Sygn. akt I ACa 810/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2013 roku Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SSA Alicja Surdy Sędzia: Sędzi

szystkie lokale, które nie pobierają ciepła i wody: 1.

§ 9

pkt 1 – koszty stałe zakupu, 2.

§ 9

pkt 2 – koszty zmienne, 3.

§ 15

pkt 2a – koszty zmienne

1. a)po udokumentowaniu poniesionych kosztów ogrzewania lokalu (faktury zakupu dostarczone do administratora na ogrzewania zgodnie z projektem zapotrzebowania – czyli nie mniejszy niż 0,5 średniego wskaźnika budynku wówczas § 10 pkt 3 nie będzie naliczany. Rozliczenia kosztów zużytej energii cieplnej dokonuje działająca z upoważnienia Wspólnoty firma rozliczeniowa, zarząd upoważniony jest do podpisania umowy w firmą rozliczającą (§ 11 Regulaminu). W § 14 Regulaminu postanowiono, że rozliczenia opłat zaliczkowych dokonywane będzie po zakończeniu okresu rozliczeniowego. § 15 Regulaminu stanowi, że: 1. rozliczenie dla lokali, w których licznik uległ uszkodzeniu bez winy właściciela lub lokatora i nie była możliwa wymiana lub naprawa ze względów technicznych nastąpi na podstawie szacunku ze średniego zużycia ciepła w budynku, 2. rozliczenie kosztów zmiennych ogrzewania przy zastosowaniu ciepłomierzy nie uszkodzonych oraz gdy właściciele nie wyrazili zgody na instalację ciepłomierzy będzie zastąpione innym systemem rozliczeń tzn. jeżeli wskaźnik lokalu jest:
2. a)rażąco niski – czyli mniejszy niż 0,5 średniego wskaźnika budynku – do rozliczenia przyjmuje się iloczyn powierzchni lokalu oraz średniego wskaźnika budynku. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. w kształcie sformułowanym w apelacji należało ocenić jako nieuzasadniony. Zgodnie z treścią art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W orzecznictwie wskazano, iż jego naruszenie może polegać na błędnym uznaniu, że przeprowadzony w sprawie dowód ma moc dowodową i jest wiarygodny albo że nie ma mocy dowodowej lub nie jest wiarygodny. Jednocześnie przyjęto, że prawidłowe postawienie tego zarzutu wymaga wskazania przez skarżącego konkretnych zasad lub przepisów, które naruszył sąd przy ocenie poszczególnych, określonych dowodów (wyrok SN z dnia 28 kwietnia 2004 roku, V CK 398/03, LEX nr 174215; wyrok SN z dnia 13 października 2004 roku, III CK 245/04, LEX nr 174185). Z kolei przepis art. 328 § 2 k.p.c. określa konstrukcyjne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie sądu pierwszej instancji. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Powód podnosił, że naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. miało polegać na dowolnym i sprzecznym z zasadami logiki przyjęciu, że uregulowania zawarte w § 9, 10 i 15 Regulaminu nie naruszają uzasadnionego interesu powoda. Analiza tak postawionego zarzutu wskazuje na to, że powodowi nie chodziło w istocie o naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. czy też art. 328 § k.p.c., ale o niewłaściwą ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego. Powód mimo, że w apelacji sformułował zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c.) to w istocie kwestionował przeprowadzony przez Sąd Okręgowy proces stosowania prawa materialnego. Zgodnie z ogólnie przyjęta praktyką sąd odwoławczy winien rozpoznawać zarzuty zgodnie z ich rzeczywistą postacią i treścią prezentowaną w apelacji, a nie tylko oznaczeniem zamieszczonym w jej części wstępnej. Odnosząc się do takich zarzutów podnieść należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (tj. Dz. U. z 2000r., nr 80, poz. 903 ze zm.) – cytowanej daje jako u.w.l. właściciel lokalu może zaskarżyć uchwałę do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub z umową właścicieli lokali albo