I PKN 496/98

Wyrok z dnia 1 lutego 2000 r. I PKN 496/98

1. W decyzji właściwego organu o rozwiązaniu przez uczelnię stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim na podstawie art. 93 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca to rozwiązanie (art. 30 § 4 KP w związku z art. 124 tej ustawy). Spór przed sądem pracy w sprawie o roszcze- nia wynikające z niezgodnego z prawem rozwiązania przez uczelnię stosunku pracy (art. 97 ustawy o szkolnictwie wyższym) toczy się w granicach wskazanej przyczyny.
2. W razie niezgodnego prawem rozwiązania z mianowanym nauczycie- lem akademickim stosunku pracy za wypowiedzeniem możliwe jest uznanie przez sąd pracy, że przywrócenie do pracy byłoby niemożliwe lub niecelowe i zasądzenie na rzecz tego nauczyciela odszkodowania (art. 45 § 2 KP w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym). Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Józef Iwulski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2000 r. sprawy z powództwa Marii K. przeciwko Akademii Medycznej w W. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok w punkcie I i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Powódka Maria K. wniosła o uznanie za bezskuteczne rozwiązania z nią jako mianowanym nauczycielem akademickim stosunku pracy na podstawie art. 93 ust. 2 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) , a następnie o przywrócenie jej do pracy. Pozwana Akademia Medyczna w W. wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Wrocławia Śródmieścia wyrokiem z 17 paź- dziernika 1997 r. przywrócił powódkę do pracy u strony pozwanej na stanowisku ad- iunkta bibliotecznego na poprzednich warunkach. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka została zatrudniona u strony pozwanej we wrześniu 1977 r. na podstawie umowy o pracę na stanowisku bibliotekarza w Instytu- cie Ginekologii i Położnictwa. Od 1 września 1982 r. została przeniesiona do pracy w bibliotece Katedry i Zakładu Anatomii Prawidłowej, a od 1 stycznia 1985 r. powierzo- no jej obowiązki dyplomowanego adiunkta bibliotecznego w tymże Zakładzie. W marcu 1987 r. powódce nadano stopień doktora nauk humanistycznych. Aktem z 14 sierpnia 1993 r. Rektor Akademii Medycznej w W. na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 192 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm., powoływanej dalej jako „ustawa o szkolnictwie wyższym”) mia- nował powódkę na czas nieokreślony adiunktem bibliotecznym w bibliotece Katedry i Zakładu Anatomii Prawidłowej, skąd z dniem 1 września 1993 r. powódka została przeniesiona do pracy w Zakładzie Historii Medycyny i Farmacji, również na stanowi- sko adiunkta bibliotecznego. Do jej obowiązków należało prowadzenie biblioteki, wypożyczanie książek studentom i pracownikom naukowym Akademii Medycznej oraz stałe uzupełnianie zbiorów biblioteki, a także działalność informacyjna co do zasobów biblioteki i inne czynności określone w zakresie obowiązków z 1 września 1982 r. Oprócz tego za zgodą przełożonych powódka zajmowała się pracą naukową, uczestniczyła w pracach badawczych i sympozjach naukowych. W maju 1994 r. de- cyzją Rady Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej zwiększył się zakres zadań i funkcji Zakładu Historii Medycyny i Farmacji przez przejęcie przez Wydział Lekarski dydaktyki z psychologii lekarskiej i socjologii lekarskiej. W związku z tym Zakład His- torii Medycyny i Farmacji zmienił nazwę na Zakład Humanistycznych Nauk Lekars- kich. Powołując się na przekształcenie struktury organizacyjnej wskazanego Zakładu, rektor Akademii Medycznej decyzją z 11 kwietnia 1996 r. rozwiązał z powódką jako mianowanym nauczycielem akademickim stosunek pracy ze skutkiem na 30 września 1996 r. z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Zmiany organizacyjne w