Zarzucił również, że w decyzji z dnia 15.03.2004 r. organ rentowy nie wskazał żadnej podstawy prawnej wstrzymania wypłaty świadczeń wymienionej w treści art. 134 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co oznacza, że wstrzymanie wypłaty nastąpiło na skutek błędu organu rentowego. Decyzja w tym zakresie została bowiem oparta na przesłance, która nie może stanowić podstawy wstrzymania świadczenia, zatem nie zawierała ani podstawy prawnej ani uzasadnienia prawnego. Wskazał wyrok WSA w Warszawie z 14.09.2010 r. I SA/Wa 910/10, zgodnie z którym wstrzymanie wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest czynnością organu rentowego powodującą zaniechanie wypłaty w sytuacjach opisanych w art. 134 ust. 1 pkt 1-5 w/w ustawy. Wstrzymanie wypłaty świadczeń nie następuje ex lege od momentu wystąpienia okoliczności wymienionych w poniższym przepisie, lecz z mocy decyzji organu rentowego, która powinna być doręczona zainteresowanemu, z podaniem przyczyny wstrzymania i pouczeniem tej osoby o terminie i sposobie odwołania. Przywołał treść art. 135 w/w ustawy, z którego wynika, że wstrzymanie wypłaty świadczenia zarówno na skutek błędu organu rentowego jak i w sytuacji gdy świadczenie nie zostało doręczone z przyczyn niezależnych od niego, wypłatę świadczenia wznawia się poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty (k. 2,3). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wskazał, że decyzją z dnia 22.01.1999 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek A. L. przyznał mu prawo do emerytury od 1.12.1998 r. Decyzją z dnia 15.03.2004 r. wstrzymał wypłatę świadczenia wobec nieprzedłożenia dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń, pomimo pouczenia w wydawanych decyzjach o obowiązku przekazywania wszelkich informacji mających wpływ na prawo do świadczenia, zmianie adresu, wyjeździe za granicę. Po przedłożeniu przez odwołującego poświadczenia życia i zameldowania, decyzją z dnia 20.04.2011 r. organ rentowy podjął wypłatę emerytury od 1.04.2011 r. przy zastosowaniu przepisu art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek. Organ rentowy nie znalazł podstaw do wypłaty świadczenia za okres 3 lat z uwagi na niezaistnienie przesłanek z art. 135 ust. 2 w/w ustawy (w odpowiedzi na odwołanie błędnie powołano przepis art. 135 ust. 1 pkt 2, przepis taki nie istnieje). Przepisy tej ustawy przewidują sytuacje, w których organ rentowy jest obowiązany do wypłaty świadczeń za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty a rozstrzygnięcie powyższej kwestii następuje w formie decyzji , zgodnie z treścią art.
Sąd Okręgowy zważył co następuje. Stosownie do treści art. 116 ust.1 ustawy emerytalnej, postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W art. 115 ust. 1 tej ustawy wskazano podstawowy sposób realizowania ustawowych obowiązków organów rentowych w sprawach świadczeń, tj. wydawanie decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 4-5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru tych świadczeń. Są to decyzje administracyjne, w związku z czym rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończą sprawę na szczeblu organu rentowego. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ rentowy nie wydał decyzji w rozpoznaniu wniosku A. L. z 13.05.2011 r. złożonego na podstawie art. 135 ust. 2 ustawy emerytalnej o wypłatę świadczenia za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. Poza sporem pozostawała ponadto okoliczność, że pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z 13.06.2011 r. informujące o braku podstaw do zaspokojenia roszczenia nie stanowiło decyzji administracyjnej. Przede wszystkim pismo to nie było w taki sposób traktowane przez sam organ. Wynika to wprost z odpowiedzi na odwołanie, w której stwierdzono, że pismo to „stanowiło wyjaśnienie okoliczności sprawy oraz toku postępowania organu rentowego” –k. 7. W związku z powyższym dopuszczalne było wniesienie odwołania w trybie art.
Niewydanie decyzji przez organ rentowy we właściwym terminie jest dla ubezpieczonego równoznaczne z decyzją odmowną. Kodeks nie ustanawia żadnego ograniczenia czasowego dla skargi na bezczynność organu, w związku z czym można ją wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu – Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, 2012, wyd. 4 pod redakcja T. Erecińskiego, Lexis Nexis, tom 2, teza 11 do art.
