II UKN 590/98

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1999 r. II UKN 590/98 Jeżeli sąd drugiej instancji dopuścił (art. 381 KPC) dowód, który nasuwa wątpliwości, co do wniosków wynikających z opinii biegłych przeprowadzonej przez sąd pierwszej instancji, to powinien wątpliwości te usunąć, co najmniej przez zażądanie ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie (art. 286 KPC). Przewodniczący: SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 1999 r. sprawy z wniosku Sławomira Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 1 lipca 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyj- nego. U z a s a d n i e n i e Sławomir Z. złożył w dniu 8 kwietnia 1997 r. wniosek o przyznanie mu prawa do renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem przy pracy. Decyzją z dnia 20 maja 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w T.M. odmówił wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem przy pracy i drugą decyzją z tej samej daty - prawa do renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, wyrokiem z dnia 12 lutego 1998 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawcy od tych decyzji. Sąd Wojewódzki przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy: neurologa i chirurga or- topedy, a także opinii Kliniki Ortopedii Akademii Medycznej w Ł. Sąd ustalił, że wnioskodawca w dniu 5 kwietnia 1995 r. uległ wypadkowi przy pracy, wskutek które- go doznał złamania kości piętowej prawej, w obecnym czasie bez ograniczenia 2 sprawności. Zdjęcie rentgenowskie tyłostopia prawego wykazuje pełny zrost, ze zmniejszeniem jedynie kąta Bohlera o połowę i koślawością 10 stopni oraz cechy zmian zwyrodnieniowych w zakresie stawu skokowo-piętowego. Ponadto rentgen kręgosłupa lędźwiowego wykazuje cechy zmian zwyrodnieniowych pod postacią osteofitów na krawędziach trzonów kręgów L1 i L2 oraz spłycenie lordozy lędźwiowej. Zmiany w narządzie ruchu wnioskodawcy są następstwem wypadku przy pracy z dnia 5 kwietnia 1995 r., ale nie ograniczają w istotny sposób jego zdolności do pracy i nie powodują inwalidztwa żadnej grupy. Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonych decyzji i przyznania wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej przewidzianej w art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 1 lipca 1998 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy od tego wyroku. Sąd drugiej instancji przyjął, że analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje na trafność ustaleń wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie stanu zdrowia wnioskodawcy oraz oceny, iż nie powoduje on inwalidztwa. Według żadnej z opinii biegłych zmiany chorobowe nie ograniczają w stopniu istotnym jego możliwości zarobkowania i wykonywania dotychczasowego zatrudnie- nia. Ocena biegłych sądowych jest zbieżna z oceną zawartą w orzeczeniu Woje- wódzkiej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, która zweryfikowała orzeczenia Obwodowej Komisji jako nieprawidłowe. Zdaniem Sądu drugiej instancji nie wnosi nowych elementów w sprawie złożona w postępowaniu apelacyjnym, kserokopia karty choroby konsultacji medycznej wypełniona przez dr N., z której wynika, iż stwierdził on w stawie skokowym dolnym zesztywnienie i uznał, że wnioskodawca wymaga leczenia operacyjnego oraz przeciwwskazana jest praca na wysokości. Renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który jest inwalidą. O istnie- niu inwalidztwa decyduje utrata częściowej lub całkowitej zdolności do wykonywania zatrudnienia z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu. Istnienie pewnych przeciwwskazań do wykonywania określonych prac, czy też zale- cenie zabiegu operacyjnego nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem takich naru- szeń sprawności organizmu, które dawałyby podstawę uznania inwalidztwa wnios- kodawcy. Kasację od tego wyroku wniósł wnioskodawca. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3931 pkt 2 KPC), a mianowicie:

1. a)art. 227 KPC i 286 KPC w związku z art. 232 KPC i art. 241 3 KPC - przez: 1) nieprzesłuchanie bezpośrednie biegłych wydających opinie w niniej- szej sprawie na okoliczność rozbieżności między twierdzeniami zawartymi w ich opi- niach a stanowiskiem lekarzy leczących wnioskodawcę, 2) niedopuszczenie i nie- przeprowadzenie - dowodu z zasięgnięcia opinii Instytutu Medycyny Pracy lub zes- połu biegłych Akademii Medycznej na istotną w sprawie okoliczność - czy stan zdro- wia powoda uzasadnia zaliczenie do grupy inwalidów, a co za tym idzie przyznania mu prawa do renty inwalidzkiej;
2. b)art. 233 § 1 KPC - przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na dokonaniu tej oceny jedynie w oparciu o opinie biegłego Sądu Wojewódzkiego lek. med. Henryka R. i biegłego z Akademii Medycznej w Ł. dr n. med. Witolda K., z pominięciem stanowiska lekarza prowadzą- cego dr n. med. Kryspina N. - również pracownika tej samej kliniki AM co biegły Wi- told K. W uzasadnieniu kasacji wnioskodawca podniósł, że w materiale dowodowym sprawy występują rozbieżności między stanowiskiem biegłych, a stanowiskiem leka- rzy prowadzących proces leczenia wnioskodawcy. Zdaniem dr n.med. Kryspina N., stan zdrowia wnioskodawcy rodzi u niego konieczność przeprowadzenia zabiegu operacyjnego oraz uniemożliwia mu wykonywanie pracy na wysokości, co w zesta- wieniu z zawodem elektromontera, uniemożliwia w ogóle pracę. Zdaniem wniosko- dawcy, w tej sytuacji Sądy obu instancji naruszyły przepisy art. 227 KPC, 286 KPC, 232 KPC i 241 KPC, bowiem przy stwierdzonych rozbieżnościach, Sąd powinien przesłuchać na te okoliczności biegłych bądź zażądać opinii zespołu biegłych. Wnioskodawca jest elektromonterem i biegli powinni się wypowiedzieć czy stwier- dzone u niego schorzenia nie stanowią przeszkód do wykonywania zawodu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji była wszechs- tronna, a przez to dokonana z uwzględnieniem art. 233 § 1 KPC. Jednakże wnioskodawca w postępowaniu apelacyjnym powołał się na nowy dowód - świa- dectwo lekarskie lekarza prowadzącego jego leczenie, z którego można wnosić, że schorzenie wnioskodawcy uniemożliwia mu wykonywanie dotychczasowego zatrud- nienia. Sąd drugiej instancji powinien w świetle art. 381 KPC rozważyć, czy dowód ten należało przeprowadzić. Z tego punktu widzenia istotne jest, że Sąd dowód ten uwzględnił i ustosunkował się do niego. Jednakże nastąpiło to z przekroczeniem zasad obowiązujących przy ocenie dowodów, wymagających posiadania wiedzy 4 specjalnej. Dowód ten pozostawał bowiem, co najmniej w częściowej sprzeczności z dotychczas przeprowadzonymi dowodami z opinii, dotyczącymi stanu zdrowia wnios- kodawcy i ze skutkami w zakresie ograniczenia zdolności do wykonywania zatrud- nienia. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu drugiej instancji było wyjaśnienie tej sprzeczności, drogą co najmniej ustnego uzupełnienia przez biegłych dotychczas zło- żonych opinii (zażądanie opinii uzupełniającej) - art. 286 KPC. Należy uznać, że bez takiego uzupełnienia materiału dowodowego, ocena dowodów dokonana przez Sąd drugiej instancji nie jest wszechstronna, a przez to narusza art. 233 § 1 KPC w związku z art. 382 KPC. Wobec tego należało uznać, że kasacja powołuje się na usprawiedliwione podstawy, gdyż naruszenie przepisów proceduralnych mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Prowadziło to do uwzględnienia kasacji i orzeczenia na pods- tawie art. 39313 § 1 KPC i 108 § 2 KPC, jak w sentencji. ========================================