WZ 18/09

POSTANOWIENIE Z DNIA 9 KWIETNIA 2009 R. WZ 18/09 Jeżeli akt oskarżenia lub wniosek o ukaranie wniesiono do sądu woj- skowego przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1651), tj. przed dniem 1 stycznia 2009 r., to pomimo zmia- ny z tym dniem właściwości, sąd ten orzeka nadal na podstawie art. 8 tej ustawy, bez względu na to, czy postępowanie toczy się przed nim według przepisów dotychczasowych czy nowych, gdyż art. 9 ustawy nie dotyczy właściwości sądu. Przewodniczący: Prezes SN J. Godyń (sprawozdawca). Sędziowie SN: M. Buliński, A. Tomczyk Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk W. Marcinkowski. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. zażalenia prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w W. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 18 lutego 2009 r. o przekazaniu według właściwości do rozpoznania Sądowi Rejo- nowemu w W. sprawy ppłk. rez. Krzysztofa C., oskarżonego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 224 § 2 k.k. i in., na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U Z A S A D N I E N I E 2 Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r. przekazał – na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. i art. 647 k.p.k. w zw. z art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postę- powania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1651) – sprawę ppłk. rez. Krzysztofa C. „według właściwości do rozpoznania Są- dowi Rejonowemu w W”. Postanowienie zaskarżył prokurator, który zarzucając „obrazę przepi- sów postępowania karnego mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowi- cie art. 8 i 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1651), polegającą na niezasadnym przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie odroczenie rozprawy bez terminu skutkowało koniecznością przekazania jej do sądu powszechnego, pod- czas gdy prawidłowa interpretacja przepisu art. 9 cyt. ustawy prowadzi do wniosku, że jego treść nie odnosi się do właściwości sądu, lecz wyłącznie do innych przepisów dotyczących procedowania”, wniósł o „uchylenie wskazanego postanowienia i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. jako sądowi właściwemu do jej rozpoznania”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wojskowy Sąd Okręgowy w W. decyzję procesową o przekazaniu sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu uzasadnił następująco: „W myśl art. 8 cytowanej wyżej ustawy o zmianie ustawy – kodeks postępowa- nia karnego oraz niektórych innych ustaw, zasadą jest, że sprawę ppłk. rez. Krzysztofa C. rozpoznaje sąd wojskowy albowiem akt oskarżenia wpłynął w niej do Wojskowego Sądu Okręgowego w W. przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jednakże według dyspozycji art. 9 zdanie drugie tejże ustawy, w razie odroczenia rozprawy postępowanie toczy się według prze- pisów nowego kodeksu postępowania karnego, a więc zmienionego po- wyższą ustawą, która wprowadza inną właściwość rzeczową sądów woj- 3 skowych, będąc odzwierciedleniem woli ustawodawcy w tym zakresie. Za takim rozumieniem i stosowaniem art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, przemawia uchwała SN z dnia 25 kwietnia 1996 r. (I KZP 6/96, OSNKW 1996/5-6/24) oparta na nowelizacji poprzednio obowiązującego kodeksu postępowania karnego.” Stanowisko Sądu jest oczywiście błędne. Odwołując się do judykatu- ry Sądu Najwyższego należało bowiem odnieść się przede wszystkim do uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 30 września 1998 r., I KZP 14/98 (OSNKW 1998, z. 9-10, poz. 42) w brzmieniu: „Określenie użyte w art. 8 zdanie II przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego, że w sytuacjach opisanych w tym przepisie „postępowanie toczy się według przepisów kodeksu postępowania karnego” nie odnosi się do właściwości sądu, lecz do innych przepisów dotyczących „toczenia się” postępowania, natomiast właściwości sądu dotyczy wyłącznie art. 7 tychże przepisów” – jako adekwatnej do sytuacji procesowej w rozpoznawanej sprawie. Woj- skowy Sąd Okręgowy wprawdzie miał na względzie treść tej uchwały, ale po pierwsze, w postanowieniu z dnia 12 marca 2009 r., wydanym w trybie art. 463 § 1 k.p.k., które przecież, jako niezaskarżone, nie może być rozpo- znane przez instancję odwoławczą, a po wtóre, i tak błędnie zinterpretował powołaną uchwałę. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem: „ ... zauważyć nale- ży, że pogląd wyrażony w niniejszej uchwale nie stoi w sprzeczności z po- glądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia, I KZP 6/96 (OSNKW 1996, z. 5-6, poz. 24), gdyż ... dokonując w noweli zmiany właściwości rzeczowej sądów ani nie sformułowano odpowiednika art. VIII, ani też jego odpowiedniego stosowania, czego konsekwencją mu- siało być stosowanie wprost art. 25 k.p.k. z 1969 r. Gdyby to bowiem uczy- niono, to stanowisko Sądu Najwyższego zawarte we wspomnianej uchwale 4 z 1996 r. byłoby niewątpliwie inne, a mianowicie identyczne ze stanowi- skiem zajętym w niniejszej uchwale.” Stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie relacji między art. 7 a art. 8 zd. 2 p.w.k.p.k. zostało pozytywnie ocenione w piśmiennictwie (zob. Z. Gostyński: Glosa do uchwały z 30 września 1998, I KZP 14/98, P i P 1999, z. 4, s. 112 – 115; S. Zabłocki: Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego – Izba Karna, Pal. 1999, nr 1 – 2, s. 141 – 143; R. Stefański: Przegląd uchwał Izby Karnej i Izby Wojskowej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 1998 r., WPP 1999, nr 1 – 2, s. 137 – 138, a tak- że komentarze do Kodeksu postępowania karnego). Z porównania treści przepisów, o których mowa w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1998 r., z przepisami art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. wynika, że zostały one zredagowane – co do wprowadzonych tymi przepisami reguł postępowania – identycznie. Niezro- zumiałe zatem byłoby interpretowanie norm o tym samym znaczeniu w sposób diametralnie różniący się. Konkluzja jest oczywista. Art. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1651) w części zawierającej nakaz stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego lub Kodeksu karnego skarbo- wego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą w sytuacjach wskaza- nych w tym przepisie nie stanowi lex specialis w stosunku do art. 8 tej ustawy w zakresie właściwości sądu, gdyż dotyczy (art. 9) wyłącznie prze- pisów o „toczeniu się” postępowania. Art. 8 powołanej ustawy, stanowiący regułę intertemporalną, wprowadza zasadę petryfikacji właściwości sądu, podobnie jak uczyniono to w przypadku przepisów wprowadzających Ko- deks postępowania karnego (art. 7). W pełni zasadny jest zatem pogląd, że jeżeli akt oskarżenia lub wniosek o ukaranie wniesiono do sądu wojskowe- go przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie 5 ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237, poz. 1651), tj. przed dniem 1 stycznia 2009 r., to mimo zmiany z tym dniem zakresu właściwości, sąd ten orzeka nadal na podstawie art. 8 tej ustawy, bez względu na to, czy postępowanie toczy się przed nim we- dług przepisów dotychczasowych czy nowych, gdyż regulujący kwestię „to- czenia się” postępowania art. 9 ustawy nie dotyczy właściwości sądu. Z przytoczonych względów należało orzec, jak w części dyspozytyw- nej postanowienia, przy czym zbędne było wydanie, postulowanego przez prokuratora, tzw. orzeczenia następczego, gdyż jest oczywiste, że po uchy- leniu zaskarżonego postanowienia sprawa wraca do tego etapu procedo- wania, który miał miejsce przed podjęciem decyzji procesowej o przekaza- niu sprawy sądowi powszechnemu.