Zakładzie Humanistycznych Nauk Lekarskich polegały na zwięk- szeniu jego zadań i funkcji, co skutkowało zwiększeniem obsady kadrowej. Stanowi- 3 sko pracy zajmowane dotąd przez powódkę nie uległo likwidacji, została zatrudniona na nim bibliotekarka. Powołując się na przepisy ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (art. 75 i art. 77) Sąd Rejonowy wskazał, że pracownicy bi- blioteczni są pracownikami uczelni wyższej nie będącymi nauczycielami akademic- kimi, jednak przepisy dotyczące pracowników naukowo-dydaktycznych mają odpo- wiednie zastosowanie m.in. do pracowników posiadających uprawnienia bibliotekarzy dyplomowanych zatrudnionych na stanowisku adiunkta bibliotecznego i asystenta bibliotecznego. Powódka była mianowanym adiunktem bibliotecznym i ma do niej zastosowanie art. 93 ustawy o szkolnictwie wyższym. Strona pozwana rozwiązała z powódką stosunek pracy wynikający z mianowania powołując jako podstawę tego rozwiązania art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym prze- pisem stosunek pracy z mianowanym pracownikiem uczelni może zostać rozwiązany tylko w sytuacji, w której doszło do zniesienia uczelni lub przekształcenia jej struktury w sposób uniemożliwiający dalsze zatrudnienie mianowanego nauczyciela akade- mickiego na dotychczas zajmowanym stanowisku. Sąd Rejonowy nie podzielił sta- nowiska strony pozwanej, że w Zakładzie Humanistycznych Nauk Lekarskich nastą- piły takie zmiany organizacyjne, które upoważniały pracodawcę do rozwiązania z powódką stosunku pracy. Przekształcenie struktury uczelni w rozumieniu art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oznacza reorganizację, która sprowadza się nie do jakichkolwiek zmian, w tym polegających na rozszerzeniu zakresu zadań i funkcji wykonywanych przez daną komórkę, lecz do zmiany struktury organizacyjnej całej instytucji. Sąd Rejonowy uznał, że rozwiązanie z powódką stosunku pracy było niezgodne z prawem, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, i wobec tego stosownie do art. 97 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 45 § 1 KP uwzględnił jej żądanie przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach. W wyniku apelacji strony pozwanej Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z 16 kwietnia 1998 r. zmienił wyrok Sądu Re- jonowego w ten sposób, że w miejsce przywrócenia powódki do pracy zasądził na jej rzecz od strony pozwanej kwotę 2.469,60 złotych tytułem odszkodowania. Sąd Wo- jewódzki oddalił w pozostałej części apelację strony pozwanej, która domagała się oddalenia w całości powództwa o przywrócenie do pracy. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko Sądu Rejonowego co do tego, że zgro- madzony materiał dowodowy nie dał podstaw do przyjęcia, iż zaistniały przesłanki do 4 rozwiązania z powódką jako mianowanym nauczycielem akademickim stosunku pracy za wypowiedzeniem na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Dokonane w 1994 r. zmiany organizacyjne polegające na wprowadzeniu do Zakładu Humanistycznych Nauk Lekarskich wszystkich nauk humanistycznych objętych programem studiów w Akademii Medycznej spowodowały znaczne zwięk- szenie ilości przeprowadzanych w tym Zakładzie zajęć dydaktycznych, a tym samym wzrosła liczba studentów i pracowników naukowych korzystających z zasobów bib- lioteki zakładowej. Powódka, nie posiadając właściwych kwalifikacji, nie była w stanie prowadzić zajęć dydaktycznych ze studentami z socjologii medycyny, psychologii medycyny lub propedeutyki medycyny. Pragnąc realizować własne prace i projekty badawcze powódka często wyjeżdżała - w tym również na staże zagraniczne i konfe- rencje naukowe. Absorbująca powódkę praca naukowa i związane z tym wyjazdy sprawiały, że biblioteka Zakładu Humanistycznych Nauk Lekarskich nie mogła funk- cjonować regularnie, w takim wymiarze czasu pracy, jak pozostałe biblioteki zakła- dowe, co dezorganizowało pracę studentów i pracowników naukowych Akademii Medycznej. Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko strony pozwanej, że wobec zaist- niałych zmian organizacyjnych do obsługi biblioteki i czytelni Zakładu Humanistycz- nych Nauk Lekarskich potrzebny był pracownik zatrudniony na stanowisku biblioteka- rza, a nie na stanowisku adiunkta bibliotecznego jako pracownika naukowo-dydak- tycznego, zwłaszcza, że powódka nie posiadała kwalifikacji do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami odbywających się w wymienionym Zakładzie. Podzie- lając pogląd Sądu Najwyższego zaprezentowany w wyroku z 2 czerwca 1995 r., I PRN 25/95 (OSNAPiUS 1996 nr 4, poz. 60), Sąd Wojewódzki uznał, iż znaczny nie- dobór zajęć dydaktycznych jest ważną przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie po- wódce stosunku pracy na podstawie art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Sąd Wojewódzki przyjął, że strona pozwana, wskazując prawidłowo podstawę fak- tyczną wypowiedzenia powódce stosunku pracy, dokonała jej wadliwej kwalifikacji prawnej, przez co doszło do skrócenia okresu wypowiedzenia (z sześciu miesięcy przewidzianych w art. 93 ust. 3 do trzech miesięcy przewidzianych w art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym). W konsekwencji Sąd Wojewódzki zmienił zas- karżony wyrok i na podstawie art. 49 KP w związku z art. 124 ustawy o szkolnictwie wyższym zasądził na rzecz powódki odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia, jakie przysługiwałoby powódce w razie zastosowania prawidłowego - sześciomie- sięcznego - okresu wypowiedzenia. Sąd Wojewódzki uznał za niecelowe przywróce- 5 nie powódki do pracy u strony pozwanej. Zmieniona w 1994 r. struktura organizacyj- na Zakładu miała na celu prawidłowe ukształtowanie zatrudnienia pracowników i za- pewnienie prawidłowego wykonywania statutowych zadań uczelni. Skoro powódka z racji posiadanych przez nią kwalifikacji nie mogła prowadzić zajęć dydaktycznych ze studentami, a dalsze jej zatrudnienie na stanowisku adiunkta bibliotecznego (pracow- nika naukowo-dydaktycznego) do obsługi biblioteki okazało się niemożliwe, niecelo- we stało się przywrócenie powódki do pracy. Powódka wniosła kasację od wyroku Sądu Wojewódzkiego w części zmienia- jącej wyrok Sądu Rejonowego i orzekającej o odszkodowaniu w miejsce przywróce- nia do pracy (czyli co do punktu I sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego). Kasacja została oparta na obydwu podstawach wskazanych w art. 3931 KPC. Skarżąca za- rzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zasto- sowanie polegające na tym, że sąd drugiej instancji do ustaleń przyjętych w postę- powaniu odwoławczym zastosował przepis art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyż- szym w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, al- bowiem ustawodawca uzależnił rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem akade- mickim „z innych ważnych przyczyn” od uzyskania wstępnej zgody organu kolegial- nego wskazanego w statucie uczelni, 2) naruszenie przepisów postępowania, które „mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy”, polegające na tym, że sąd drugiej instancji: „z obrazą” art. 224 § 1 KPC w związku z art. 391 KPC zamknął rozprawę i wydał orzeczenie, nie przeprowadzając postępowania dowodowego w kontekście przyjętej zmienionej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, wychodząc z błędnego założenia, że powódka nie miała uprawnień dydaktycznych, a zajęcia naukowe powódki kolidowały z obowiązkami adiunkta bib- liotecznego; „z obrazą” art. 386 § 1 KPC wydał orzeczenie reformatoryjne mimo braku wadliwości orzeczenia sądu pierwszej instancji w zakresie podstawy faktycznej i prawnej; „z obrazą” art. 328 § 2 KPC nie uzasadnił należycie podstawy prawnej wy- danego orzeczenia. Powołując wskazane wyżej podstawy kasacji powódka domagała się zmiany wyroku Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części i oddalenia w całości apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w punkcie I i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi drugiej instancji. 