II KK 50/08

POSTANOWIENIE Z DNIA 3 WRZEŚNIA 2008 R. II KK 50/08 Stopień szkodliwości społecznej czynu zabronionego (art. 115 § 2 k.k.) określa całokształt okoliczności podmiotowych i przedmiotowych. Przewodniczący: sędzia SN T. Artymiuk (sprawozdawca). Sędziowie SN: D. Rysińska, Z. Stefaniak. Prokuratur Krajowej: B. Drozdowska. Sąd Najwyższy w sprawie Roberta G., skazanego z art. 263 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 3 września 2008 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 24 października 2007 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 27 kwietnia 2007 r. o d d a l i ł kasację (...). Z u z a s a d n i e n i a : Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r., uznał Ro- berta G. za winnego tego, że w dniu 5 listopada 2006 r. w K. posiadał broń palną marki Makarow cal. 9 mm oraz amunicję do broni palnej szt. 2 cal. 9 mm Makarow bez wymaganego zezwolenia, przy czym czynu tego dopu- ścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne – tj. przestępstwa 2 określonego w art. 263 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to skazany na karę 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności. (...) Po rozpoznaniu apelacji (...) Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 24 października 2007r., zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, uznając wniesio- ne apelacje za oczywiście bezzasadne. Kasację od orzeczenia Sądu drugiej instancji wniósł obrońca skaza- nego Roberta G., zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w P. w całości i zarzucając: - rażące naruszenie prawa materialnego, mogące mieć istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie art. 1 § 2 k.k. i art. 115 § 2 k.k. w zw. z art. 263 § 2 k.k., polegające na niezasadnym przyjęciu, wbrew prawidłowo ustalonym okolicznościom przedmiotowym i podmiotowym, że zachowanie Roberta G. było czynem nacechowanym społeczną szkodliwością, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji, w którym uznano go za winnego popełnienia prze- stępstwa z art. 263 § 2 k.k., mimo że prawidłowa ocena stopnia społecznej szkodliwości prowadzi do wniosku, iż jest on znikomy, zaś w wypadku uznania zarzutu tego za przedwczesny - rażące naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wyroku, a to art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., przez brak roz- ważenia zawartych w apelacji wywodów dotyczących stopnia społecznej szkodliwości czynu Roberta G. oraz pominięcie w uzasadnieniu wyrokumo- tywów, jakimi kierował się Sąd Okręgowy pomijając argumenty obrońcy w tym zakresie, co ma szczególne znaczenie, jeżeli wziąć pod uwagę, iż w zaskarżonym apelacją orzeczeniu, wbrew dyspozycji art. 424 § 2 k.p.k. w zw. z art. 53 § 1 k.k., Sąd Rejonowy nie tylko nie uwzględnił owego stopnia społecznej szkodliwości czynu, ale nawet w ogóle nie przeprowadził choć- by pobieżnej jego oceny. 3 Przy tak sformułowanych zarzutach wniósł alternatywnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie Roberta G. lub uchylenie zaskar- żonego wyroku oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierw- szej instancji. W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w P. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej, a stanowisko to w trakcie roz- prawy kasacyjnej podtrzymał prokurator Prokuratury Krajowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kontroli kasacyjnej podlega kończący postępowanie wyrok sądu od- woławczego (art. 519 k.p.k.), a tym samym przedmiotem tej kontroli jest ocena, czy sąd drugiej instancji w sposób należyty wypełnił spoczywające na nim ustawowe obowiązki. Oczywiste jest przecież, że nie można doko- nywać kasacyjnej kontroli tych obszarów, do których sąd odwoławczy w ogóle się nie odniósł, lecz nie dlatego, że zaniechał wykonania swoich ob- owiązków, ale z tej prostej przyczyny, iż nie miał ku temu żadnych podstaw prawnych. Zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje spra- wę w granicach środka odwoławczego, a w zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa to przewiduje. Sąd ten ma więc, stosownie do treści art. 433 § 2 k.p.k., obowiązek rozważenia wszystkich zarzutów i wniosków wskazanych w środku odwoławczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. (...). Powyższe ma z kolei niebagatelne znaczenie przy konstruowaniu zarzutów kasacyj- nych. Wprawdzie strona wnosząca skargę kasacyjną nie traci prawa do podnoszenia zarzutów których nie wskazała uprzednio w apelacji, lecz w takim wypadku zobowiązana jest wykazać, że dana kwestia powinna zo- stać przez sąd odwoławczy uwzględniona z urzędu, z przekroczeniem gra- nic apelacji, chociażby na podstawie art. 440 k.p.k. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2007 r., III KK 266/06, LEX nr 231953). 