III AUa 631/12

Sygn. akt III AUa 631/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2012 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek Sędziowie: SSA Urszula Kocyłowska SSA Marta Pańczyk-Kujawska (spr.) Protokolant st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na rozprawie sprawyz wniosku J. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o emeryturę na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV U 1097/10 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddala odwołanie. Sygn. akt III AUa 631/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją wydaną 15 czerwca 2010r. odmówił J. M. przyznania prawa do emerytury, w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach, z tej przyczyny, że na datę 1 stycznia 1999r. wykazał on łącznie okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 23 lata 2 miesiące i 16 dni, w miejsce wymaganego w jego sytuacji okresu 25 - letniego, a także na tę datę nie wykazał 15- letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykazując jedynie wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze 9 lat i 3 miesięcy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organ rentowy powołał art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS oraz ogólnie przepisy rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. nr 8 poz. 43 ). W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanym do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, przez J. M., ostatecznie sprecyzowanym przez działającego w jego imieniu pełnomocnika, w piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2010r., 15 lutego oraz 3 listopada 2011r. , domagał się ustalenia, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach w charakterze spawacza w trakcie zatrudnienia wykonywanego w (...) Przedsiębiorstwie Budowlano – (...) z siedzibą w R. oraz w(...) Przedsiębiorstwie (...) Spółka z o.o. w R., i w celu przesądzenia o powyższym zgłosił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków. Rozpoznając odwołanie Sąd I instancji, po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych wnioskodawcy prowadzonych przez wyżej oznaczonych pracodawców wnioskodawcy oraz z zeznań zawnioskowanych świadków i zeznań wnioskodawcy w charakterze strony, wyrokiem wydanym 3 kwietnia 2012r. w wyniku uwzględnienia odwołania, zmienił kwestionowaną nim decyzję poprzez przyznanie na rzecz J. M. prawa do emerytury od dnia 16 maja 2010r.(pkt I), i zasądził na jego rzecz od strony pozwanej koszty zastępstwa procesowego ( pkt II). Na uzasadnienie tak określonego stanowiska podał, że „ J. M. urodził się (...). W dacie złożenia wniosku przyznanie emerytury nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego, natomiast pozostawał w zatrudnieniu. Umowę o pracę rozwiązał w dniu 15 V 2010r. r. (świadectwo pracy z dnia 17 V 2010 - karta 63 akt organu rentowego). Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił wykazywanego przez wnioskodawcę okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia 16 roku życia do 14 II 1968 r. Natomiast z treści odpowiedzi na odwołanie wynika, że okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców zostały uwzględnione w łącznym wymiarze roku 1 miesiąca 26 dni (wyliczenie na karcie 109 akt organu rentowego). Do wniosku o ustalenie kapitału początkowego J. M. przedłożył protokoły zeznań świadków E. M. i M. S., które zostały złożone w organie rentowym 10 XII 1982 r. na potrzeby innego postępowania (karta 3 i 4 akt dotyczących ustalenia kapitału początkowego wnioskodawcy). Analiza treści tych dokumentów daje podstawę do przyjęcia, że w okresie od 15 II 1968 do 5 III 1971 wnioskodawca był zatrudniony w Kółku Rolniczym w Z. w pełnym wymiarze czasu pracy jako traktorzysta. Kółka rolnicze po 1975 r. zostały zreorganizowane i połączone w jednostki o nazwie spółdzielnie kółek rolniczych. Potwierdzeniem tego okresu zatrudnienia wnioskodawcy są pośrednio wpisy w jego legitymacji ubezpieczeniowej z datami 29 IV 1970 i 20 XI 1970 na karcie 7 legitymacji ubezpieczeniowej (karta 59 akt organu rentowego). W ocenie sądu wnioskodawca udowodnił, że do dnia 31 XII 1998 r. legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 27 lat 5 miesięcy 2 dni (okres 24 lat 4 miesięcy 12 dni uwzględniony przez organ rentowy oraz okres 3 lat 20 dni zatrudnienia w S Kółku Rolniczym w Z. uwzględniony przez sąd). Spór dotyczył również tego czy J. M. udowodnił, że przed dniem 1 stycznia 1999 r. przez okres co najmniej 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Analiza treści świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wydanego 16 II 2010 r. przez Stocznię (...) S.A. (karta 15 akt organu rentowego) daje podstawę do przyjęcia, że w okresie zatrudnienia w tym zakładzie wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach także od 24 XI 1976 r. do 28 II 1977 r., a więc przez kolejne 3 miesiące 4 dni. Organ rentowy bezpodstawnie przyjmuje, że w tym czasie wnioskodawca był uczniem, podczas gdy faktycznie był zatrudniony w wymiarze pełnego etatu i wykonywał prac przy budowie i remoncie statków na pochylniach, dokach i nabrzeżach pracując jako spawacz. W aktach osobowych wnioskodawcy za okres zatrudnienia w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w R. znajduje się kserokopia książeczki spawacza w której wpisane są jego uprawnienia zawodowe. Analiza treści protokołów zeznań świadków E. M. i M. S. daje podstawę do ustalenia, że w okresie zatrudnienia w Kółku Rolniczym w Z. od 15 II 1968 do 5 III 1971 wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach pracując jako kierowca ciągnika. Również z treści świadectw pracy: z dnia 22 XI 1982 wydanego przez (...) Przedsiębiorstwo (...) oraz z dnia 8 XII 1982 wydanego przez (...) Przedsiębiorstwo Budowlano - (...) (karta 8 i 10 akt o ustalenie kapitału początkowego) daje podstawę do ustalenia, że w okresach objętych tymi świadectwami tj.: -od 8 IX 1973 do 1 VI 1974 - od 2 IV 1979 do 31 XII 1982 wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach pracując na stanowisku spawacza. Także z treści akt osobowych wnioskodawcy za okres zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlano - (...) wynika, że pracował jako spawacz. W zeznaniach na rozprawie w dniu 30 III 2012' r. (karta 70) J. M. potwierdził, że w latach 1968 - 1971 był zatrudniony w Kółku Rolniczym w Z. i pracował jako kierowca ciągnika, a następnie podjął pracę w (...) Przedsiębiorstwie (...) gdzie również pracował jako kierowca ciągnika. Zeznał także, że przez cały okres zatrudnienia w Stoczni (...), a także w okresie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budowlano- (...) w R. pracował jako spawacz. Sąd dał wiarę zeznaniom wnioskodawcy, bowiem są logiczne i spójne, a ich treść została potwierdzona zeznaniami świadków E. M. i M. S. złożonymi w 1982 r. oraz treścią dokumentów w postaci świadectw pracy jak również treścią dokumentów w aktach osobowych za okres zatrudnienia w (...) R.. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, który został oceniony zgodnie z przepisem art. 233 § 1 kpc daje w ocenie sądu podstawę do stwierdzenia, że wnioskodawca udowodnił, iż spełnia warunki o których stanowi przepis art. 184 ustawy z dnia 17 XII 1988 - o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku. Udowodnił bowiem, że przed dniem 1 I 1999 r. legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 27 lat 5 miesięcy 2 dni oraz okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynoszącym łącznie 17 lat 2 miesiące 14 dni (9 lat 3 miesiące uznane przez organ rentowy oraz 7 lat 11 miesięcy 14 dni uznane przez sąd). Wobec tego, że odwołanie okazało się zasadne, sąd w trybie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy jak w pkt 1 przyznając wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 16 V 2010 r. tj. od rozwiązania umowy o pracę. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 98 kpc „. Wyrok powyższy apelacją do Sądu II instancji zaskarżył pozwany ZUS Oddział w R., zarzucając iż jego wydanie nastąpiło z naruszeniem zarówno przepisów prawa procesowego i materialnego przy wskazaniu na art. art. 233 §1 kpc i 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS, wniósł o jego zmianę poprzez oddalenie odwołania, względnie uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że do ogólnego stażu pracy wnioskodawcy zostały uwzględnione wszystkie, wskazane przez niego okresy zatrudnienia, a także okres pracy w gospodarstwie rolnym, co łącznie dało ostatecznie wielkość - 24 lata, 4 miesiące i 12 dni na datę 1 stycznia 1999r., za wyjątkiem okresu pracy w Kółku Rolniczym w Z. od 15 lutego 1968 – 6 marca 1971r. Następnie, w dalszej części organ rentowy powtórzył, iż na tę datę wnioskodawca legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach wynoszącym 9 lat i 3 miesiące. W dalszej natomiast części uzasadnienia zakwestionował wszystkie ustalenia Sądu I instancji tyczące uwzględnienia dalszych okresów zatrudnienia wnioskodawcy, w wyniku to których Sąd ostatecznie ustalił, iż na datę 1 stycznia 1999r. wnioskodawca wykazał łączny staż ubezpieczeniowy wynoszący 27 lat, 5 miesięcy i 2 dni , co dało podstawę do ustalenia, zarówno na datę 1 stycznia 1999r. okresu ogólnego stażu pracy przenoszącego 25 lat, a także pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w okresie dodatkowo ponad 7 lat ( przy uwzględnionych przez organ rentowy 9 lat i 3 miesiące). Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy podniósł, że uznane przez Sąd za wiarygodne zeznania świadków, zawarte w oświadczeniach zalegających w aktach sprawy kapitałowej – pozostają w sprzeczności z danymi zawartymi w legitymacji ubezpieczeniowej wnioskodawcy , które to nie dają podstawy do uznania ich za wiarygodne. Również, w ocenie organu rentowego, analiza dowodów zalegających w aktach emerytalnych wnioskodawcy i jego aktach osobowych, nie dawała podstawy do ustalenia, że wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy będąc pracownikiem (...) Przedsiębiorstwa (...), jak i (...) Przedsiębiorstwa Budowlano – (...) w R.. Powyższe uzasadnia zgłoszone w apelacji wnioski. Sąd II instancji zważył co następuje: Apelacja jest w pełni uzasadniona i dlatego zgodnie z zawartym w niej wnioskiem wywołuje skutek w postaci zmiany kwestionowanego nią wyroku poprzez oddalenie odwołania złożonego przez wnioskodawcę. Przypomnieć na wstępnie wypadnie, że J. M. ( ur. (...)) ubiegał się o prawo do wcześniejszej emerytury – w obniżonym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Ocena jego uprawnienia do tak określonego świadczenia, z uwagi na wiek, mogła być dokonana wyłącznie w oparciu o przepis art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2009, nr 153, poz. 1227 ze zm.), co oznacza iż na datę 1 stycznia 1999r. winien on wykazać wszystkie przewidziane w nim warunki, co odnieść należy, tak do okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego co najmniej 25 lat, jak również 15 - letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Pozostałe natomiast warunki tyczące, tak osiągnięcia wieku emerytalnego, jak i nie przystąpienia do OFE oraz rozwiązanie stosunku pracy mogą zostać spełnione po tej dacie. Przypomnieć wypadnie, w tym miejscu, na co zwrócono uwagę we wstępnej części uzasadnienia, że wnioskodawca domagał się ustalenia, iż wykonywał prace w szczególnych warunkach w charakterze spawacza m. innymi w czasie zatrudnienia w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w R. oraz (...) w R.. Sąd I instancji uzasadniając stanowisko zajęte w wyroku, całkowicie pominął zeznania słuchanych w sprawie świadków na okoliczności wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach w Miejskim Przedsiębiorstwie (...) w R., a dokonując ustaleń przywołał jedynie dowody zalegające w aktach kapitałowych wnioskodawcy. Zdaniem tut. Sądu orzekającego, ustalenia Sądu I instancji, które legły u podstaw merytorycznego sposobu rozstrzygnięcia sprawy są całkowicie dowolne. Przywołane bowiem dowody, w oparciu o które zostały poczynione te ustalenia, co odnieść należy, tak do wielkości ogólnego staży pracy J. M. na datę 1 stycznia 1999r., jak i na te datę przyjętego ponad 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, nie dawały podstaw do tego rodzaju ustaleń. Powracając do tych konkretnych dowodów należy zauważyć, że uzupełnienie okresu stażowego do wielkości , jak zaznaczono wyżej przenoszącej 25 lat, nastąpiło wyłącznie na podstawie oceny oświadczeń dwu świadków ( k. 3 i 4 akt kapitałowych), którzy to podali dokładnie okres pracy J. M. w Kółku Rolniczym w Z. ( od 15 lutego 1968 – 5 marca 1971r.), przy czym świadek M. S.