6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Obydwie podstawy kasacyjne są usprawiedliwione. W pierwszej kolejności wymagają rozważenia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania jako rzutujące na możliwość oceny prawidłowości zastoso- wania prawa materialnego. Sąd Rejonowy uwzględniając powództwo o przywrócenie do pracy przyjął, że rozwiązanie z powódką stosunku pracy za wypowiedzeniem z powołaniem się przez pracodawcę na podstawę rozwiązania wskazaną w art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym było niezgodne z prawem, ponieważ przyczyna podana przez pracodawcę w oświadczeniu o rozwiązaniu stosunku pracy była nieuzasadniona. Art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym przewiduje możliwość rozwiązania na mocy decyzji właściwego organu (w przypadku powódki - rektora uczelni) stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim w razie zniesienia uczelni lub prze- kształcenia jej struktury w sposób uniemożliwiający dalsze zatrudnienie nauczyciela na dotychczas zajmowanym stanowisku. Sąd Rejonowy stwierdził, że w rzeczywisto- ści nie miało miejsca tego rodzaju przekształcenie struktury organizacyjnej pozwanej uczelni, o jakim stanowi art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Zmiany organizacyjne polegające na przekształceniu w 1994 r. Zakładu Historii Medycyny i Farmacji w Zakład Humanistycznych Nauk Lekarskich oraz na zwiększeniu zadań i funkcji (przede wszystkim dydaktycznych) tego Zakładu i zwiększeniu jego obsady kadrowej (w celu prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami) nie mogą być zakwalifikowane jako przekształcenie struktury uczelni, o jakim mowa w art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Powyższe ustalenie i ocenę prawną co do braku przesłanek umożliwiających rozwiązanie z powódką stosunku pracy na wska- zanej podstawie podzielił Sąd Wojewódzki rozpoznający apelację strony pozwanej. Kwestię tę należy zatem uznać za ostatecznie przesądzoną w rozpoznawanej spra- wie. Apelację strony pozwanej kwestionującą powyższą ocenę prawną Sąd Woje- wódzki prawomocnie oddalił. Kasacja powódki nie podważa dokonanej przez sądy pierwszej i drugiej instancji oceny co do braku przesłanek, które umożliwiałyby roz- wiązanie z nią stosunku pracy na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym z powodu przekształceń struktury uczelni. Ustalenia faktyczne dotyczące tej kwestii są wiążące także w postępowaniu kasacyjnym. 7 Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że przyczyny rozwiązania z powódką stosunku pracy za wypowiedzeniem wynikały z innych okoliczności, niż wskazane w piśmie rektora pozwanej uczelni z 11 kwietnia 1996 r. zawierającym oświadczenie o rozwiązaniu z powódką stosunku pracy na podstawie art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym „w związku z przekształceniem struktury organizacyjnej Zakła- du Humanistycznych Nauk Lekarskich”. Przyczyny te wskazał Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, kwalifikując je jako „inne ważne przyczyny” w rozumieniu w art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Sąd Wojewódzki stwier- dził, że przyczynami tymi było: rozszerzenie zadań i zakresu działalności Zakładu Humanistycznych Nauk Lekarskich, któremu w związku ze zmianą programu studiów medycznych powierzono prowadzenie zajęć dydaktycznych ze studentami z socjolo- gii medycyny, psychologii medycyny lub propedeutyki medycyny, do czego powódka nie posiadała właściwych kwalifikacji, oraz brak możliwości pogodzenia przez po- wódkę absorbującej ją pracy naukowej z prowadzeniem biblioteki zakładowej w takim wymiarze czasowym, jak to miało miejsce w pozostałych bibliotekach zakładowych, co dezorganizowało pracę studentów i pracowników naukowych. Ustalenia Sądu drugiej instancji co do istnienia wskazanych wyżej przyczyn rozwiązania z powódką stosunku pracy zostały dokonane w sposób dowolny, w oparciu o twierdzenia faktyczne strony pozwanej, którym powódka przeczyła, bez powołania się na jakiekolwiek dowody - czy to przeprowadzone przed Sądem pierw- szej instancji, czy to zgromadzone w toku postępowania apelacyjnego (sąd drugiej instancji orzeka bowiem - jak to wynika z treści art. 382 KPC - na podstawie mate- riału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apela- cyjnym). Sąd Wojewódzki przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w bardzo ograniczonym zakresie - jedynie co do wysokości miesięcznego wynagrodze- nia powódki na ostatnio zajmowanym stanowisku. Nie prowadził natomiast postępo- wania dowodowego mającego na celu dokonanie ustaleń co do tego, jakie były rze- czywiste przyczyny rozwiązania z powódką stosunku pracy, czy miały rangę „innych ważnych przyczyn” w rozumieniu art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym i czy uzasadniały rozwiązanie stosunku pracy na tej podstawie prawnej. Sąd Wojewódzki mógł w tym celu oprzeć się na dowodach przeprowadzonych przez Sąd pierwszej instancji, ale powinien poddać je wówczas własnej wnikliwej ocenie - skoro jego ustalenia faktyczne były odmienne od ustaleń Sądu Rejonowego, a w każdym razie wykraczały poza ustalenia tego Sądu - i z oceny tej zdać relację w uzasadnieniu. 8 Art. 328 § 2 KPC ma odpowiednie zastosowanie (przez odesłanie wynikające z art. 391 KPC) w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Zakres tego zastoso- wania zależy od treści wydanego orzeczenia. W razie wydania przez sąd drugiej ins- tancji orzeczenia reformatoryjnego - po uzupełnieniu materiału dowodowego przez sąd odwoławczy albo w wyniku odmiennej oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i dokonaniu własnych odmiennych ustaleń - sąd ten zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu, na jakich dowodach je oparł, a także umotywować, z jakich przyczyn innym dowodom odmówił wiarygodno- ści (por. wyrok SN z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNCP 1999 z. 4, poz. 83). W rozpoznawanej sprawie Sąd Wojewódzki, wykorzystując materiał dowo- dowy zebrany w postępowaniu w pierwszej instancji, zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego przyjmując inną niż Sąd pierwszej instancji podstawę faktyczną rozs- trzygnięcia. Dotyczy to m.in. ustaleń co do braku kwalifikacji powódki do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami z socjologii medycyny, psychologii medycyny lub propedeutyki medycyny oraz co do tego, że praca naukowa powódki kolidowała z jej obowiązkami adiunkta bibliotecznego polegającymi na prowadzeniu biblioteki zakła- dowej w pełnym wymiarze czasu jej funkcjonowania. Przyjęta w zaskarżonym wyroku metoda relacjonowania motywów rozstrzygnięcia, polegająca na połączeniu rekons- trukcji faktów z ich oceną, doprowadziła do zatarcia granicy między tym, co wyma- gało stanowczych ustaleń faktycznych, a tym, co mogło być przedmiotem ocen lub innych wniosków niezbędnych do wydania orzeczenia. W tym znaczeniu usprawied- liwiony jest postawiony w kasacji zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC oraz art. 224 § 1 KPC w związku z art. 391 KPC i art. 386 § 1 KPC wobec tego, że doszło do zam- knięcia rozprawy i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia. Przedstawione wyżej uchybienia procesowe mają wpływ na ocenę prawidło- wości zastosowania prawa materialnego, albowiem prawidłowo ustalona podstawa faktyczna, należąca do materii procesowej, jest niezbędną przesłanką dokonania prawidłowej oceny materialnoprawnej łączącego strony stosunku prawnego. Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony nie tylko z tego względu, że brak prawidłowo ustalonego stanu faktycznego uniemoż- liwia w chwili obecnej ocenę, czy istniały uzasadnione przyczyny („inne ważne przy- czyny”) rozwiązania z powódką stosunku pracy na podstawie art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. 9 Można zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, dającym się wyinter- pretować z przedstawionej w jego wyroku argumentacji, że przy ocenie zasadności rozwiązania stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim za wypowie- dzeniem istotne znaczenie ma wskazana przez pracodawcę przyczyna (podstawa faktyczna) wypowiedzenia, nie zaś dokonana przez pracodawcę kwalifikacja prawna tej przyczyny, w szczególności to, czy mieści się ona wśród przyczyn wskazanych w art. 93 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, czy też stanowi „inną ważną przyczy- nę” w rozumieniu art. 93 ust. 3 tej ustawy. Nie można jednak podzielić stanowiska Sądu Wojewódzkiego, że w rozpoz- nawanej sprawie „strona pozwana wskazując prawidłowo podstawę faktyczną wypo- wiedzenia stosunku pracy, dokonała wadliwej jej kwalifikacji prawnej”. Zgodnie z art. 30 § 4 KP - który znajduje zastosowanie przez odesłanie wyni- kające z art. 124 ustawy o szkolnictwie wyższym - w przypadku rozwiązania przez uczelnię stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim, w decyzji właś- ciwego organu o rozwiązaniu stosunku pracy powinna być wskazana przyczyna uza- sadniająca to rozwiązanie. Wskazanie w decyzji organu przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy pełni funkcję ochronną wobec mianowanego nauczyciela akademickiego i przesądza o tym, że spór przed sądem pracy w sprawie o roszcze- nia wynikające z niezgodnego z prawem rozwiązania przez uczelnię stosunku pracy (art. 97 ustawy o szkolnictwie wyższym) toczy się tylko w granicach przyczyny wska- zanej w decyzji organu, a uczelnia pozbawiona jest możliwości powoływania się w toku procesu na inne przyczyny, które również mogły uzasadniać rozwiązanie sto- sunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim, ale nie zostały wskazane w decyzji (por. podobny pogląd wyrażony w wyroku SN z 3 września 1980 r., I PRN 86/80, nie publikowany). W rozpoznawanej sprawie przyczyna rozwiązania stosunku pracy z powódką została wskazana w decyzji rektora pozwanej uczelni z 11 kwietnia 1996 r. w sposób konkretny, jednoznaczny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych. Przyczyną tą było „przekształcenie struktury organizacyjnej Zakładu Humanistycznych Nauk Le- karskich”, przy czym przytoczona w piśmie rektora podstawa prawna rozwiązania (art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym) dodatkowo jednoznacznie wska- zywała na charakter i treść tej przyczyny. Wskazana w decyzji podstawa prawna rozwiązania stosunku pracy, aczkolwiek nie wiążąca dla sądu pracy przy kwalifiko- waniu przyczyny, pełni funkcję ułatwiającą wykładnię oświadczenia woli pracodawcy 10 (art. 65 § 1 KC). Powołane przez Sąd Wojewódzki rzeczywiste przyczyny rozwiąza- nia stosunku pracy z powódką - zwłaszcza te dotyczące braku po jej stronie właści- wych kwalifikacji do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami z socjologii medycyny, psychologii medycyny lub propedeutyki medycyny, ale także te dotyczące braku możliwości pogodzenia przez powódkę jej pracy naukowej z prowadzeniem biblioteki zakładowej w pełnym wymiarze czasu jej funkcjonowania - z pewnością wykraczały poza przyczynę wskazaną w decyzji rektora i jako