I UK 265/04

Wyrok z dnia 25 maja 2005 r. I UK 265/04 Warunkiem niezbędnym orzeczenia o odpowiedzialności nabywcy ma- jątku podatnika za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest, by zobowiązanie do zapłaty składek, w związku z którym powstała ta zaległość, było ustalone w odrębnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzji tej nie może zastąpić zawarcie układu ratalnego między nabywcą majątku i Za- kładem Ubezpieczeń Społecznych (art. 45 ust. 1 w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm. oraz w związku z § 1 pkt 12 rozpo- rządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia prze- pisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych, Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. sprawy z odwołania Spółki z o.o. Elewator Zbożowy „T.” w K., obecnie „E.” Spółka z o.o. w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Kielcach o zapłatę składek, na skutek kasacji odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Kra- kowie z dnia 20 kwietnia 2004 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny oddalił apelację odwołującej się - Spółki z o.o. Elewator Zbożowy „T.” w K. - od wyroku Sądu Okręgowego, oddalają- 2 cego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z 10 listopada 1999 r., przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Przedsiębiorstwa Zbożowo-Młynarskiego w C. w kwocie 61.798,10 zł za okres od grudnia 1994 do listopada 1995 r. na Elewator Zbożowy „T.” Spółkaęz o.o. w K., jako nabywcę majątku tego Przedsiębiorstwa. Zgodnie z ustaleniami przyjętymi przez Sąd Apelacyjny jako podstawa fak- tyczna zaskarżonego wyroku, wskutek zarządzenia Wojewody T. z 11 grudnia 1995 r., likwidacji podlegało Przedsiębiorstwo Zbożowo-Młynarskie w C. Likwidacja miała polegać na zadysponowaniu majątku trwałego i obrotowego Przedsiębiorstwa po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli i wykreśleniu z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Umowa przeniesienia własności i użytkowania wieczystego tego Przedsiębiorstwa na rzecz Elewatora Zbożowego „T.” Spółki z o.o. w K. została za- warta w formie aktu notarialnego 29 grudnia 1995 r. Przed jej zawarciem, już 20 września 1995 r. Przedsiębiorstwo złożyło aktem notarialnym oświadczenie o przy- stąpieniu do odwołującej się Spółki i objęciu w niej udziałów, a 9 listopada 1995 r., także aktem notarialnym, nastąpiła zmiana tego oświadczenia, przez oświadczenie, że Przedsiębiorstwo przystępuje do Spółki na zasadach umowy tej Spółki oraz że w Spółce tej obejmuje 15.040 udziałów po 100 zł każdy - o łącznej wartości 1.504.000 zł i pokrywa je aportem w postaci części mienia Przedsiębiorstwa położonego w C. W wyniku tych działań, odwołująca się Spółka już 24 października 1995 r. zwróciła się pismem do ZUS z prośbą o przyjęcie jej propozycji uregulowania zadłużenia w związku z przejęciem do własnej działalności w ramach restrukturyzacji PZM w C., wykazując konkretną kwotę zaległości na dzień 30 września 1995 r. W związku z tym ZUS, pismem z 25 stycznia 1996 r., skierowanym do likwidatora PZM w C., zgłosił wierzytelność z tytułu zaległości składkowych od kwietnia 1994 r. do grudnia 1995 r. Pismem z 7 czerwca 1996 r. Centrala ZUS poinformowała Spółkę o akceptacji za- proponowanego przesunięcia terminu spłat i wydłużenia układu ratalnego do 5 lat, tj. do 60 rat. Wskutek tego ZUS Oddział w O. wyraził zgodę na zaproponowaną przez odwołującą się formę płatności i 29 września 1997 r. zostało podpisane porozumienie wstępne w tym przedmiocie. Przy ustalaniu odpowiedzialności Spółki organ rentowy uwzględnił równowartość objętych przez nią udziałów PZM w C. i pokrycie ich apor- tem. Zawarty układ ratalny został w całości zrealizowany. Sąd Apelacyjny stwierdził, że zgodnie z art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), do należno- 3 ści z tytułu składek stosuje się odpowiednio - enumeratywnie wymienione - przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Analogiczne unormowanie zawierał § 1 pkt 12 obo- wiązującego do 31 grudnia 1998 r. - a więc do dnia wejścia w życie powyższej ustawy - rozporządzenia Rady Ministrów z 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarza- nia zaległości podatkowych (Dz.U. Nr 27, poz. 40, ze zm.), który stanowił, że do na- leżności ZUS z tytułu składek stosuje się przepisy art. 14 - 17, 20, 21, 23 - 29 i art. 30 ust. 4 oraz art. 40 - 49 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Do odpowiedzialności osób trzecich, o której mowa w ustawie o zobowiąza- niach podatkowych, powstałej przed dniem wejścia w życie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, stosuje się na mocy jej art. 332 przepisy o zobowią- zaniach podatkowych. Następnie Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 45 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, obowiązującej w dacie przeniesienia na od- wołującą się użytkowania wieczystego majątku PZM w C., nabywca całości lub czę- ści majątku podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe przed nabyciem majątku podatnika, jeżeli ten majątek albo obrót, przychód lub dochód z niego został przyjęty do podstawy zobo- wiązań podatkowych, jednakże tylko do wysokości wartości nabytego majątku. Wbrew zarzutom apelacji, wyrok Sądu Okręgowego nie narusza art. 45 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Odpowiedzialność nabywcy majątku dotyczy bo- wiem tylko tych zaległości, które powstały przed nabyciem majątku podatnika i to tylko wtedy, gdy nabyty majątek albo obrót, dochód i przychód z niego zostały przy- jęte do ustalenia zobowiązania podatkowego. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Związek ten ma charakter normatywny, co oznacza że majątek, obrót, przychód lub dochód z niego muszą konstytuować podstawę opodatkowania - tu wymiaru składek. Odpowiedzialność ta jest niewątpliwie odpowiedzialnością osoby trzeciej, która powstaje, gdy zachodzą przewidziane okoliczności (określone w art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych) przy czym, z uwagi na zasady współ- życia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze (art. 40 ust. 2), organ odstępuje od orzeczenia odpowiedzialności. Organ rentowy mając na uwadze sytuację społeczno - gospodarczą Spółki przystał na jej propozycję, dotyczącą ko- rzystnego dla niej rozłożenia w czasie istniejącej zaległości. Z treści korespondencji wynika natomiast w sposób oczywisty, że Spółka miała pełną świadomość ciążących 4 na niej zobowiązań. Dlatego też respektowała zawarty układ ratalny doprowadzając do spłaty należności. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia argumentacji zawartej w cytowanym w apelacji wyroku Sądu Najwyższego z 12 maja 1999 r. „I URN 632/98, OSNAPiUS 1999 nr 20, z 1999 r.”, ponieważ orzeczenie to zostało wydane na tle analizy zbycia mienia w trybie art. 37 ust. 1 ustawy z 1 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298), a więc nie może odnosić się do Spółki, do której przystąpiło posta- wione w innym trybie w stan likwidacji przedsiębiorstwo, które wniosło do niej część swego mienia, jako aport. Ponadto, stosowanie przepisów podatkowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest odpowiednie. Nie mają tu więc zastosowa- nia wszystkie przepisy, lecz tylko te, które zostały określone taksatywnie w powoła- nym przepisie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec tego nie może odnieść skutku zarzut naruszenia przepisów art. 5 i 7 ustawy o zobowiąza- niach podatkowych, bowiem przepisy te nie zostały wymienione w tym katalogu. W rezultacie Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji również w kwestii przedawnienia, uznając iż zarzut ten jest nieuzasadniony. W kasacji odwołująca się Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie: