I PKN 398/98

Wyrok z dnia 28 października 1998 r. I PKN 398/98

1. Uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za zwykły sposób rozwiązania stosunku pracy nie oznacza przyzwolenia na arbitralne, dowolne, nieuzasad- nione lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wypowiedzenie umowy o pracę.
2. Wypowiedzenie umowy o pracę długoletniemu pracownikowi, który utracił zdrowie w związku przyczynowym z rażąco naruszającymi zasady bez- pieczeństwa i higieny pracy warunkami wykonywania zatrudnienia, może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP). Przewodniczący: SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra- wozdawca), Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 października 1998 r. sprawy z po- wództwa Romana W. przeciwko S. Zakładom Mięsnym S.A. w S.P. o uznanie wypo- wiedzenia za bezskuteczne, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 22 maja 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach wyro- kiem z dnia 22 maja 1998 r. oddalił apelację strony pozwanej – S. Zakładów Mięs- nych Spółki Akcyjnej w S.P. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Siedlcach z dnia 9 lutego 1998 r. [...] przywracającego do pracy na poprzednich warunkach po- woda Romana W. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Powód był za- trudniony u strony pozwanej od 25 listopada 1974 r. do 31 sierpnia 1997 r. jako pra- cownik fizyczny w oddziale uboju. Praca wykonywana przez powoda w mikroklimacie 2 wilgotnym i gorącym oraz w hałasie wymagała dźwigania ciężarów, co sprzyjało po- wstaniu i nawrotom jego dolegliwości bólowych dłoni oraz kręgosłupa na odcinku lę- dźwiowo-krzyżowym. Powód cierpi na schorzenia, które pozostają w związku przy- czynowym z warunkami pracy i wiążą się z koniecznością korzystania ze zwolnień lekarskich, których wymiar wykazywał stałą tendencję wzrostową. W 1995 r. powód przebywał na tych zwolnieniach przez 47 dni, w 1996 r. - przez 58 dni, a do dnia 12 września 1997 r. już przez 52 dni. Na tle takich ustaleń Sąd Wojewódzki potwierdził prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji, że wypowiadając powodowi umowę o pracę pozwany pra- codawca wybrał niewłaściwą metodę rozwiązania problemu jego absencji chorobo- wych. Wadliwość ta polegała na przerzuceniu na pracownika starań o zmianę miejs- ca pracy lub o uzyskanie renty. Fakt, że powód nie zwracał się o zmianę stanowiska pracy, nie zwalniał pracodawcy od obowiązku inicjatywy w tym zakresie. Sąd drugiej instancji uznał, że powodowi nie postawiono zarzutu niewłaściwego świadczenia pracy i dlatego niewyczerpanie przez stronę pozwaną możliwości przesunięcia dłu- goletniego pracownika w drodze wypowiedzenia zmieniającego na inne odpowiednie stanowisko pracy i zastosowanie wypowiedzenia umowy o pracę było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W kasacji strona pozwana podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego - przez błędną wykładnię art. 30 § 4 i 45 KP oraz przez niewłaściwe zastosowanie art. 8 KP, argumentując, że długotrwałe zwolnienia lekarskie powoda, który jest pracow- nikiem fizycznym, dezorganizowały proces produkcji, przeto uzasadniały wypowie- dzenie mu umowy o pracę, które nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecz- nego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest nieuzasadniona. Zasadność wypowiedzenia umowy o pracę po- winna być rozważana nie tylko z uwzględnieniem potrzeb pracodawcy (art. 45 KP), ale również z poszanowaniem interesów pracownika sumiennie i starannie wykonu- jącego obowiązki pracownicze, za którego ochroną przemawiają w konkretnych oko- licznościach sprawy zasady współżycia społecznego, kwalifikujące wypowiedzenie definitywne jako nadużycie prawa przez pracodawcę (art. 8 KP). 3 Za takim potraktowaniem pracownika przemawiało w rozpoznawanej sprawie długoletnie zatrudnienie powoda za niskim wynagrodzeniem w szczególnie uciążli- wych warunkach pracy, które stanowiły przyczynę jego nieodwracalnych chorób pra- cowniczych, wymagających długich okresów leczenia. W tym zakresie Sąd drugiej instancji potwierdził wnikliwe ustalenia pierwszoinstancyjne, że schorzenia powoda, wykonującego pracę zawodową bez zastrzeżeń, pozostają w związku przyczynowym ze szkodliwymi warunkami jego zatrudnienia oraz wymagają coraz dłuższego ich le- czenia. Następnie Sąd ten trafnie zasygnalizował, iż zjawisko generalnego występo- wania istotnych absencji chorobowych wśród długoletnich pracowników zatrudnio- nych na oddziale zatrudniającym powoda (oddział uboju), powinno być ograniczane przez poprawę warunków wykonywania pracy, prowadzącą do usuwania zagrożeń dla zdrowia zatrudnionych tam pracowników oraz przez przesuwanie na inne, odpo- wiednie stanowiska pracy pracowników, którzy z przyczyn dotyczących pracodawcy utracili dotychczasową sprawność zawodową. Podjęcia takich działań wymaga usta- wowy obowiązek pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicz- nych warunków pracy (art. 94 pkt 4 i 207 KP). Pracodawca, zatrudniający pracowników w uciążliwych lub szkodliwych wa- runkach pracy, które wpływają na obniżenie ich zdrowotnej sprawności zawodowej, powinien liczyć się z możliwością negatywnej sądowej weryfikacji pozbycia się dłu- goletnich pracowników, którzy utracili zdrowie w związku przyczynowym z urągają- cymi bezpieczeństwu i higienie pracy warunkami wykonywania zatrudnienia, spowo- dowaną uznaniem dokonanego wypowiedzenia umowy o pracę za czynność sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 8 KP). Pracownicy tacy nie po- winni być traktowani instrumentalnie jako zbędny lub nieprzydatny zawodowo balast dezorganizujący proces produkcji u pozwanego pracodawcy, który nie dostrzega lub pomniejsza własne ewidentne zaniedbania obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przyczynowo wpływających na obniżanie zdrowotnej sprawności zawodowej pracowników zatrudnionych na oddziale uboju. Wprawdzie w orzecznictwie w ostatnim okresie wypowiedzenie umowy o pracę uznaje się za tzw. zwykły sposób rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę, ale nie może to ozna- czać przyzwolenia na arbitralne, dowolne, nieuzasadnione lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wypowiedzenie umowy o pracę, którego zastosowanie wy- maga - na żądanie pracownika - wnikliwej oceny sądowej. Dlatego przekonujące uzasadnienie przez Sądy obu instancji stanowiska o nadużyciu przez pozwanego 4 pracodawcę prawa wypowiedzenia powodowi umowy o pracę doprowadziło Sąd Najwyższy do oddalenia kasacji na podstawie art. 39312 KPC. ========================================