72 § 1 KP. Oznacza to, że po wyczerpaniu okresu zasiłkowego rozpoczął bieg okres wypowiedzenia, w czasie którego nie wolno było rozwiązać z powodem umowy o pracę na podstawie art. 53 § 1 KP. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie doszło też ze strony Sądu Okręgowego do naruszenia art. 70 § 2 i art. 71 KP, gdyż powodowi należało się odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia obejmującego także składki na ubezpieczenie społeczne opłacane ze środków pracownika. Takie rozumienie wynagrodzenia wprowadziła ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Nie ma zaś normy prawnej, która przewidywałaby możli- 5 wość obniżenia wynagrodzenia za pracę o kwotę składek na ubezpieczenie spo- łeczne. Od wyroku Sądu Apelacyjnego strona pozwana złożyła kasację, w której przede wszystkim zarzuciła naruszenie art. 53 § 3 i art. 72 § 1 KP przez przyjęcie, że powód jako członek zarządu pozwanej Spółki nie miał obowiązku stawienia się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności w pracy, tj. choroby trwającej dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku chorobowe- go. Ponadto strona pozwana zarzuciła naruszenie art. 12 w związku z art. 59 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych (Dz.U. Nr 138, poz. 934 ze zm.) wskutek nierozważenia okoliczności, że powód jest osobą trwale niezdolną do pracy i otrzymuje rentę stałą, co oznacza, że utracił całkowicie zdolność do pracy zarobkowej ze względu na naruszenie sprawności or- ganizmu, a stan jego zdrowia nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwali- fikowaniu. Zatem stosownie do art. 6 KC, na powodzie, który utracił całkowicie zdol- ność do pracy, ciążył obowiązek wykazania, że po upływie okresu zasiłkowego był zdolny do pracy, a co najmniej obciążała go powinność stawienia się do pracy w celu umożliwienia pracodawcy skierowania na badania lekarskie i wyjaśnienia sprawy zdolności do pracy. Jednak powód uniemożliwił pracodawcy zastosowanie się do art. 229 § 2 KP. Przytaczając powyższe zarzuty i argumenty strona pozwana wniosła o uchyle- nie zaskarżonego wyroku w całości. Powód wniósł o oddalenie kasacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja okazała się zasadna. Sąd Apelacyjny przypisał rozwiązaniu z powo- dem stosunku pracy bez wypowiedzenia i bez winy pracownika naruszenie art. 72 § 1 w związku z art. 53 §
W myśl art. 53 § 1 KP prawo pracodawcy do nie- zwłocznego rozwiązania umowy o pracę powstaje między innymi wtedy (pkt 1 lit. b), gdy niezdolność do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku w warunkach określonych w tym przepisie. Na- tomiast art. 53 § 2 KP stanowi, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić w razie nieobecności pracownika w pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem - w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku, a w przypadku od- 6 osobnienia pracownika ze względu na chorobę zakaźną - w okresie pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku. Z kolei art. 72 § 1 KP, regulujący sytuację prawną pracownika odwołanego ze stanowiska w okresie usprawiedliwionej nieobec- ności w pracy, stanowi, że gdy usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż okres przewidziany w art. 53 §
Odnosząc się do stanowiska Sądu Apelacyjnego można zatem - bez wgłębiania się w tekst art. 53 § 2 KP - stwierdzić, że przepis ten w ogóle nie miał za- stosowania w sprawie. Nieobecność powoda w pracy nie była bowiem wywołana sprawowaniem opieki nad dzieckiem ani odosobnieniem powoda ze względu na jego chorobę zakaźną. Oznacza to, że na podstawie art. 72 § 1 w związku z art. 53 § 2 KP Sąd Apelacyjny nie mógł sformułować oceny o wadliwym rozwiązaniu z powo- dem stosunku pracy. Gdy zaś chodzi o przepis art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP, to pogląd Sądu drugiej instancji o jego naruszeniu wywołuje następujące zastrzeżenia. Jest w sprawie niesporne, że powód w okresie zatrudnienia u strony pozwanej był inwalidą zaliczonym do drugiej grupy z trzech przyczyn: z ogólnego stanu zdro- wia, w związku z wypadkiem przy pracy oraz z powodu stanu narządu wzroku. Jego zatrudnienie mogło się odbywać tylko w warunkach specjalnych. Sąd Apelacyjny stwierdził ponadto, że powód otrzymywał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP wynika, że pracownik jest objęty zakazem rozwiązania stosunku pracy w czasie trwania okresu ochronnego przewidzianego w tym przepisie. Jednak po jego upływie i w razie nieodzyskania zdolności do pracy, a jednocześnie po za- przestaniu pobierania zasiłku chorobowego i wynagrodzenia z tego tytułu, pracodaw- ca jest uprawniony do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedze- nia. Z brzmienia wskazanego przepisu wypływa więc wniosek, że warunkiem doko- nania rozwiązania stosunku pracy w trybie natychmiastowym bez winy pracownika jest upływ okresu ochronnego i utrzymująca się nadal niezdolność pracownika do pracy. Okres pobierania przez powoda zasiłku chorobowego upłynął z dniem 25 stycznia 1999 r. Co do charakteru dalszego okresu powód przedstawił najpierw za- świadczenie lekarskie wystawione przez lek. Radosława O., stwierdzające niezdol- ność do