Ordynacji podatkowej nakładają na or- gany podatkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zgroma- 8 dzenia w tym celu całościowego (zupełnego) materiału dowodowego. W ocenie Mini- stra Sprawiedliwości, realizując dyspozycję powołanych przepisów organy podatko- we zgromadziły z własnej inicjatywy wymienione dowody i ustaliły następujące fakty [...]: poniesienia w 1993 r. wydatków związanych z budową nieruchomości użytkowej, przy ul. S. oraz kosztami bieżącego utrzymania, w łącznej kwocie 114.699 zł, uzy- skania dochodów przez podatników w 1993 r., w łącznej kwocie 7.690,30 zł, ponie- sienia straty z działalności gospodarczej za 1991 r. w kwocie 1.080,49 zł, uzyskania dochodu z działalności gospodarczej w 1992 r. przez Alfreda P. w kwocie 9.082,55 zł, zaś przez Elżbietę P. straty w kwocie 8.200,65 zł, poniesienia wydatków w latach poprzedzających 1993 r., na abycie czteropokojowego mieszkania, budowę domu mieszkalnego, budowę pawilonu handlowego przy ul. R., uruchomienie działalności gospodarczej (handel, usługi krawieckie), przekazanie darowizn w 1992 r. na rzecz córki Anny P., w łącznej kwocie 29.082,20 zł. Minister Sprawiedliwości jest zdania, że wymienione dowody i przedstawione fakty stanowią materiał dowodowy zebrany w sprawie, który podlegał ocenie orga- nów podatkowych w myśl zasady wyrażonej w art. 80 Kodeksu postępowania admi- nistracyjnego, zaś Sąd orzekający koncentrując się jedynie na jednym wybranym fakcie, tj. zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej podatników i pomijając inne dowody, w tym zeznania podatników, w istocie rażąco naruszył powołany przepis. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie jest trafny za- rzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 80 Kodeksu postępo- wania administracyjnego, stanowiącego, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udo- wodniona. Minister Sprawiedliwości uzasadniając powyższy zarzut i stwierdzając, że zebrane w postępowaniu podatkowym dowody i oparte na nich fakty „stanowią mate- riał dowodowy zebrany w sprawie, który podlegał ocenie organów podatkowych w myśl zasady wyrażonej w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego” prze- oczył, iż w sprawie organy podatkowe nie stosowały powyższego przepisu Kodeksu, lecz przepisy art.
Ordynacji podatkowej, które nakładają na organy po- datkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zgromadzenia w tym celu całościowego (zupełnego) materiału dowodowego. Pozostaje do rozważe- 9 nia, czy trafny jest zarzut Ministra Sprawiedliwości, że Sąd „koncentrując się jedynie na jednym wybranym fakcie, tj. zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej podat- ników i pomijając inne dowody, w tym zeznania podatników,” rażąco naruszył powo- łany przepis art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym na- leży wskazać, że celem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy podatkowej, lecz jedynie kon- trola, czy organy podatkowe ustaliły i oceniły ten stan zgodnie z regułami obowiązu- jącymi w postępowaniu podatkowym, i następnie czy prawidłowo zastosowały prze- pisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., V SA 671/00 LEX nr 50129, w którym stwierdzono, że: „
W związku z tym zarzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego jest nieusprawiedliwiony. Nie jest trafny zarzut rażącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowiącego, że wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pocho- dzących ze źródeł nie ujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez po- datnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku po- datkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Minister Sprawiedliwości prawidłowo wskazał, że generalną zasadą wynikają- cą z art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest odrębność opodatkowania osiąganych przez małżonków dochodów. W przypadku opodatkowa- nia nieujawnionych źródeł przychodów wspólne opodatkowanie jest wyłączone, gdyż jest ono możliwe tylko na wspólny wniosek złożony w zeznaniu. W konsekwencji zo- bowiązanie podatkowe z nieujawnionych źródeł przychodów dotyczy odrębnie każ- dego z małżonków i w związku z poniesieniem wydatków przez małżonków ustala się, jaki istnieje ustrój małżeński między małżonkami i z jakiego majątku małżonków - odrębnego czy wspólnego - poniesione zostały wydatki. Sąd Najwyższy nie podziela poglądu Ministra Sprawiedliwości, że powyższa zasada nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie ze względu na zebrany ma- teriał dowodowy. Za prawidłowe należy bowiem uznać wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Sądu, że z powołanego przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, iż obowiązkiem organów podatkowych dokonujących ustalenia podatku z nieujawnionych przychodów jest przede wszystkim ustalenie kwoty poniesionego wydatku oraz wartości zgromadzo- nych w tym roku zasobów finansowych. Te dwie wielkości muszą być stwierdzone przez organy podatkowe w sposób niebudzący wątpliwości, gdyż w istocie odpowia- dają kwocie przychodu będącego podstawą wymiaru zryczałtowanego podatku. Wy- datek oraz wartość zgromadzonych zasobów finansowych danego roku podatkowe- 11 go nie mogą być zatem wielkościami ustalonymi w sposób dowolny ani domniemany. W konsekwencji zniesienia w 1992 r. wspólności majątkowej przez małżonków orga- ny podatkowe miały obowiązek ustalić wielkość wydatku poniesionego w roku podat- kowym przez każdego z małżonków w sposób odpowiadający faktycznie poniesio- nym wydatkom i ustalić wartość mienia zgromadzonego w tym roku przez każdego z nich. Organ podatkowy ustala wysokość wydatku poniesionego przez małżonka w roku podatkowym i wartość zgromadzonego w tym roku mienia na podstawie cało- kształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z obowiązku tego nie zwalnia przepis art. 42 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym od chwili usta- nia wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio do majątku, który był nią objęty, przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, ani też przepis art. 43 tego Ko- deksu określający wysokość udziału przysługujący każdemu z małżonków w dotych- czasowym majątku wspólnym. Domniemanie zawarte w tym ostatnim przepisie nie może bowiem ze swej istoty stanowić podstawy ustalenia wysokości wydatku ponie- sionego przez małżonka w roku podatkowym następującym po roku, w którym znie- siono wspólność majątkową między małżonkami. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.