I UK 73/06

Sygn. akt I UK 73/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) SSN Herbert Szurgacz w sprawie z odwołania T. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 października 2006 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt (...), uchyla zaskarżony wyrok i zmienia wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z dnia 3 lipca 2003 r. sygn. akt (...) w ten sposób, że oddala odwołanie T. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 grudnia 2002 r. nr (...). Uzasadnienie 2 Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 30 grudnia 2002 r. odmówił T. D. prawa do emerytury ze względu na nie spełnienie wymogu z art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm.), tj. legitymowanie się co najmniej 30 letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Organ rentowy uznał za nieudowodniony okres pracy wnioskodawczyni w wydzierżawianym gospodarstwie rolnym w okresie od 1 czerwca 1979 r. do 31 grudnia 1981 r. Przyczyną takiego stanowiska organu rentowego było prowadzenie przez ubezpieczoną gospodarstwa rolnego z pominięciem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, pomimo istnienia podstaw do objęcia ubezpieczeniem i obowiązku opłacania z tego tytułu składek. W konsekwencji powyższego organ rentowy odmówił uzupełnienia stażu emerytalnego o okres tej pracy na mocy art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm.) Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 grudnia 2002 r. w ten sposób, że uwzględnił ubezpieczonej okres pracy w gospodarstwie rolnym w spornym okresie przy ustalaniu prawa do emerytury w zakresie niezbędnym do uzupełnienia wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w myśl przepisu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm.) i uznał, że spełnia ona wymogi do przyznania jej prawa do emerytury w trybie przepisu art. 29 cytowanej ustawy. Od powyższego wyroku apelację wniósł organ rentowy i zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację przepisu art. 10 ust. 3 powołanej wyżej ustawy i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 29 cytowanej ustawy poprzez przyznanie ubezpieczonej prawa do emerytury. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 września 2005 r. nie uwzględnił apelacji organu rentowego. Zmienił wyrok Sądu Okręgowego dokonując uściślenia daty przyznania prawa do emerytury zgodnie z przepisem art. 129 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach 3 z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś w pozostałej części apelację oddalił. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację przepisu art. 10 ust. 3 powołanej wyżej ustawy. Sąd uznał, że wystarczającymi przesłankami do zastosowania w niniejszej sprawie wyżej wymienionego przepisu jest dzierżawa gospodarstwa rolnego przez ubezpieczoną i praca w tym gospodarstwie jak we własnym. Organ rentowy zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, podnosząc w niej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niezastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i przyjęcie, że fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego przez rolnika nie opłacającego składek na ubezpieczenie społeczne rolników, pomimo istnienia podstaw do objęcia ubezpieczeniem i opłacania z tego tytułu składek, pozwala na uzupełnienie stażu emerytalnego o okres tej pracy na mocy powołanych przepisów. Wskazując na podane podstawy skargi kasacyjnej organ rentowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie odwołania ubezpieczonej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje Skarga kasacyjna organu rentowego okazała się uzasadniona. Z materiału dowodowego wynika niezbicie, że wnioskodawczyni w spornym okresie dzierżawiła nieruchomość rolną, którą samodzielnie uprawiała i czerpała z niej korzyści. Z kolei w świetle przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, obowiązującej w chwili prowadzenia przez ubezpieczoną dzierżawionego gospodarstwa (Dz.U. Nr 32, poz.140), istniał obowiązek opłacania składki od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym rolnik rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego (art. 38). Ponadto zgodnie z art. 1 wymienionej ustawy zaopatrzenie emerytalne obejmuje rolników, którzy wytwarzają w prowadzonych 4 przez siebie gospodarstwach rolnych produkty rolne, sprzedają je jednostkom gospodarki uspołecznionej i spełniają inne warunki przewidziane w ustawie, a także członków ich rodzin. Na podstawie powyższych przepisów, pomimo braku w ówczesnym stanie prawnym definicji rolnika, status rolnika należy odnieść do osoby, która prowadzi gospodarstwo rolne i uzyskuje z tego tytułu korzyści. Przedmiotem postępowania administracyjnego przed organem rentowym było świadczenie emerytalne wnioskodawczyni przysługujące jej na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie art. 4 pkt. 13 w związku z art. 1, art. 2 oraz art. 3 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym jest osoba podlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osoba, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Jedynie z mocy wyraźnego przepisu ustawy na zasadzie wyjątku od reguły (art. 10 ust 1) uwzględnia się również podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników. Do stażu emerytalnego powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych można zaliczyć