takie nie mogły być brane pod uwagę jako uzasadnienie rozwiązania stosunku pracy z powódką w toku rozpoznawanej sprawy. Okoliczności te mogą natomiast być ewentualnie brane pod rozwagę - tak, jak to uczynił Sąd Wojewódzki - przy ocenie, czy możliwe i celowe jest przywrócenie powódki do pracy (art. 45 § 2 KP). Nawet gdyby przyjąć, jak to uczynił Sąd Wojewódzki, że istniały inne ważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy z powódką na podstawie art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, to możliwość rozwiązania przez uczelnię stosunku pracy na tej podstawie prawnej uzależniona była od wcześniejszego uzys- kania zgody organu kolegialnego wskazanego w statucie uczelni. Jeżeli rektor za- mierzał rozwiązać stosunek pracy z powódką na podstawie prawnej wskazanej przez Sąd drugiej instancji, to musiał wcześniej uruchomić tryb uzyskania zgody organu kolegialnego wskazanego w statucie uczelni. Tymczasem brak jest jakichkolwiek da- nych świadczących o tym, że tryb ten został uruchomiony. Można jedynie domnie- mywać, że rektor nie występował o zgodę organu kolegialnego wskazanego w statu- cie uczelni, skoro art. 93 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym - stanowiący podstawę prawną rozwiązania z powódką stosunku pracy - zgody takiej nie wymagał. Oznacza to, że nawet gdyby istniały ważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy z powódką na podstawie art. 93 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyż- szym i byłyby one powołane w decyzji rektora o rozwiązaniu stosunku pracy, to roz- wiązanie byłoby niezgodne z prawem w związku z naruszeniem trybu uzyskiwania zgody kolegialnego organu wskazanego w statucie uczelni. Powołane w uzasadnie- niu zaskarżonego wyroku orzeczenie Sądu Najwyższego (wyrok SN z 2 czerwca 1995 r., I PRN 25/95, OSNAPiUS 1996 nr 4, poz. 60) nie ma żadnego odniesienia do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ pozwana uczelnia nie wskazywała jako przyczyny rozwiązania stosunku pracy z powódką znacznego niedoboru zajęć dydaktycznych - poniżej tzw. pensum ustalonego dla pracowników dydaktycznych. 11 Sąd Wojewódzki, stwierdzając naruszenie przez stronę pozwaną przepisów o rozwiązywaniu przez uczelnię stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akade- mickim, uznał za niecelowe przywrócenie powódki do pracy u strony pozwanej. W związku z tym stwierdzić należy, że w razie niezgodnego z prawem rozwiązania z mianowanym nauczycielem akademickim stosunku pracy za wypowiedzeniem moż- liwe jest uznanie przez sąd pracy, że przywrócenie do pracy byłoby niemożliwe lub niecelowe i zasądzenie na rzecz tego nauczyciela odszkodowania na podstawie art. 45 § 2 KP. Skoro zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym w zakresie roszczeń mianowanego nauczyciela akademickiego z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez uczelnię stosunku pracy za wypowiedzeniem stosuje się odpo- wiednio przepisy działu drugiego, rozdziału II, oddziału 4 Kodeksu pracy, to obejmuje to również art. 45 § 2 KP, zwłaszcza że stosunek pracy pracownika naukowo-dydak- tycznego nie jest z tego punktu widzenia szczególnie chroniony (art. 45 § 3 KP), a przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym nie zawierają autonomicznej regulacji doty- czącej tej kwestii. Również treść art. 5 KP pozwala na stosowanie do mianowanego nauczyciela akademickiego art. 45 § 2 KP. Orzeczenie o odszkodowaniu w miejsce żądanego przez pracownika przywrócenia do pracy musi jednak być poprzedzone ustaleniem - opartym na zebranym materiale dowodowym - że uwzględnienie takiego żądania jest niemożliwe lub niecelowe. Kierując się powyższymi okolicznościami, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację stosownie do art. 39313 KPC. ========================================