Postanowienie z dnia 27 listopada 2001 r., III CKN 462/01 Zawarte w kasacji stwierdzenia, że nie jest ona bezzasadna, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo lub że zachodzi nieważność postę

§ 2k.p.c.

jako elementu konstrukcyjnego kasacji, o jakim mowa w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., nie znajduje jakichkolwiek racji. Należy także zwrócić uwagę, że unormowania zawarte w art. 393 §

§ 2

k.p.c., odwołując się do zasadności (bezzasadności) kasacji, są wyraźnie kierowane do Sądu Najwyższego, bo tylko Sąd Najwyższy – a nie strona – władny jest ocenić, czy kasacja jest bezzasadna oraz czy doszło do naruszenia prawa. Chodzi przy tym o zasadność (bezzasadność) “oczywistą”, stwierdzalną przez Sąd Najwyższy prima facie, niewątpliwą, nie wymagającą badania, występującą w ramach podstaw, a nie obok czy niezależnie od nich (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). To samo dotyczy nieważności postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, a więc niezależnie od tego, czy skarżący powołał się na nią w kasacji w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 3931 pkt 2 k.p.c. Można zatem stwierdzić, że niemożność odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania z powodów określonych w § 2, a także w § 1 pkt 3, jest całkowicie niezależna od argumentów przytaczanych przez wnoszącego kasację. Za skierowaniem unormowania ujętego w art. 393 § 2 do Sądu Najwyższego, a nie do strony, przemawia ponadto litera tego przepisu; zważywszy, że odmowa przyjęcia kasacji do rozpoznania przewidziana w § 1 należy do Sądu Najwyższego, to zawarty w § 2 imperatywny zwrot “przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli ...” oznacza zakaz skierowany bezpośrednio do Sądu Najwyższego. Identyczny zakaz zawarty został w art. 3934 § 2 zdanie trzecie k.p.c. i nie może być wątpliwości, że jest to dyrektywa odnoszona przez ustawodawcę do Sądu Najwyższego, który – w wypadku kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich – nie może odmówić przyjęcia jej do rozpoznania. Podobne zakazy lub nakazy, kierowane do sądu, występują w kodeksie postępowania cywilnego wielokrotnie (tylko przykładowo: art. 120 § 2, art. 136 § 3, art. 321 § 2, art. 335 § 1 zdanie drugie, art. 431 lub 449 § 2), przy czym niekiedy adresowane są także wyłącznie do stron lub innych uczestników procesu i wtedy jasno wynika to z treści przepisu (np. art. 3932 § 2, art. 465 § 1 zdanie drugie, art. 511 § 2 lub art. 62611 § 4). Poza tym nie wolno zapominać, że kształtując formę kasacji oraz stylizując przepis art. 3933 § 1 k.p.c., ustawodawca wyraźnie oddzielił podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (pkt 2) od przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji (pkt 3), w związku z czym utożsamianie tych odrębnych elementów konstrukcyjnych w ramach wykładni sądowej i w praktyce jest niedopuszczalne. Z tych samych założeń wychodził Sąd Najwyższy, trafnie stwierdzając w przytoczonych na wstępie orzeczeniach, że spełnienie obowiązku wynikającego z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. nie może polegać na odwołaniu się przez skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Na koniec trzeba powrócić do istoty kasacji i jej publicznych funkcji; Sąd Najwyższy może je w pełni, przy aktywnym udziale stron procesu, realizować tylko wówczas, gdy strona wnosząca kasację wskaże okoliczności – wykraczające poza toczący się między stronami spór prywatnoprawny – wymagające zaangażowania Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 22, oraz zalecenie Rady Europy nr R [95]5 Komitetu Ministrów przyjęte w dniu 7 lutego 1995 r. na 528 posiedzeniu zastępców ministrów). Okoliczności te zostały określone w art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., więc uznanie, że należą do nich także te, które – w innym celu – zostały ujęte przez ustawodawcę w art. 393 §

§ 2, może doprowadzić do wypaczenia funkcji kasacji.

Nietrudno przewidzieć, a kasacja wniesiona w niniejszej sprawie jest tego przykładem, że skarżący, zamiast odwoływać się do argumentów publicznoprawnych, stanowiących konieczny konstrukcyjny element kasacji i uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania, będą rutynowo powoływać się, nie zważając na trafność prezentowanych twierdzeń, wyłącznie na oczywistość naruszenia prawa lub nieważność postępowania i omijać tym samym wymaganie formy, przewidziane w art. 3931 § 1 k.p.c. Tak więc zawarte w kasacji stwierdzenia, że nie jest ona bezzasadna, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo lub że zachodzi nieważność postępowania, mogą być kwalifikowane jako element uzasadnienia podstaw kasacyjnych, nie stanową natomiast przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.). Z tych względów kasację powódki, w której nie przedstawiono okoliczności przewidzianych w art. 393 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.c., lecz ograniczono się jedynie do próby wykazania, że zaskarżony wyrok oczywiście narusza prawo, należało – jako niedopuszczalną – odrzucić (art. 3937 § 2 k.p.c.).