I KZP 8/04

POSTANOWIENIE Z DNIA 30 CZERWCA 2004 R. I KZP 8/04 Dochodzenia nie prowadzi się także, jeżeli zarzucony podejrzanemu czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch lub więcej przepisach usta- wy karnej pozostających w zbiegu kumulatywnym (art. 11 § 2 k.k.), z któ- rych chociaż jeden wyłącza możliwość prowadzenia dochodzenia. Przewodniczący: sędzia SN E. Strużyna. Sędziowie SN: J. Sobczak, J. Szewczyk (sprawozdawca). Zastępca Prokuratora Generalnego: R.A. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Mariusza M., po rozpoznaniu przekazane- go na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w C. postanowie- niem z dnia 11 marca 2004 r., zagadnienia prawnego wymagającego za- sadniczej wykładni ustawy: „Czy krótkotrwałe zatrzymanie podejrzanego w toku postępowania przygo- towawczego, na podstawie wydanego przez Prokuratora nakazu doprowa- dzenia należy uznać za pozbawienie wolności w rozumieniu art. 325c pkt 1 k.p.k. wyłączające możliwość prowadzenia postępowania przygotowaw- czego w formie dochodzenia?” p o s t a n o w i ł o d m ó w i ć podjęcia uchwały. 2 U Z A S A D N I E N I E Przedstawione zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującej sytuacji procesowej. Mariusz M. oskarżony został o to, że w dniu 26 lipca 2001 r. w C., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, posługując się sfałszo- wanymi zaświadczeniami o swoim zatrudnieniu i zarobkach w Firmie Transportowej „T.”, wyłudził kredyt w wysokości 2 884,20 zł na zakup tele- wizora marki Sony na szkodę AJG Bank Polska SA w W., to jest o prze- stępstwo z art. 286 § 1 k.k., art. 297 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w C. postanowieniem z dnia 15 stycznia 2004 r., na podstawie art. 345 § 1 k.p.k. zwrócił sprawę Mariusza M. Prokuratorowi Re- jonowemu w C. celem uzupełnienia postępowania przygotowawczego. Zdaniem Sądu Rejonowego postępowanie przygotowawcze przeprowa- dzono błędnie w formie dochodzenia, gdyż oskarżony był w toku postępo- wania zatrzymany. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył oskarży- ciel publiczny, który zarzucił obrazę art. 345 § 1 k.p.k., polegającą na uznaniu, iż w sprawie zachodzą przesłanki zwrotu sprawy do postępowania przygotowawczego. Prokurator w szczególności wywiódł, iż zatrzymanie podejrzanego jako krótkotrwałe i przemijające ograniczenie swobody, nie powinno być uznane za pozbawienie wolności w rozumieniu art. 325c pkt 1 k.p.k., skutkujące koniecznością prowadzenia postępowania przygotowaw- czego w formie śledztwa. Sąd Okręgowy w C. postanowieniem z dnia 11 marca 2004 r. uznał, iż w sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wy- kładni ustawy i w konsekwencji sformułował przedstawione na wstępie py- tanie, które na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przekazał Sądowi Najwyższe- mu do rozpoznania. 3 Zastępca Prokuratora Generalnego we wniosku Prokuratury Krajowej w przedmiocie zasadniczej wykładni ustawy, wniósł o podjęcie uchwały na- stępującej treści: „zatrzymanie i doprowadzenie podejrzanego na podsta- wie art. 247 § 1 k.p.k. jest pozbawieniem wolności, o którym mowa w art. 325c pkt 1 k.p.k., wyłączającym możliwość prowadzenia dochodzenia”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Naj- wyższemu w trybie art. 441 § 1 k.p.k. mogą być tylko problemy wyłaniające się „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”, a więc kwestie pozostają- ce w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy, w której zagad- nienie powstało. Trafne jest wyrażone wcześniej stanowisko Sądu Najwyż- szego, że „przedmiotem pytania mogą być wyłącznie kwestie pozostające w związku z rozstrzygnięciem sprawy, w której kwestia powstała. Zaistnie- nie zatem związku przyczynowego pomiędzy przekazaną do rozstrzygnię- cia kwestią, a rozstrzyganą sprawą jest jedną z trzech przesłanek warunku- jących dopuszczalność pytań do Sądu Najwyższego” (post. Sądu Najwyż- szego z dnia 16 czerwca 1993 r., I KZP 14/93, Wok. 1993, Nr 11, s. 10). Ponadto „pytanie ... musi być zatem ściśle powiązane z okolicznościami sprawy, a mówiąc wprost zaistnieć musi taka sytuacja procesowa, iż doko- nanie wykładni określonego przepisu (lub przepisów) konieczne jest do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1997 r., I KZP 22/97, OSN Prok. i Pr. 1998, Nr 1, poz. 17). Przedstawione przez Sąd Okręgowy w C. zagadnienie prawne nie ma znaczenia dla rozpoznania zażalenia. Mariusz M. został oskarżony o przestępstwo wyczerpujące znamiona określone w trzech przepisach ustawy karnej, w tym znamiona przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. Stosownie do treści art. 325b § 2 k.p.k. dochodzenia nie prowadzi się między innymi w sprawach o przestępstwa wymienione w rozdziale XXXVI Kodeksu karne- 4 go. Występek stypizowany w art. 297 § 1 k.k. zamieszczony jest w rozdzia- le XXXVI Kodeksu karnego, zawierającym przestępstwa przeciwko obroto- wi gospodarczemu. W opisanej sytuacji oczywistym jest, iż postępowanie przygotowawcze przeciwko Mariuszowi M. powinno być prowadzone w formie śledztwa, niezależnie od tego czy w jego trakcie podejrzany był, czy też nie był pozbawiony wolności. Przesłanką uzasadniającą prowadzenie postępowania przygotowawczego w formie dochodzenia jest między innymi kwalifikacja prawna przestępstwa zarzucanego podejrzanemu. Dochodze- nia nie prowadzi się także, jeżeli zarzucony podejrzanemu czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch lub więcej przepisach ustawy karnej pozosta- jących w zbiegu kumulatywnym (art. 11 § 2 k.k.), z których chociaż jeden wyłącza możliwość prowadzenia dochodzenia. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.