II UKN 619/00

Wyrok z dnia 21 listopada 2001 r. II UKN 619/00 W sprawie, w której spółka z ograniczoną odpowiedzialnością domaga się zmiany lub uchylenia prawomocnej decyzji ustalającej jej zobowiązanie za nieuiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne i odstąpienia od odpowie- dzialności ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze (art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) sąd ogranicza się tylko do zbadania istnienia tych przesłanek. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Romana W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o nie obciążanie składką na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 13 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu oddalił odwołanie Romana W. od decyzji Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 29 grudnia 1997 r., którą organ rentowy stwierdził, iż ubezpieczony odpowiada za zobowiązania spółki z o.o. „M.” z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 120.073,45 zł proporcjonalnie do udziału w zyskach spółki i przekazał organowi rentowemu do rozpoznania wniosek ubezpieczonego o odstąpienie od odpowiedzialności ze względu na zasady współży- cia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze. Powyższy wyrok stał się prawomocny. 2 Pismem z dnia 15 kwietnia 1998 r. organ rentowy powiadomił ubezpieczone- go, iż podtrzymuje swoje stanowisko w przedmiocie obciążenia go kwotą 10.073,45 zł, zajęte w decyzji z dnia 29 grudnia 1997 r. W dniu 27 kwietnia 1998 r. Roman W. złożył wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji z dnia 29 grudnia 1997 r. na podstawie art. 154 § 2 KPA i art. 155 KPA ze względu na ważny interes społeczny lub słuszny interes ubezpieczonego. Decyzją z dnia 18 grudnia 1998 r. organ rentowy odmówił uwzględnienia wniosku, zaś odwołanie od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowe- go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 14 czerwca 1999 r. z uzasadnieniem, iż kwestia odpowiedzialności wnioskodawcy została przesądzona prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 13 marca 1998 r. Nie występują natomiast przesłanki uzasadniające uwzględnienie żądania uchylenia lub zmiany decyzji zobowiązującej do zapłaty składek ubezpieczeniowych w postaci interesu społecznego lub słusznego interesu strony, ponieważ wnioskodawca już po wyroku z dnia 13 marca 1998 r. sprzedał samochód oraz zniósł wspólność majątko- wą małżeńską, co zdaniem Sądu miało na celu uniemożliwienie ewentualnej przy- szłej egzekucji, ponadto wnioskodawca w spółce pełnił obowiązki prezesa albo wice- prezesa, a tym samym miał wpływ na jej działalność. Wyrokiem z dnia 11 maja 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił apelację wnioskodawcy od powyższego wyroku, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji. Kasacja wnioskodawcy od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa materialnego - art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach po- datkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 382 KPC przez nierozpatrzenie zasadności podstawy prawnej obciążenia wnioskodawcy zaległościami z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Przede wszystkim oczywi- ście bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 382 KPC, ponieważ zasadność podstawy prawnej obciążenia wnioskodawcy obowiązkiem zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne została już, jak słusznie zauważyły to Sądy obu instancji, przesądzona 3 prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 13 marca 1998 r., w którym Sąd ten, poprzez oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 29 grudnia 1997 r., uznał, iż wnioskodawca odpowiada za zobowiązania spółki z tytułu składek ubezpieczeniowych w kwocie 10.073,45 zł, proporcjonalnie do udziałów w zyskach spółki. Na okoliczność odpowiedzialności powoda za zobowiązania spółki w zakresie składek ubezpieczeniowych Sądy obu instancji nie mogły zatem prowadzić i nie prowadziły żadnego postępowania dowodowego w związku z decyzją organu rentowego z dnia 18 grudnia 1998 r., wobec czego Sąd drugiej instancji nie mógł na- ruszyć przepisu art. 382 KPC. Z kolei przepis art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych (w brzmieniu nadanym przez art. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz o zmia- nie niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 85, poz. 426, obowiązującym od dnia 24 sierpnia 1995 r.) stanowi, że wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od- powiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu podatków w takiej części, w jakiej ma prawo uczestniczyć w podziale zysku. Zdanie drugie tego ustępu wyklucza wprawdzie możliwość rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych rozporządzeniem Rady Ministrów na inne rodzaje świadczeń, jednakże z wyraźnym wyłączeniem zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (art. 2 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w brzmieniu nadanym przepi- sem art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulu- jących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 134, poz. 646, obowiązującym od dnia 1 stycznia 1994 r.). Oznacza to, że w stanie prawnym obo- wiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadał całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu obowiązku uiszczenia składek ubezpieczeniowych w takiej części, w jakiej ma prawo uczestniczyć w podziale zysku. Przepis art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiąza- niach podatkowych nie został zatem w przedmiotowej sprawie naruszony, tym wię- cej, że także do tego zarzutu kasacyjnego odnoszą się wywody dotyczące przepisu art. 382 KPC, ponieważ o tym, że wnioskodawca odpowiada za niezapłacone składki ubezpieczeniowe oraz w jakim zakresie przesądzała decyzja organu rentowego z dnia 29 grudnia 1997 r. i prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 13 marca 1998 r. Powołanie się w kasacji na wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 1994 r. jest bezprzedmiotowe, gdyż wyrok ten dotyczył decyzji organu rentowego z dnia 6 lipca 1993 r., a więc sprzed nowelizacji art. 2 i art. 47 ustawy o 4 zobowiązaniach podatkowych. Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest kwestia występowania takich okoliczności jak interes społeczny lub słuszny interes strony, które usprawiedliwiałyby zastosowanie art. 154 § 2 i 155 KPA, bądź art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a więc zmianę lub uchylenie decyzji z dnia 18 grudnia 1998 r. przez odstąpienie przez organ rentowy od orzeczenia odpo- wiedzialności za składki na ubezpieczenia społeczne ze względu na zasady współ- życia społecznego lub inne ważne względy społeczne. Sądy obu instancji odniosły się do tej kwestii nie dopatrując się w stanie faktycznym sprawy okoliczności ze- zwalających na uwzględnienie wniosku z dnia 27 kwietnia 1998 r. Jednakże ze względu na treść przepisu art. 39311 KPC Sąd Najwyższy - rozpoznając kasację w jej granicach - jest związany jej podstawami i wnioskami oraz stwierdza, iż kasacja sta- wiająca jedynie zarzuty naruszenia art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podat- kowych i art. 382 KPC uniemożliwia odniesienie się do kwestii będącej rzeczywistą istotą sporu. Skoro postawione w kasacji zarzuty okazały się nieuzasadnione Sąd Najwyż- szy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================