jeśli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy. Zaskarżenie do sądu uchwały właścicieli lokali w oparciu o art. 25 ust. 1 u.w.l. będzie skuteczne, jeśli zostanie spełniona któraś z określonych w tym przepisie przesłanek: 1) uchwała nie jest zgodna z prawem; 2) uchwała nie jest zgodna z umową właścicieli lokali; 3) uchwała narusza zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną; 4) uchwała w inny sposób (niż poprzez naruszenie zasad prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną) narusza interesy właściciela lokalu, który składa skargę. Powód podnosił, że zaskarżona uchwała nr(...)roku narusza jego uzasadnione interesy i jest sprzeczna z zasadami prawidłowego zarządzania nieruchomością oraz jest bezprawna (uzasadnienie pozwu k. 4, pismo procesowe z dnia 29 sierpnia 2012 roku k. 48-49). Jeżeli chodzi o zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną podnieść należy, że powód nie wykazał, aby uchwała nr (...)(a w istocie postanowienia Regulaminu) naruszały takie zasady. Z twierdzeń powoda wynika, że uchwała nr (...)została przez niego zaskarżona z tej przyczyny, że w swoim lokalu nie posiada założonej instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody i wobec tego uważa, że obciążenie go, jako właściciela takiego lokalu, kosztami centralnego ogrzewania i ciepłej wody powinno dotyczyć tylko ogrzewanych części nieruchomości wspólnej (stosownie do udziału, a nie powierzchni użytkowej lokalu), zaś zapisy Regulaminu (w szczególności § 9, 10 i 15) nie tylko obciążają go nadmiernymi kosztami mediów, z których nie korzysta, ale także są niejasne i nieczytelne. Już z samym twierdzeń powoda podniesionych w uzasadnieniu pozwu oraz piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2012 roku należy wyciągnąć wniosek, że powód nie powoływał się na żadną okoliczność świadczącą o tym, że zaskarżona uchwała nr (...)roku jest sprzeczna z zasadami prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną. Również w apelacji nie zostały powołane żadne argumenty o tym świadczące. Rozważyć zatem należy, czy wykazane zostało, że uchwała nr (...)jest sprzeczna z przepisami prawa lub narusza uzasadnione interesy powoda. Zgodnie z art. 12 ust. 2 u.w.l. pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej utrzymaniem, a w części przekraczającej te potrzeby przypadają właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów; w takim samym stosunku właściciele lokali ponoszą wydatki i ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w części nie znajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez Sąd Apelacyjny w § 9 Regulaminu postanowiono, że: 1) koszty stałe zakupu energii cieplnej na cele c.o. i c.w.u., które ponoszą wszyscy właściciele lokal, rozliczne będą proporcjonalnie do powierzchni użytkowej zajmowanych lokali, 2) koszty zmienne, które ponoszą wszyscy właściciele lokali, rozliczane będą zgodnie ze wskazaniem urządzeń pomiarowych ciepłomierzy i wodomierzy przypisanych do lokalu, a różnica energii cieplnej między ciepłomierzem głównym w węźle a sumą pobranej energii cieplnej ciepłomierzy w lokalach (obejmująca koszty ogrzania pomieszczeń nieopomiarowanych oraz straty przesyłowe) będzie rozliczana proporcjonalnie do powierzchni użytkowej zajmowanych lokali. Pojęcia „proporcjonalnie o powierzchni lokali” (użyte w Regulaminie) i „proporcjonalnie do udziału w części” (o którym mowa w art. 12 ust. 2 u.w.l.) nie są tożsame zakresowo. Zgodnie z art. 3 ust. 3 u.w.l udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. A zatem na wielkość udziału w nieruchomości wspólnej wpływa nie tylko powierzchnia użytkowa lokalu, ale również powierzchnia pomieszczeń do niego przynależnych (np. piwnic). W związku z tym zapis zawarty w § 9 Regulaminu, a także zapis § 10 Regulaminu (odsyłający do postanowień § 9) w części w jakiej określają, iż koszty stałe oraz koszty zmienne ponoszone na ogrzanie nieruchomości wspólnej będą ponoszone proporcjonalnie do powierzchni zajmowanego lokalu naruszają zasadę określoną w art. 12 ust. 2 u.w.l. Nadto podnieść należy, że obciążenie powoda kosztami stałymi zakupu ciepła na cele zarówno centralnego ogrzewania jak i ciepłej wody dotyczącego całego budynku narusza jego uzasadnione interesy, w sytuacji gdy powód nie korzysta z ciepłej wody i centralnego ogrzewania. Powód powinien zostać obciążony tylko kosztami ogrzewania nieruchomości wspólnej (zgodnie z art. 12 ust. 2 u.w.l. stosownie go jego udziału w nieruchomości wspólnej), nie zaś kosztami stałymi ogrzewania całego budynku. Taka samą uwagę należy odnieść do strat przesyłowych. Nie można zgodzić się natomiast ze stanowiskiem powoda, że powinien być obciążony tylko kosztami tego metrażu części wspólnych budynku, który jest ogrzewany, z wyłączeniem powierzchni nieogrzewanej. Trudno bowiem precyzyjnie określić jaka cześć np. klatki schodowej, czy piwnic, czy innych pomieszczeń zaliczonych do nieruchomości wspólnej, jest ogrzewana, a jaka nie. W ocenie Sądu Apelacyjnego za uchyleniem zaskarżonej uchwały przemawia również sama treść Regulaminu. Regulamin zawiera bowiem niejasne i nieczytelne postanowienia (w szczególności § 10 i 15) oraz pojęcia, które można interpretować w sposób rozbieżny - średni wskaźnik budynku (§ 10 pkt 3a, (§ 15 pkt 2a) oraz wskaźnik lokalu (§ 15 pkt 2a). Konstrukcja aktów prawnych, umów, uchwał, regulaminów czy innych czynności będących źródłem praw i obowiązków winna być jasna i przejrzysta. Treść powinna pozwalać na przeprowadzenia interpretacji w głównej mierze w oparciu o zasady wykładni semantycznej. W tym celu należy stosować określenia i pojęcia używane w języku potocznym, które nie stwarzają problemów interpretacyjnych przeciętnemu odbiorcy aktu czy też stronie takiej czynności. Gdyby zaś ujęcie przepisu przy użyciu takich sformułowań było niemożliwe i konieczne byłoby wprowadzenie pewnych pojęć niejasnych lub nieostrych za prawidłowe i zasadne przyjmuje się dokonanie wytłumaczenia znaczenia takiej definicji w tzw. słownikach pojęć, które szeroko zamieszczane są zarówno przez ustawodawcę jak i autorów umów o charakterze zobowiązaniowym, uchwałach organów spółek kapitałowych etc. Zauważyć należy, iż „słownik” taki został umieszczony również w § 6 Regulaminu. Pominięto jednakże pojęcia „średniego wskaźnika budynku” oraz „wskaźnika lokalu” (który zważywszy na postanowienia zawarte w § 10 i § 15 powinien być zdefiniowany odrębnie w przypadku lokali ogrzewanych przy pomocy instalacji centralnego ogrzewania oraz w przypadku lokali w ogóle nie podłączonych do centralnego ogrzewania). W ocenie Sądu Apelacyjnego nie są jasne i jednoznaczne zapisy Regulaminu zawarte w § 10 pkt 3a oraz § 15 pkt 2a. Podkreślić trzeba, iż uchwały, które rodzą po stronie lokatora – członka wspólnoty obowiązki, zwłaszcza o charakterze majątkowym, winny być jednoznaczne i przejrzyste. Gwarantują one bowiem pewność sytuacji prawnej każdego z lokatorów. W obecnym brzmieniu Regulamin nie zapewnia takiego stanu. Zagadnienie obliczania i wysokości kosztów eksploatacyjnych jest na tyle istotne, że nie powinno zostawać miejsca do niejednoznacznej wykładni. Tymczasem § 10 pkt 3a Regulaminu zawiera niejasne postanowienie dotyczące udokumentowania poniesionych kosztów ogrzewania lokalu. Powód ogrzewa swój lokal przy pomocy energii elektrycznej. Kryteria uprawniające do zwolnienia z konieczności opłaty za koszty zmienne są