II UKN 131/99

Wyrok z dnia 23 września 1999 r. II UKN 131/99 Choroba i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają przyjęcia braku zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 KPC). Choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 KC). Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (spra- wozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 września 1999 r. sprawy z wniosku Barbary T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia i zapłatę składek z odsetkami, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 30 grudnia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 27 czerwca 1997 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w T.M. objął wnioskodawczynię Barbarę T. obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 grudnia 1990 r. do 31 stycznia 1997 r. i wymierzył składki na to ubezpieczenie za okres od 1 czerwca 1992 r. do 31 marca 1997 r. w kwocie 8.332,45 zł oraz odsetki za zwłokę [...] w kwocie 9.608,80 zł. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego przez wnioskodawczynię odwo- łania Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 29 lipca 1998 r. [...] zmienił w części zaskarżoną decyzję i ustalił, że wniosko- dawczyni nie jest zobowiązana do zapłaty odsetek od należnych składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i oddalił odwołanie w pozostałej części. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, iż wnioskodawczyni wyraziła zgodę 2 na zapłatę należnych składek, wobec czego przedmiotem sporu stała się tylko kwes- tia zapłaty odsetek za zwłokę. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni prowadziła działal- ność gospodarczą – krawiectwo lekkie i w lipcu oraz w sierpniu 1992 r. nie zapłaciła składek, w związku z korzystaniem z urlopu wypoczynkowego bieżącego i zaległego, nie zgłaszając jednak zawieszenia działalności. Następnie od 8 września 1992 r. do 26 lutego 1993 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Po wznowieniu działalności w dalszym ciągu nie opłacała składek, gdyż nie chciała aby organ rentowy zaliczył je na poczet należności za lipiec i sierpień 1992 r., kiedy działalności nie prowadziła, ani na poczet miesięcy, w których nie prowadziła działalności z powodu choroby. Po- nadto Sąd Wojewódzki wskazał, że ostatecznie organ rentowy decyzją z dnia 17 grudnia 1997 r. wyłączył te okresy z okresu prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem podzielił stanowisko wnioskodawczyni, iż za okresy te nie powinna opłacać składek. W tej sytuacji nie można uznać, że pozostawała ona w zwłoce z zapłatą składek i że powinna zapłacić odsetki. Wobec apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej odwołanie i oddalił je (wyrok z dnia 30 grudnia 1998 r. [...]). W ocenie Sądu, wnioskodawczyni wobec prowadzenia działalności gospo- darczej, podlegała obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tego tytułu na mocy art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.). W tej sytuacji winna z tego tytułu opłacić składki, a skoro nie czyniła tego w terminie wymierzenie odsetek było uzasadnione w świetle art. 34 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). W tym zakresie Sąd Apelacyjny powołał się na pogląd Sądu Najwyż- szego zawarty w wyroku z dnia 6 czerwca 1997 r., II UKN 168/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 8, poz. 252). Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez „nie rozpoznanie wad oświadczenia woli art. 82 KC” i po- minięcie, że jej oświadczenie złożone organowi rentowemu było dotknięte wadą, wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponow- nego rozpoznania. Skarżąca podniosła nadto, że Sąd Apelacyjny naruszył także przepisy postę- powania – art. 378 § 3 KPC „winien bowiem z urzędu rozpoznać jej zdolność sądową 3 i procesową”. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja nie jest uzasadniona, a podniesione w niej zarzuty i ich prawna kwali- fikacja mają – jak się wydaje – przypadkowy charakter. W ocenie skarżącego naruszone przez Sąd Apelacyjny przepisy postępowa- nia to art. 397 pkt 2 w związku z art. 378 § 3 KPC. Powyższe naruszenie miało pole- gać na obowiązku sądu „rozpoznania zdolności sądowej i procesowej” wnioskodaw- czyni. Powołane przepisy w żaden sposób nie odpowiadają podniesionemu zarzuto- wi i choćby tylko w związku z tym nie wymagają szczegółowych wywodów. Wydaje się, że skarżąca sugeruje nieważność postępowania w związku z brakiem zdolności sądowej lub procesowej (art. 379 pkt 2 KPC), którą Sąd Apelacyjny winien wziąć pod uwagę z urzędu i uchylić wyrok Sądu Wojewódzkiego (art. 378 § 2 KPC). Sugestia ta nie zasługuje na uwzględnienie, a ustosunkowując się do niej Sąd Najwyższy miał na względzie przepis art. 39311 KPC nakazujący brać z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wnioskodawczyni – jak każda osoba fizyczna – ma zdolność do występowa- nia w procesie jako strona, ma więc zdolność sądową w rozumieniu art. 64 § 1 KPC. Z akt sprawy nie wynika, aby nie miała ona pełnej zdolności do czynności prawnych, co oznacza, iż posiada zdolność procesową, a więc zdolność do czynności proceso- wych (art. 65 § 1 KPC). Sam fakt choroby i leczenia w Poradni Zdrowia Psychiczne- go nie uzasadnia twierdzenia, że wnioskodawczyni nie ma zdolności do czynności procesowych, choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 KC). Nie jest również zrozumiały zarzut „nie rozpoznania wad oświadczenia woli art. 82 KC”. Kasacja nie precyzuje, które oświadczenie woli wnioskodawczyni dot- knięte było wadą, a stwierdzenie, że dotyczy to „oświadczenia woli w dacie zawiera- nia umowy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych” nie daje podstaw do jego rozpoz- nawania. W tych warunkach, gdy kasacja nie zawiera uzasadnionych podstaw, należało orzec jak w sentencji po myśli art. 39312 KPC. ========================================