pracy, w którym mocodawca jest lub był zatrudniony. W powiązaniu z art.
KPC oznacza to, że kasacji imieniem pracownika nie może wnieść adwokat czy radca prawny związku zawodowego nie będący pełnomocnikiem pracownika. Aby więc kasację imieniem pracownika mógł wnieść radca prawny związku zawodowego, to w pierwszej kolejności musi on być ustanowiony pełnomocnikiem pracownika jako przedstawiciel związku zawodowego (art. 465 § 1 zdanie pierwsze KPC). Nie rozwiązuje to jednakże wskazanego wyżej paradoksu, którego rozwikłanie jest możliwe dopiero w kontekście przepisu art. 87 § 1 KPC. Wynika to ze stwierdzenia, iż norma art. 465 § 1 zdanie pierwsze KPC rów- nież nie jest normą samodzielną i należy ją odczytać w kontekście ogólnych zasad ustanawiania pełnomocników procesowych wynikających z przepisów art. 87 KPC. Świadczy o tym jednoznacznie użyte w art. 465 § 1 zdaniu pierwszym słowo "rów- nież". A więc pełnomocnikiem pracownika mogą być zarówno osoby wymienione w art. 87 KPC, jak "również" wymienione w art. 465 § 1 zdanie pierwsze KPC. Te wy- wody należy w pełni podzielić i stwierdzić ich aktualność. Następnie w uzasadnieniu wskazanego postanowienia Sąd Najwyższy doko- nał wykładni przepisów dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego przez radców prawnych, dochodząc do wniosku, że radca prawny nie mógł być skutecznie ustanowiony pełnomocnikiem osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospo- darczej. Ta część rozważań utraciła aktualność wobec nowelizacji ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) dokonanej ustawą z dnia 22 maja 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 471). Ustawą tą nadano nowe brzmienie art. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, stwierdzając między inny- mi, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy praw- - 5 - nej osobom fizycznym, z wyłączeniem spraw rodzinnych, opiekuńczych i karnych. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 8 ustawy o radcach prawnych, może radca prawny świadczyć pomoc osobom fizycznym tylko w ramach wykonywania zawodu w kancelarii radcy prawnego lub spółkach wymienionych w art. 8 ust. 1 tej ustawy, bez jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy. Warunkiem udzielania pomocy prawnej osobom fizycznym przez radcę prawnego jest więc wykonywania zawodu w ramach kancelarii (spółki wymienionej w art. 8 ust. 1) oraz nie pozostawanie w sto- sunku pracy. Ten drugi warunek w okresie przejściowym został czasowo zawieszony w art. 13 ustawy zmieniającej. Nadto został znowelizowany Kodeks postępowania cywilnego. Po art. 89 § 2 KPC dodano nowy art. 89 § 3, według którego pełnomocnictwo udzielone przez osobę fizyczną składane przez radcę prawnego powinno zawierać oświadczenie pełnomocnika, że nie pozostaje w stosunku pracy (może być ono wciągnięte do protokołu). Należy zauważyć, że ten przepis nie jest konsekwentną realizacją wyka- zania warunków zastępowania przez radcę prawnego osób fizycznych, gdyż nie wymaga wykazania, że radca prawny wykonuje zawód w ramach kancelarii (spółki wymienionej w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Nie oznacza to jednak, że sąd nie może także tego warunku sprawdzić przez zażądanie wykazania tej okolicz- ności, zwłaszcza, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o radcach prawnych istnieje obowiązek zgłaszania radzie właściwej okręgowej izby formy wykonywania zawodu. Po wejściu w życie omawianej nowelizacji, czyli po 15 września 1997 r., radca prawny na warunkach określonych w art. 4 i 8 ustawy o radcach prawnych (w okre- sie przejściowym także art. 13 ustawy o zmianie) może być pełnomocnikiem osoby fizycznej, a więc także pracownika dochodzącego swych roszczeń w sprawach z zakresu prawa pracy. Będąc pełnomocnikiem radca prawny może też wnosić kasa- cję zgodnie z ogólnym przepisem art.
Jak w tej sytuacji należy od- czytać normę art. 465 § 1 zdanie drugie KPC. Sąd Wojewódzki zastosował wykład- nię zwężającą, w sposób prowadzący do uznania, że w sprawach z zakresu prawa pracy nie każdy radca prawny będący pełnomocnikiem pracownika może wnieść kasację, a tylko wtedy, gdy jest radcą prawnym związku zawodowego (organizacji zrzeszającej emerytów bądź rencistów). Nie jest to wykładnia prawidłowa. Jak to wyżej wskazano jest to wykładnia sprzeczna z funkcją tego przepisu, który należy - 6 - odczytywać jako rozszerzający możliwości zastępowania pracowników w sprawach z zakresu prawa pracy, a nie odwrotnie. Kasację imieniem pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy może wnieść zatem każdy radca prawny będący jego pełno- mocnikiem na zasadach ogólnych, a nadto radca prawny związku zawodowego, choćby nie spełniał warunków określonych w art. 4 i 8 ustawy o radcach prawnych. Pełnomocnikiem pracownika może więc być przykładowo radca prawny związku za- wodowego (upoważniony do działania przez ten związek), choćby nie prowadził kan- celarii radcy prawnego i pozostawał z tym związkiem zawodowym w stosunku pracy. Podkreślić także należy, iż w niniejszej sprawie Tadeusz J. był pełnomocni- kiem powódki jako jej mąż (art. 87 § 1 KPC), a nie jako radca prawny. Posiadanie statusu radcy prawnego nie było więc wymagane dla samej możliwości zastępstwa powódki, lecz wyłącznie dla możliwości złożenia kasacji. Tadeusz J. mógł więc być pełnomocnikiem powódki jako jej mąż, a kasację mógł złożyć jako radca prawny (art.
Prowadzi to do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 386 § 1 KPC w związku z art. 397 § 2 i art. 393 18 oraz art. 393 19 KPC. ========================================
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.