Wyrok z dnia 20 października 1999 r. II UKN 149/99 Nie można wymagać od nauczyciela, który w związku z ubieganiem się o emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) rozwiązał na swój wniosek stosunek pracy, a któremu organ rentowy odmówił świadczenia, aby biernie wyczekiwał na zakończenie postępowania sądowego, w obawie, iż ponowne podjęcie pracy w szkole uniemożliwi mu otrzymanie świadczenia. Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Stefania Szymańska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 października 1999 r. sprawy z wniosku Teresy S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o emeryturę nauczycielską, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temuż Sądowi orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Teresa S. zgłosiła w dniu 25 czerwca 1996 r. wniosek o emeryturę nauczy- cielską, do którego dołączyła zaświadczenia Szkoły Podstawowej [...] w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSW w W. z 24 czerwca 1996 r., że jest pracownikiem szkoły od 1 września 1988 r. do 31 sierpnia 1996 r. (rozwiązanie umowy o pracę z dniem 31 sierpnia na własną prośbę w związku z przejściem na emeryturę). Dyrekcja Szkoły informuje, że rozwiązuje z nią umowę o pracę z dniem 31 sierpnia 1996 r. zgodnie z Kartą Nauczyciela – art. 88 ust. 1 na wniosek nauczyciela oraz że zaświadczenie wydaje się w celu przedłożenia w ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. decyzją z 8 sierpnia 1996 r. 2 [...], podtrzymaną następnie decyzją z dnia 14 listopada 1996 r., odmówił przyznania Teresie S. prawa do emerytury nauczycielskiej, uznając, że zamiast wymaganych 20 lat zatrudnienia w szkolnictwie specjalnym udowodniła jedynie 17 lat 8 miesięcy i 24 dni. Oddział odmówił zaliczenia do tego okresu zatrudnienia wykonywanego na sta- nowisku logopedy-reedukatora. W odwołaniu od tej decyzji Teresa S. wniosła o jej zmianę i przyznanie eme- rytury, podnosząc, że w spornym okresie pracowała na etacie reedukatora-logopedy w Sanatorium Neuropsychiatrii Dziecięcej w J., gdzie wcześniej pracowała, tj. w okresie od 1 października 1971 r. do 31 sierpnia 1978 r. na etacie nauczyciela re- edukatora-logopedy i wykonywała tę samą pracę. Zmiana zatrudnienia nastąpiła w związku z potrzebami placówki, ponieważ resort oświaty nie miał odpowiednich eta- tów. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z dnia 27 lutego 1998 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodaw- czyni prawo do emerytury nauczycielskiej od dnia 1 września 1996 r. Sąd Woje- wódzki stwierdził, że organ rentowy uznał, iż wnioskodawczyni udowodniła 26 lat 4 miesiące i 6 dni okresów składkowych i nieskładkowych, a w tym 17 lat 8 miesięcy i 24 dni w szkolnictwie specjalnym. Do tego okresu nie został natomiast zaliczony okres zatrudnienia w Wojewódzkim Zespole Publicznych Zakładów Neuropsychia- trycznej Opieki Zdrowotnej dla Dzieci i Młodzieży w Z. na stanowisku logopedy-ree- dukatora w okresie od 1 października 1975 r. do dnia 31 sierpnia 1978 r. (w okresie od 1 października 1977 r. zatrudnienie było wykonywane w wymiarze połowy etatu). Sąd Wojewódzki po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym dowodu z zeznań świadków Barbary K. i Janiny Ł. oraz z dokumentów zawartych w aktach osobowych i rentowych wnioskodawczyni, uznał, że wnioskodawczyni była w spor- nym okresie zatrudniona na stanowisku podlegającym przepisom ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, ponieważ była zatrudniona w placówce opiekuń- czo-wychowawczej, posiadała wymagane kwalifikacje i faktycznie (według zeznań świadków) wykonywała dotychczasowe obowiązki wychowawcy, rozszerzone o prowadzenie zajęć z logopedii. Jedyną zmianą w zatrudnieniu wnioskodawczyni było wypłacanie jej wynagrodzenia przez resort służby zdrowia, co nie może być powo- dem odmowy uznania tego okresu zatrudnienia jako okresu pracy w placówce opie- kuńczo-wychowawczej i wobec tego po zaliczeniu spornego okresu przyjął, że wnios- 3 kodawczyni spełnia określone w art. 88 Karty Nauczyciela wymagania, wobec czego przysługuje jej emerytura nauczycielska. W apelacji ZUS zarzucił, iż wyrok ten zapadł w wyniku błędnej wykładni prze- pisu art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, ponieważ wnioskodawczyni w spornym okresie była zatrudniona na podstawie przepisów obowiązujących w zakładach służby zdro- wia, a nie na stanowisku pedagogicznym, co wynika z oceny charakteru zatrudnienia wnioskodawczyni dokonanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej z dnia 7 maja 1997 r. Apelujący wskazał również, że w niniejszej sprawie brak jest dowodu, że na wniosek Teresy S. stosunek pracy został z nią rozwiązany, co jest warunkiem nie- zbędnym do przyznania jej emerytury. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z 2 grudnia 1998 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwoła- nie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego z 14 listopada 1996 r. W uzasad- nieniu wywiódł, iż przepis art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357), przewiduje dla nau- czycieli szczególne uprawnienie polegające na możności nabycia prawa do emerytu- ry niezależnie od ukończenia określonego wieku emerytalnego. Warunkiem do naby- cia prawa do takiego świadczenia jest osiągnięcie trzydziestoletniego okresu zatrud- nienia, a w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze lub w przy- padku wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym przez co najmniej 20 lat po osiągnięciu dwudziestopięcioletniego okresu zatrudnie- nia. Sąd Wojewódzki przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury nauczycielskiej od 1 września 1996, przyjmując, że spełniła ona wymaganie posiadania co najmniej 25 lat zatrudnienia, w tym 20 lat pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym oraz że stosunek pracy został z nią rozwiązany z dniem 31 sierpnia 1996 r. na własną prośbę w związku z przejściem na emeryturę. Z akt osobowych Teresy S. nadesłanych w dniu 8 października 1998 r. przez Kuratorium Oświaty wynika, że wobec odmowy przyznania emerytury zwróciła się ona o anulowanie podania o roz- wiązanie stosunku służbowego z dniem 31 sierpnia 1996 r., na co uzyskała zgodę zakładu pracy – Szkoły Podstawowej [...] w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSW w W. i gdzie pozostawała w zatrudnieniu do 31 sierpnia 1998 r., a następnie na okres 6 miesięcy (od 1 września 1998 r. do 28 lutego 1999 r.) została przeniesiona w stan nieczynny [...]. W tej sytuacji wnioskodawczyni (niezależnie od spełnienia pozosta- łych warunków) nie spełnia i nie spełniała w chwili wydawania wyroku przez Sąd 4 Wojewódzki niezbędnego do nabycia prawa do emerytury nauczycielskiej warunku rozwiązania na swój wniosek stosunku pracy, bądź jego rozwiązania lub wygaśnięcia stosownie do przepisu art. 88 ust. 1a Karty Nauczyciela. Dlatego apelacja organu rentowego i zawarty w niej wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie odwołania są zasadne; zaskarżony wyrok narusza bowiem przepis art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela. W kasacji opartej na obu podstawach z art. 3931 KPC, pełnomocnik wniosko- dawczyni wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu Sądowi orzecze- nia o kosztach za instancję kasacyjną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.