III SW 70/00

Postanowienie z dnia 23 października 2000 r. III SW 70/00 Warunkiem koniecznym dopisania do spisu wyborców w dniu głosowa- nia obywatela polskiego stale zamieszkującego za granicą (art. 39a pkt 3 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Pols- kiej - jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544) jest posiadanie ważnego polskiego paszportu. Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Katarzyna Gonera ( sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2000 r. na posiedze- niu niejawnym sprawy z protestu Krystyny K.-K. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n o w i ł: pozostawić protest bez dalszego biegu. U z a s a d n i e n i e Pismem z dnia 6 października 2000 r. Krystyna K.-K. przebywająca w Norwe- gii wniosła skierowane do Państwowej Komisji Wyborczej „zażalenie w związku z mającymi się odbyć 8/X.00 wyborami na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej”. Pis- mo to, nadane w norweskim urzędzie pocztowym w dniu 6 października 2000 r. na adres Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Oslo, wpłynęło w dniu 9 października 2000 r. do Wydziału Konsularnego tejże Ambasady, który potraktował je jako protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i przesłał do Sądu Naj- wyższego, informując jednocześnie, że składająca protest nie posiada ważnego pols- kiego paszportu. W swoim piśmie Krystyna K.-K. zakwestionowała przepisy obowią- zującej „ordynacji wyborczej” uzależniające umieszczenie w spisie wyborców oby- watela polskiego przebywającego na stałe za granicą od posiadania przez niego 2 ważnego polskiego paszportu. Twierdziła, że chociaż posiada polskie obywatelstwo nie została „umieszczona na liście głosujących” (tj. wpisana do sporządzonego przez konsula spisu wyborców), przez co została pozbawiona prawa udziału w głosowaniu w wyborach prezydenckich w dniu 8 października 2000 r., a to oznacza pozbawienie jej najistotniejszego prawa wynikającego z obywatelstwa polskiego. Twierdziła rów- nież, że przebywa w Norwegii na stałe od 1973 r. jako żona obywatela norweskiego, nie zrzekła się jednak obywatelstwa polskiego. Przyznała, że została poinformowana przez Wydział Konsularny Ambasady RP w Oslo, iż nie została wpisana do spisu wyborców, ponieważ jej konsularny paszport stracił ważność i nie posiada wiarygod- nego dowodu stwierdzającego posiadanie polskiego obywatelstwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 129 ust. 2 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo zgłosze- nia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta Rzeczy- pospolitej na zasadach określonych w ustawie. Zasady te regulują przepisy art. 72 i 73 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Pols- kiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544, zwanej dalej ustawą), przy czym zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu pro- test wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną w myśl art. 72 ust. 2 lub niespeł- niający warunków określonych w art. 73 ustawy. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy protest wnosi się na piśmie do Sądu Najwyż- szego nie później niż w ciągu 3 dni od podania wyników wyborów do publicznej wia- domości przez Państwową Komisję Wyborczą, a nadanie w tym terminie protestu w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyż- szego. Zgodnie z art. 73 ust. 2 ustawy w odniesieniu do wyborcy przebywającego za granicą wymóg wniesienia protestu w terminie uważa się za spełniony, jeżeli protest został w tym czasie złożony właściwemu terytorialnie konsulowi. Termin do złożenia protestu rozpoczyna bieg od podania wyników wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą, a więc od obwieszcze- nia przez tę Komisję, kto został wybrany na Prezydenta Rzeczypospolitej. Protest może być bowiem skierowany tylko przeciwko wyborowi konkretnej osoby na Prezy- denta Rzeczypospolitej Polskiej. Państwowa Komisja Wyborcza podała wyniki wybo- rów do publicznej wiadomości 9 października 2000 r. o godz. 2100 , tymczasem w 3 rozpoznawanej sprawie protest Krystyny K.-K. wpłynął do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Oslo 9 października 2000 r. przed obwieszczeniem przez Komisję, kto został wybrany na Prezydenta. Jak wynika z uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1995 r., III SW 8/95 (OSNAPiUS 1995 nr 24, poz. 304), mającej moc zasady prawnej, która w tym zakresie zachowała aktual- ność, termin do wniesienia protestu przeciwko wyborowi Prezydenta określony w art. 73 ust. 1 ustawy rozpoczyna bieg następnego dnia po dniu podania przez Państwo- wą Komisję Wyborczą do publicznej wiadomości obwieszczenia o wyniku wyborów. Protest wniesiony w dniu 9 października 2000 r. jest zatem przedwczesny jako zło- żony przed oficjalnym obwieszczeniem wyniku wyborów. Oznacza to, że protest ten należało pozostawić bez dalszego biegu na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy, ponie- waż nie spełnia on warunków określonych w art. 73 ust. 1 ustawy. Przepis art. 72 ust. 2 ustawy stanowi, że protest może wnieść wyborca, który w dniu wyborów był umieszczony w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowa- nia. Nie jest zatem uprawniona do wniesienia protestu osoba, która w dniu wyborów nie była umieszczona w spisie wyborców w żadnym z obwodów głosowania, nawet jeżeli będąc obywatelem polskim miała prawo wybierania określone w art. 2 ustawy. Z kolei przepis art. 73 ust. 2 zdanie drugie ustawy stanowi, że wyborca przebywający za granicą obowiązany jest dołączyć do protestu zawiadomienie o ustanowieniu swojego pełnomocnika zamieszkałego w kraju lub pełnomocnika do doręczeń za- mieszkałego w kraju, pod rygorem pozostawienia protestu bez biegu. Jeżeli nawet protest Krystyny K.-K. zostałby wniesiony w terminie określonym w art. 73 ust. 1 ustawy, chociaż faktycznie sporządzono go i wysłano pocztą w dniu 6 października 2000 r., a więc przed dniem wyborów (dniem głosowania), konsulowi zaś złożono go przed dniem podania wyników wyborów do wiadomości publicznej przez Państwową Komisję Wyborczą, to protest ten należałoby pozostawić bez dal- szego biegu jako wniesiony przez osobę nieuprawnioną i ponadto niespełniający wa- runku określonego w art. 73 ust. 2 zdanie drugie ustawy. Ustawa reguluje tryb sporządzania spisów wyborców oraz przewiduje środki prawne realizowania przez obywatela prawa do umieszczenia go w takim spisie. Zgodnie z art. 36 ust. 1 wyborcy przebywający za granicą i posiadający ważne pols- kie paszporty wpisywani są do spisu wyborców sporządzanego przez właściwego terytorialnie konsula. W przypadku pominięcia w spisie wyborców osoba zaintereso- wana może wnieść reklamację w trybie określonym w art. 38 i 39 ustawy. Zgodnie z 4 art. 39 ust. 3 ustawy reklamacje w sprawach spisu wyborców dotyczącego osób przebywających za granicą rozpatruje konsul. Decyzja podjęta przez konsula w takiej sprawie jest ostateczna. Jak wynika z pisma Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Oslo Krystyna K.-K. została pominięta w spisie wyborców, ponieważ nie posiadała ważnego pols- kiego paszportu. Z pisma zainteresowanej - potraktowanego przez Wydział Konsu- larny jako protest przeciwko wyborowi Prezydenta - nie wynika, czy zainteresowana wyczerpała tryb reklamacyjny przewidziany w art. 38 i 39 ust. 3 ustawy. Jeżeli trybu tego nie wyczerpała, mogła wziąć udział w wyborach tylko w przypadku dopisania jej przez obwodową komisję wyborczą w dniu głosowania do spisu wyborców w sposób określony w art. 39a pkt 3 ustawy. Warunkiem koniecznym dopisania do spisu wy- borców w tym trybie jest jednak posiadanie przez obywatela polskiego stale za- mieszkującego za granicą ważnego polskiego paszportu. Składająca protest nie podważa stanowiska konsula co do tego, że nie posiada ważnego polskiego pasz- portu, kwestionuje natomiast samą regulację ustawową – zawartą w ustawie o wybo- rze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - uzależniającą umieszczenie obywatela polskiego stale przebywającego za granicą w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania od posiadania przez niego ważnego polskiego paszportu. Skoro wnosząca protest nie była umieszczona w dniu wyborów w spisie wy- borców, nie jest osobą uprawnioną do wniesienia protestu (art. 72 ust. 2 ustawy). Ponadto nie dołączyła do protestu zawiadomienia o ustanowieniu swojego pełno- mocnika lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w kraju (art. 73 ust. 2 ustawy), co sprawia, że jej protest nie spełnia wymogów ustawowych. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. ========================================