niemożliwie lub nadmiernie utrudnione do spełnienia przez powoda i pozostawione do swobodnego uznania firmy rozliczeniowej, o której mowa w § 11 Regulaminu. Powód zgodnie z § 10 pkt 3a powinien udokumentować fakturami poniesione koszty ogrzewania swojego lokalu. Powód nie ma możliwości wykazania fakturami, ile energii zużył na ogrzewanie lokalu, a ile na inne potrzeby (np. oświetlenie, koszty podgrzania wody, dostarczenia energii do innych urządzeń elektrycznych). Niezrozumiałe jest postanowienie zawarte w § 15 pkt 2a Regulaminu, zważywszy na niesprecyzowanie zawartych w nim pojęć „wskaźnika lokalu” i „średniego wskaźnika budynku”. Niejasny jest także stosunek zapisów § 15 pkt 2a do § 10 pkt 3a Regulaminu. W § 14 Regulaminu zawarto postanowienie dotyczące zaliczkowego pobierania opłat i ich rozliczenia po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Nie określono jednak precyzyjnie w jaki sposób określone będą opłaty zaliczkowe w przypadku lokali podłączonych do centralnego ogrzewania i ciepłej wody oraz w przypadku lokali nie podłączonych. Pozwana Wspólnota pobiera te opłaty w równej wysokości. Wobec tego taki zapis, nie precyzujący zasad określenia zaliczek, również narusza uzasadnione interesy powoda. Z wyżej podanych względów Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżona uchwała nr(...)narusza art. 12 ust. 2 u.w.l. oraz uzasadnione interesy powoda jeśli chodzi o postanowienia zawarte w § 9, 10, 14 i 15 regulujące zasady rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania, ciepłej wody. Wobec tego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił częściowo zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że uchylił wskazaną uchwalę w całości. Konsekwencją tego rozstrzygnięcia była konieczność zmiany rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w punkcie II zaskarżonego wyroku. Wobec uchylenia uchwały nr(...)oraz prawomocnego już wcześniej oddalenia powództwa w zakresie żądania uchylenia uchwały(...)obie strony przegrały sprawę w równym zakresie, ale powód poniósł wyższe koszty procesu. Wobec tego na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny, stosownie do wyniku sprawy, rozdzielił koszty procesu poniesione przez obie strony. Ogółem koszty procesu w niniejszej sprawie wyniosły w pierwszej instancji 794 zł. Powód poniósł koszty w kwocie 597 zł, obejmujące opłatę od pozwu – 400 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – 180 zł, obliczone według stawki minimalnej na podstawie § 11 ust. 1 pkt 1 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pozwana poniosła koszty w kwocie 197 zł, obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – 180 zł, obliczone według stawki minimalnej na podstawie § 11 ust. 1 pkt 1 oraz § 5 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17 zł. Pozwana przegrała sprawę w 50%. Udział w sumie kosztów procesu obciążający powoda i pozwaną wynosi po 397 zł. Ponieważ poniesione przez powoda koszty o 200 zł przewyższają obciążający go udział, zasądzeniu na jego rzecz tytułem zwrotu kosztów procesu podlega ta właśnie różnica. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł mając na uwadze wynik tego postępowania oraz treść art. 98 § 1 i 3 k.p.c., 108 § 1 k.p.c. i art. 109 k.p.c. stosowanych odpowiednio z uwagi na art. 391 § 1 k.p.c. Apelacja powoda została uwzględniona w całości. W związku z tym Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanej jako strony przegrywającej na rzecz powoda koszty postępowania za drugą instancję, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika określone zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1, § 5 w związku z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.