4 Sformułowany w pierwszej części niniejszej kasacji przez obrońcę skazanego Roberta G. zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowi- cie art. 1 § 2 k.k. i art. 115 § 2 k.k. w zw. z art. 263 § 2 k.k., nie czyni za- dość określonym wyżej wymaganiom. Zarzut taki nie był przedmiotem ape- lacji, podniesiono w niej bowiem jedynie zarzuty: błędu w ustaleniach fak- tycznych przyjętych za podstawę orzeczenia Sądu a quo w zakresie świa- domości oskarżonego co do charakteru posiadanej nielegalnie broni palnej, obrazy przepisów postępowania, a to art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k., w kon- tekście poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń co do umyślno- ści działania Roberta G. oraz rażąco niewspółmiernie surowej kary. Skar- żący stawiając wskazany wyżej zarzut obrazy prawa materialnego nie wy- tknął w kasacji naruszenia art. 440 k.p.k., nie mówiąc już o tym, że nie po- kusił się, w najmniejszym stopniu, o wykazanie rażącej niesprawiedliwości orzeczenia Sądu pierwszej instancji, co obligowałoby sąd odwoławczy do zmiany tego orzeczenia na korzyść oskarżonego w kierunku postulowanym przez autora nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a którego to wymogu działania Sądu ad quem z urzędu nie da się odczytać również z pisemnych motywów skargi kasacyjnej, nawet przy najszerszym zastosowaniu art. 118 § 1 k.p.k. Nie jest przy tym prawdą, jak to próbuje interpretować obecnie obrońca, że podnoszone w zwykłym środku odwoławczym okoliczności (motywacja oskarżonego oraz krótkotrwałość nielegalnego posiadania bro- ni) mające znaczenie przy ocenie stopnia szkodliwości społecznej czynu, przywołane zostały w uzasadnieniu apelacji dla wykazania znikomości szkodliwości społecznej czynu zarzuconego wyżej wymienionemu skaza- nemu, gdyż powołano się na nie wyłącznie w kontekście zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., co w sposób jednoznaczny wynika z odpowiedniej części uza- sadnienia zwykłego środka odwoławczego, ale też z opartego o ten zarzut wniosku poprzedniego obrońcy skazanego żądającego, we wniosku koń- 5 cowym apelacji, zmiany wyroku Sądu Rejonowego w zaskarżonej części i orzeczenie odmiennie co do istoty przez wymierzenie kary pozbawienia wolności w wymiarze poniżej 2 lat. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, gdy wywodzi w kasacji, ja- koby Sąd meriti nie poczynił jakichkolwiek rozważań w zakresie oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu przypisanego ostatecznie skazane- mu oraz z tymi jego twierdzeniami, w których wskazuje na popełniony, jego zdaniem, przez ten sąd błąd polegający na stawianiu znaku równości mię- dzy stopniem winy i stopniem szkodliwości społecznej, sugerując wręcz nachodzenie na siebie – w motywach orzeczenia Sądu Rejonowego – tych dwóch odrębnych przecież kwestii w sytuacji, gdy stopień winy nie wchodzi do katalogu okoliczności decydujących o stopniu szkodliwości społecznej czynu, z powołaniem się na dotyczące tego zagadnienia orzecznictwo. Tymczasem uważna analiza uzasadnienia Sądu pierwszej instancji do tak kategorycznych wniosków absolutnie nie upoważnia. Pisemne mo- tywy sądu a quo nie pozostawiają wątpliwości, że sąd ten, uznając zarów- no stopień winy, jak i społecznej szkodliwości czynu za wysoki, jedno- znacznie rozróżnił oba te pojęcia, w szczególności zaś nie popełnił suge- rowanego przez autora kasacji błędu mającego polegać na zaliczeniu stopnia winy do okoliczności wpływających na stopień szkodliwości spo- łecznej. Co więcej, wskazany fragment uzasadnienia wyroku Sądu Rejo- nowego przekonuje, że przy ocenie stopnia szkodliwości społecznej sąd, wprawdzie nie czyniąc tego w sposób enumeratywny, odniósł się do wy- mienionych w art. 115 § 2 k.k. przesłanek uwzględnianych przy określaniu stopnia tej szkodliwości takich jak rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiar wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnie- nia czynu, postać zamiaru, co do twierdzenia skarżącego odnośnie błędnej oceny tejże szkodliwości (odmienna ocena wagi poszczególnych przesła- nek z art. 115 § 2 k.k.) sytuuje nie na płaszczyźnie obrazy prawa material- 6 nego, lecz w obszarze błędu w ustaleniach faktycznych, a więc zarzutu nie mogącego stanowić – z uwagi na treść art. 523 § 1 k.p.k. – podstawy skar- gi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2007 r., II KK 28/07, LEX nr 280699). Podsumowując tę część rozważań stwierdzić więc należy, że zgło- szony w kasacji zarzut naruszenia prawa materialnego jest zarzutem oczywiście bezzasadnym w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k., jako skierowany w całości przeciwko orzeczeniu Sądu pierwszej instancji oraz podnoszący de facto błąd w ustaleniach faktycznych poczynionych przez ten właśnie sąd, bez zakotwiczenia sugerowanego przez autora kasacji naruszenia prawa w treści art. 440 k.p.k. (...)