III RN 144/00

Wyrok z dnia 9 listopada 2001 r. III RN 144/00 Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając o środkach usunięcia na- ruszenia prawa niezbędnych dla załatwienia sprawy, nie może wykraczać poza jej granice, wyznaczone żądaniem strony oraz faktycznymi i prawnymi jego podstawami. Przewodniczący SSN Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2001 r. sprawy ze skargi T. Kopalni Surowców Mineralnych „B.G.” Spółki z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.T. z dnia 19 stycznia 1998 r. [...] w przedmiocie nad- płaty podatku od nieruchomości za lata 1993-1995, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Ad- ministracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 2 lutego 2000 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e T. Kopalnie Surowców Mineralnych „B.G.” spółka z ograniczoną odpowie- dzialnością w S. zwróciły się z wnioskiem do Urzędu Gminy w T.M. o zaliczenie nad- płaty w podatku od nieruchomości, wynikającej ze skorygowanych deklaracji za lata 1993-1996 na poczet zobowiązania podatkowego za 1997 r. Wójt Gminy T.M. decyzją z dnia 15 września 1997 r., wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) i art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), oddalił wniosek, orzekając odmowę zaliczenia kwoty 164.189,47 zł na poczet zobowiązań podatkowych należnych za rok

1. 2 Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.T. decyzją z dnia 19 stycznia 1998 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA w związku z art. 335 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. Kopalnie Surowców Mineralnych „B.G.” wniosły o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuciły tym orzeczeniom przede wszystkim naruszenie art. 6 KPA oraz przepisów prawa mate- rialnego art. 248 § 1 KH i art. 31 ust. 1 ustawy o rachunkowości przez ich pominięcie przy określaniu podstawy opodatkowania budowli dla celów podatku od nieruchomo- ści za lata 1993-
2. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Za- miejscowy w Łodzi, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten stwierdził, iż podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, gdyż stanowisko organów orzekających w sprawie, co do braku pod- staw do stwierdzenia nadpłaty w rozumieniu art. 29 ustawy o zobowiązaniach podat- kowych było prawidłowe. Pomimo uznania bezzasadności podniesionych przez stronę zarzutów Na- czelny Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja jest niezgodna z prawem, z przy- czyn rozważonych z urzędu. Według Sądu złożony w 1997 r. wniosek podatnika o zaliczenie na poczet podatku od nieruchomości za 1997 nadpłaty podatku za lata 1993-1996 doprowadził do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie rozliczenia tego podatku za 1997 r. Wprawdzie rozpoznając sprawę organy pierwszej i drugiej instancji w sposób prawidłowy wywiodły, że podatnik obliczył i uiścił podatek od nieruchomości za badany okres we właściwej wysokości i zasadnie odmówiły zwrotu nadpłaty, to jednakże powinny rozstrzygnąć także co do rozliczenia podatku od nieruchomości za rok 1997, co według NSA – również było objęte żądaniem strony. Ponadto Sąd podniósł, że w toku postępowania nie zostało wyjaśnione, czy były złożone deklaracje podatkowe za 1997 r. oraz, czy doszło do zapłaty podatku za ten rok. Organy podatkowe miały obowiązek określić prawidłową wysokość zobowią- zania w podatku od nieruchomości za 1997 r., względnie – jeśli doszło do wygaśnię- cia zobowiązania podatkowego w związku ze spełnieniem świadczenia – orzec o umorzeniu postępowania. W zaistniałej sytuacji – zdaniem Sądu – nie doszło do roz- strzygnięcia o całości żądania podatnika, co spowodowało uchylenie decyzji organu 3 drugiej instancji, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Od wyroku powyższego rewizję nadzwyczajną wniósł Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając rażące naruszenie art. 33 ust. 1 w związku z art. 51 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także art. 27 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 tej ustawy w następstwie bezpodstawnego rozszerzenia w postępowaniu sądowym zakresu sprawy o przedmiot, który nie był objęty postępowaniem admini- stracyjnym. Na podstawie powyższych zarzutów, podkreślając w ich uzasadnieniu, że nie odnoszą się one do wyrażonej w zaskarżonym wyroku oceny prawnej w zakresie tego przedmiotu sprawy, który wynikał z wniosku strony o zaliczenie nadpłaty w po- datku od nieruchomości Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchy- lenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administra- cyjnemu Ośrodkowi Zamiejscowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy w zakresie określonym podaną wyżej podstawą rewizji nadzwyczajnej (por. art. 39311 KPC odpowiednio stosowany), w pełni podzielił podniesione w niej zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny podejmując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, jeśli jest to niezbęd- ne dla końcowego załatwienia spawy, nie powinien rozstrzygać o innej sprawie niż ta, która została poddana jego kontroli. Nie powinien wykraczać poza granice sprawy, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego. W rozważanym wypadku chodziło o sądową kontrolę decyzji wydanej w postępowa- nia administracyjnego, które zostało wszczęte na żądanie strony (por. art. 61 § 1 KPA) i toczyło się wyłącznie w przedmiocie tego żądania. Żądanie strony, tak w po- stępowaniu administracyjnym, jak i sądowym – wbrew przesłance zaskarżonego wy- roku – ograniczało się do żądania zaliczenia nadpłaty za lata 1993-1996 na poczet zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok
3. Tak określone żądanie zostało przez stronę uzasadnione okolicznościami dotyczącymi podatku za lata 1993-1996 i było oparte na wynikającym z przepisów prawa materialnego uprawnieniu w przedmiocie nadpłaty podatku. Zaskarżony wyrok określił zakres sprawy sprzecznie z jej przedmiotem ukształtowanym w postępowaniu administra- cyjnym na podstawie żądania strony i odpowiadających mu podstaw prawnych. W szczególności chodziło o przepisy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze 4 zm.), które określiły warunki uprawnienia podatnika do zgłoszenia wniosku o zalicze- nie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań. Słusznie w uzasadnieniu rewizji nad- zwyczajnej podniesiono, że w dacie wydawania decyzji nie było przepisów, z których wynikałby obowiązek rozszerzenia postępowania dotyczącego zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłego zobowiązania także o sprawę w przedmiocie przyszłych zobo- wiązań podatkowych podatnika. Określenie wysokości nieuregulowanego w terminie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 1997 r. w drodze decyzji deklaratoryjnej wydanej na podstawie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi odrębną sprawę, która może być przedmiotem odrębnego po- stępowania administracyjnego. Uznając, że Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazał rażące na- ruszenie w zaskarżonym wyroku wskazanych przepisów, które w konsekwencji pro- wadziłoby do bezpodstawnego kontynuowania postępowania w sprawie poza jej przedmiotem (por. art. 30 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym), Sąd Najwyższy orzekł stosownie do wniosku rewizji nad- zwyczajnej (art. 39313 § 1 KPC odpowiednio stosowany). ========================================