I PKN 331/99

Postanowienie z dnia 16 września 1999 r. I PKN 331/99 Pracownik może dochodzić przed sądem pracy nakazania udzielenia in- formacji mających istotne znaczenie dla jego sytuacji pracowniczej (art. 2 § 1 i 476 § 1 KPC). Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Walerian Sanetra (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 wrześ- nia 1999 r. sprawy z powództwa Jacka B. przeciwko Rektorowi Politechniki W. o ustalenie, na skutek kasacji powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wro- cławiu z dnia 10 grudnia 1998 r. [...] p o s t a n o w i ł : u c h y l i ć zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 27 października 1998 r. [...] i przekazać sprawę Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e W imieniu powoda Jacka B. wniesiona została kasacja od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 1998 r. [...], którym Sąd ten zmienił postanowienie Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 27 października 1998 r. [...] w ten sposób, że odrzucił pozew. Jacek B. domagał się w pozwie, by Rektor Politechniki W. zobowiązany został przez Sąd do udzielenia mu informacji o dacie powzięcia wiadomości „o rozpow- szechnianiu przez powoda nieuzasadnionych twierdzeń na temat złej woli i niekom- petencji Dziekana Wydziału Informatyki i Zarządzania Politechniki W. w zakresie za- łatwiania spraw studenckich zawartych w piśmie Komitetu Uczelnianego Samorządu 2 Studenckiego z dnia 2 grudnia 1996 r., sygnowanym podpisem mgr inż. Jacka B.”. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, przyjmując że sprawa nie jest sprawą z za- kresu prawa pracy, przekazał ją do rozpoznania Rektorowi Politechniki W. z powoła- niem się na art. 464 KPC. Zaskarżone zażaleniem postanowienie Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych Sąd drugiej instancji uznał za wadliwe, jednakże z innych przyczyn niż przyto- czonych w zażaleniu. Sąd Apelacyjny podniósł, że zgodnie z art. 1 i art. 2 § 1 KPC sądy powszechne rozpoznają sprawy cywilne. Są nimi sprawy z zakresu prawa cy- wilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także te, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych. W ocenie Sądu Apelacyjnego zgłoszone przez powoda w poz- wie żądanie nie należy do kategorii spraw cywilnych wymienionych w art. 1 KPC, gdyż jego podstawą nie są przepisy prawa cywilnego. „Sam powód zdaje się poszu- kiwać uzasadnienia do zgłoszenia roszczenia wyłącznie w przepisach Konstytucji”. Skoro sprawa wniesiona przez powoda nie ma charakteru sprawy cywilnej, pozew podlega odrzuceniu z mocy art. 199 § 1 pkt 1 KPC, gdyż droga sądowa nie jest do- puszczalna. Również Sąd Pracy zobowiązany był do odrzucenia pozwu, bo art. 464 § 1 KPC dotyczy wyłącznie postępowania sądu w sprawach z zakresu prawa pracy, czyli w sprawach, które uprzednio zostały zakwalifikowane jako sprawy cywilne wy- mienione w art. 1 KPC, jeżeli czasowo lub trwale dochodzenie roszczeń z zakresu prawa pracy na drodze sądowej jest niedopuszczalne. W konsekwencji takiego sta- nowiska Sąd drugiej instancji uznał, że tylko w tym znaczeniu uzasadniony był zarzut naruszenia art. 464 § 1 KPC podniesiony w zażaleniu. W kasacji zaskarżonemu nią postanowieniu postawiono zarzut, iż narusza ono art. 45 ust. 1, 51 ust. 3 i 5, 54 ust. 1, 61 ust. 1 i 2, 77 ust. 2, 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Ponadto podniesiono w niej zarzut naruszenia art. 316 § 1, 328 § 2 i 476 § 1 pkt 1 KPC. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja ma usprawiedliwione podstawy i dlatego została uwzględniona. W sprawie istnieją dwie odrębne kwestie, a mianowicie, czy sformułowane przez powo- da żądanie (roszczenie) w sensie ogólnym mieści się w ramach stosunku pracy oraz czy roszczenie takie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na ocenę, iż w konkretnej 3 sytuacji może być ono wywiedzione z prawa powoda objętego treścią jego stosunku pracy. W ocenie Sądu Najwyższego żądanie zgłaszane przez pracownika, a doty- czące udzielania mu istotnych informacji odnośnie do jego sytuacji pracowniczej – związanych z realizacją jego pracowniczych praw, obowiązków i odpowiedzialności – mieści się w ramach stosunku pracy w ujęciu art. 476 KPC. Przepis ten powinien obecnie być przy tym interpretowany w duchu zasady z art. 45 ust. 1 Konstytucji, to jest prawa obywateli do sądu. Wprawdzie w Kodeksie pracy brak jest wyraźnego przepisu, który nakładałby na pracodawcę generalny obowiązek udzielania pracow- nikowi informacji istotnych w aspekcie jego praw, obowiązków i odpowiedzialności, ale może być on wywodzony z szeregu postanowień Kodeksu, takich chociażby jak to, że pracodawca jest zobowiązany zaznajamiać pracowników z ich podstawowymi uprawnieniami (art. 94 pkt 1 KP), stosować obiektywne i sprawiedliwe kryteria oceny pracowników oraz wyników ich pracy (art. 94 pkt 9 KP), wpływać na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (art. 94 pkt 10 KP), wydać świadec- two pracy (w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy – art. 97 § 1 KP), czy też szanować godność i inne dobra osobiste pracownika (art. 111 KP). Re- gulacje tego typu, jak również ogólne założenia, na których oparte jest całe ustawo- dawstwo pracy, pozwalają na konstruowanie ogólnego obowiązku pracodawcy dba- nia o dobro pracownika (a co najmniej respektowania tego dobra), podobnie do obo- wiązku pracownika, jakim jest dbanie o dobro zakładu pracy (art. 100 pkt 4 KP). W ramach tego ogólnego obowiązku pracodawcy mieści się między innymi jego powin- ność dostarczania pracownikowi informacji i dokumentów (świadectwa pracy, zaś- wiadczeń o stażu pracy itp.) istotnych z punktu widzenia realizacji stosunku pracy, a nawet szerzej (np. gdy idzie o zaświadczenie o zarobkach potrzebne dla realizacji uprawnień poza zakładem pracy). Nie oznacza to, oczywiście, że pracownik może od pracodawcy domagać się wszelkich informacji, które go dotyczą; muszą one mieć ważne znaczenie dla jego sytuacji pracowniczej, a ponadto wyłączenie udzielenia przez pracodawcę informacji określonego typu może wynikać wprost lub pośrednio z przepisów prawa (np. ze sposobu ukształtowania instytucji odpowiedzialności dyscy- plinarnej). Wynika stąd tym samym, że uznanie, iż domaganie się przez pracownika informacji dotyczącej jego sytuacji jako strony stosunku pracy, choć mieści się w pojęciu sprawy ze stosunku pracy (z zakresu prawa pracy) w rozumieniu art. 476 § 1 pkt 1 KPC, nie musi jeszcze oznaczać, że w danym przypadku na pracodawcy ciąży powinność jej udzielenia, a pracownikowi służy prawo skutecznego domagania się 4 czy egzekwowania jej na drodze sądowej. Żądanie tego rodzaju należy jednak do drogi sądownictwa pracy i stąd rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego oparte na prze- ciwnym założeniu nie może zostać zaakceptowane. Sąd ten ma natomiast rację, że przy założeniu, iż sprawa należy do kategorii spraw z zakresu prawa pracy, Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania art. 464 § 1 KPC. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. ========================================