. Przechodząc do meritum, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organ rentowy nie wydał również decyzji o wznowieniu wypłaty świadczenia, mimo, że obowiązek taki wynika z treści art. 135 ustawy emerytalnej. Decyzją taką nie była bowiem decyzja z dnia 20.04.2011 r. o przeliczeniu emerytury. Ani razu w decyzji tej nie występuje określenie, że została wznowiona wypłata wstrzymanego świadczenia. Postępowanie organu rentowego świadczy o tym, że organ traktował czynności faktyczne – podjęcie wypłaty świadczenia od 1.04.2011 r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek - na równi z formalną decyzją. Tymczasem obowiązek wydania formalnej decyzji wznawiającej wypłatę świadczenia wynika wprost z treści art. 135 ustawy emerytalnej, przy czym niezwykle istotne jest wskazanie w decyzji właściwej podstawy prawnej. Wyżej omawiana decyzja jako podstawę prawną wskazuje ustawę z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Nie można w związku z tym przyjąć, że decyzja organu rentowego wskazuje jakąkolwiek podstawę prawną jej wydania. Stanowisko takie znajduje również uzasadnienie w wyroku z dnia 19.02.2007 r. I UK 266/06, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że nie można uznać za prawidłowe podanie podstawy prawnej decyzji powołania się przez organ rentowy na całą ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bez wskazania konkretnego przepisu tej ustawy. Wskazanie podstawy prawnej decyzji z dnia 20.04.2011 r. ma o tyle istotne znaczenie, że determinuje ocenę, od kiedy należy wznowić wypłatę wstrzymanego świadczenia. Zasady wypłaty wstrzymanych świadczeń wynikają z art. 135 ustawy emerytalnej. Zgodnie z art. 135 ust. 1, w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu, z wyjątkiem określonym w ust. 2. Unormowanie z ustępu 2 dotyczy wyłącznie przypadku niedoręczenia świadczeń z przyczyn niezależnych od organu rentowego. W tej sytuacji, z uwagi na brak podstawy prawnej decyzji z dnia 20.04.2011 r., przy jednoczesnym podjęciu wypłaty świadczenia, należało ustalić jaka była przyczyna jego wstrzymania. Przyczyny powodujące wstrzymanie wypłaty świadczenia wymienione są w treści art. 134 ust. 1 ustawy emerytalnej, który stanowi, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli: 1) powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa; 2) osoba pobierająca świadczenia mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń; 3) osoba uprawniona do świadczeń nie poddała się badaniu lekarskiemu lub psychologicznemu, bez uzasadnionych przyczyn, mimo wezwania organu rentowego; 4) okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało; 5) świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego. W wyroku z dnia 30.06.1999 r. sygn. II UKN 19/99 (aktualnym również w obecnym stanie prawnym), Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że wstrzymanie wypłaty świadczeń nie następuje ex lege od momentu wystąpienia okoliczności wymienionych w powyższym przepisie, lecz z mocy decyzji organu rentowego, która powinna być doręczona zainteresowanemu z podaniem przyczyny wstrzymania i z pouczeniem tej osoby o terminie i sposobie odwołania. Organ rentowy w decyzji z dnia 15.03.2004 r. o wstrzymaniu wnioskodawcy wypłaty emerytury, jako przyczynę wskazał „zwroty korespondencji do tut. Oddziału”, bez wskazania podstawy prawnej. Podobnie jak w późniejszej decyzji z 20.04.2011 r., omówionej wyżej, jako podstawę prawną wskazał ustawę emerytalną. W związku z powyższym Sąd ustalił, że „zwroty korespondencji” są przyczyną, o której mowa w art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej. W związku z tymi zwrotami, organ rentowy 20.02.2004 r. podjął czynności zmierzające do ustalenia adresu do korespondencji wnioskodawcy, bowiem „są zwroty przekazów i PIT za 2003 r.” W piśmiennictwie wskazuje się, że podanie błędnego adresu, zmiana adresu, brak adresata w domu z powodu z powodu wyjazdu za granicę są najczęstszymi przyczynami niezależnymi od organu rentowego, z powodu których świadczenia nie mogą być doręczone. W ocenie Sądu organ rentowy w piśmie z 13.06.2011 r. jak i w odpowiedzi na odwołanie nie mógł skutecznie wskazywać kolejnej przyczyny, tj. nieprzedłożenia dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń bowiem nie była ona wskazana w decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Organ rentowy przed podjęciem decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczeń nie zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie takich dowodów. Decyzja o przyznaniu emerytury w żadnym z punktów informacji i pouczenia nie zawierała zastrzeżenia, że wnioskodawca jest obowiązany potwierdzać istnienie dalszego prawa do świadczeń (k. 98,99). Informacjitakiej nie zawierały również następne decyzje wydawane co do wysokości i waloryzacji emerytury (k. 100, 104-119). Zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 ustawy emerytalnej, na żądanie organu rentowego emeryt lub rencista jest zobowiązany do potwierdzania własnoręcznym podpisem istnienia dalszego prawa do pobierania świadczeń określonych ustawą. Niewątpliwie przesłany „formularz do potwierdzenia poprawności danych świadczeniobiorcy”, nie mógł być potraktowany w ten sposób, albowiem został wysłany w znanych już wtedy organowi rentowemu okolicznościach wskazujących na niezamieszkiwanie wnioskodawcy pod wskazanym adresem. Tak więc pierwszą i jedyną okolicznością wstrzymania wypłaty świadczenia było nieodbieranie korespondencji i przekazów, co wyczerpuje przyczynę określoną w art. 134 ust. 1 pkt 5 ustawy emerytalnej. Przy takim ustaleniu przyczyny wstrzymania wypłaty świadczeń, podstawę prawną wznowienia ich wypłaty określa treść art. 135 ust.2 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 134 ust. 1 pkt 5 wypłatę świadczenia wznawia się od miesiąca, w którym ją wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. Z uwagi na zgłoszenie wniosku 13.04.2011 r. należało orzec o wznowieniu wypłaty świadczenia za okres od 1.04.2008 r. do 31.03.2011 r. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 477 14 § 3 kpc. Odnośnie żądania zasądzenia odsetek, wskazać należy, że zakres i przedmiot rozpoznania sądowego wyznacza treść decyzji organu rentowego, wydanej w rozstrzygnięciu złożonego wniosku. Żądanie w części dotyczącej zasądzenia odsetek nie było zgłoszone organowi rentowemu (k. 169 akt ZUS). W tym stanie rzeczy, odwołanie wniesione w związku z niewydaniem decyzji, nie mogło skutecznie wskazywać innych roszczeń niż te, które zostały zgłoszone we wniosku. Z tego względu na podstawie art. 464 §1 k.p.c. Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 99 kpc w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). biorąc pod uwagę w szczególności niezbędny nakład pracy pełnomocnika, który w rozpoznawanej sprawie nie był duży (w przeciwieństwie do sprawy XI C 981/11 Sądu rejonowego w Białymstoku), jak również okoliczność, że w sprawie był wyznaczony jeden termin rozprawy.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.