pracy do dnia 31 stycznia 1999 r., a następnie zaświadczenie lekarskie spo- rządzone przez swoją córkę lek. Katarzynę R., która anulowała wcześniejsze za- świadczenie wymienionego lekarza i stwierdziła, że niezdolność powoda do pracy trwała do dnia 25 stycznia 1999 r. 7 Pomijając okoliczności i sposób, w jakich doszło do zmiany okresu niezdolno- ści powoda do pracy, trzeba zaznaczyć, że jeżeli powód odzyskał zdolność do pracy od dnia 26 stycznia 1999 r., to jego obowiązkiem, zwłaszcza jako dotychczasowego członka zarządu pozwanej spółki, było stawienie się w zakładzie pracy - mimo zwol- nienia go z obowiązku świadczenia pracy. Zwolnienie z tego obowiązku nie jest bo- wiem równoznaczne z zerwaniem więzów łączących pracownika z pracodawcą i ustaniem wszelkich jego obowiązków wynikających ze stosunku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r., I PKN 1/99, OSNAPiUS z 2000 r. nr 12, poz. 458). Z ogólnych obowiązków każdego pracownika wynika powinność infor- mowania pracodawcy o zdarzeniach i okolicznościach, które mają wpływ na określo- ne jego prawa i obowiązki, a tym samym na prawa i obowiązki pracodawcy. Powód, mimo upływu 180 dni pobierania zasiłku chorobowego i stwierdzenia przez lek. Kata- rzynę R., że niezdolność jego do pracy z przyczyn okulistycznych trwała do dnia 25 stycznia 1999 r., pozostał nadal całkowicie niezdolny do pracy. Zatem stosownie do zasady ustanowionej w art. 6 KC, do niego należało wykazanie (ciężar dowodu), że w dniu 26 stycznia 1999 r. był już zdolny do pracy. Powinność ta obciążała go zwłaszcza dlatego, że jego nieobecność w pracy była spowodowana długotrwałą chorobą, która nałożyła się na powstałą wcześniej i nadal trwającą całkowitą niezdol- ność do pracy. Nie wzbudza również wątpliwości to, że czym innym jest zaświadcze- nie lekarskie określające końcową datę niezdolności do pracy sporządzone w celu uzyskania świadczenia z ubezpieczenia społecznego, a czym innym - zaświadczenie lekarskie stwierdzające zdolność pracownika do pracy po wyczerpaniu okresu zasił- kowego. Strona pozwana słusznie zwróciła w kasacji uwagę na pominięcie przez Sąd Apelacyjny art. 53 § 3 KP. Przepis ten stanowi, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Z powyższego uregulowania pośrednio wynika, że po ustaniu przyczyny nieobecności pracownik powinien stawić się do pracy, nato- miast wprost wynika to, że pracodawca może rozwiązać umowę o pracę dopóty, do- póki pracownik nie stawi się do pracy. Tak więc rozwiązanie z powodem stosunku pracy nie mogłoby nastąpić, gdyby po dniu 25 stycznia 1999 r. stawił się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Tak się jednak nie stało, wobec czego strona pozwana mogła złożyć oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy na pod- stawie art. 72 § 1 w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP. Uczyniła to dnia 3 lutego 8 1999 r., po odczekaniu - jak sama podała - pewnego czasu na zajęcie przez powoda stanowiska w sprawie jego zdolności do pracy. Nie bez racji strona pozwana podniosła też w kasacji, że powód, nie stawiw- szy się do pracy po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, uniemożliwił skierowanie go na kontrolne badanie lekarskie. Badaniom tym podlegają zaś pracownicy, którzy zgła- szają gotowość do pracy po okresie niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż 30 dni. Wprawdzie w myśl § 4 ust. 1 w związku z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporzą- dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie prze- prowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowot- nej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych dla celów przewidzia- nych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332) badania kontrolne przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę, lecz obowiązkiem pracow- nika, co do którego ustała przyczyna jego nieobecności, jest stawienie się w zakła- dzie pracy, a także stosownie do art. 229 § 4 KP przedstawienie „aktualnego orze- czenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku”. W rozpoznawanej sprawie nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że po ustaniu przyczyny nieobecności powoda w pracy (niezdolności do pracy) przypa- dał okres wypowiedzenia, w czasie którego powód nie miał obowiązku świadczenia pracy. Od wykazania zdolności do pracy w sposób określony w art. 229 § 4 KP zale- żało bowiem dalsze postępowanie pracodawcy, to znaczy ocena, że jest to okres zdolności do pracy, który pozwalałby przyjąć, że rozpoczął się trzymiesięczny okres wypowiedzenia, wymagający od strony pozwanej ustalenia czasu trwania urlopu wy- poczynkowego powoda i wypłacanie mu wynagrodzenia, bądź że jest to dalszy ciąg niezdolności do pracy, który uprawniałby pracodawcę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia i zobowiązywał do zapłaty ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy. Z przedstawionych względów, skoro zarzuty kasacji okazały się usprawiedli- wione, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 KPC uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. ========================================
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.