pkt 2.1.1. koncesji zostali zobowiązani do spełnienia określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności gospodarczej, a w szczególności warunków określonych w ustawie „Prawo energetyczne i wydanych na jej podstawie przepisach wykonaw- czych”. Ponadto na podstawie pkt 2.1.2 koncesji odwołujący się zostali zobowiązani do zawierania umów zgodnie z przepisami ustawy - Prawo energetyczne oraz wa- runkami określonymi w koncesji. W dniu 28 kwietnia 2003 r. przedsiębiorcy zawarli umowy z Koncernem Energetycznym ENERGA SA na dostawę energii elektrycznej wyprodukowanej w elektrowni powodów Z.K. (pochodzącej ze źródła odnawialnego). W 5 pkt 5 umowy strony uzgodniły, że ENERGA SA może sprzedawać energię elek- tryczną wyprodukowaną w MEW Z.K. innemu podmiotowi. Powodowie zobowiązali się do przekazania kupującemu posiadanych świadectw pochodzenia dotyczących sprzedaży energii po zakończeniu każdego miesiąca (§ 2 ust. 4 umowy). W dniu 1 stycznia 2005 r. z tym samym koncernem zawarto umowę na dostawę energii elek- trycznej wyprodukowanej przez Elektrownię MEW R.M.
5 umowy „w przypadku wystąpienia poboru energii elektrycznej dla zasilania potrzeb własnych wytwórcy z sieci dystrybucyjnej kupującego ponad ilość wyprodukowanej, nadwyżka pobranej energii elektrycznej będzie rozliczana według taryfy obowiązują- cej na terenie działalności Koncernu ENERGA SA grupa taryfowa C 11”. Kolejna umowa z dnia 26 września 2005 r. dotyczyła dostawy energii elek- trycznej wyprodukowanej w MEW R.M.
2 i 3 umowy strony uzgodniły, że z dniem wejścia w życie umowy z 26 września 2005 r. przestaje obo- wiązywać umowa z dnia 1 stycznia 2005 r. Świadectwa pochodzenia wynikające z 3 realizacji umowy z dnia 1 stycznia 2005 r. nieprzekazane przez powodów ENERGA SA w formie dokumentu, powodowie mieli zarejestrować na koncie ewidencyjnym w rejestrze świadectw pochodzenia. Wynikające z nich prawa majątkowe powodowie mieli przekazać ENERGA SA bez dodatkowych roszczeń finansowych do dnia 31 grudnia 2005 r.
3 umowy z 26 września 2005 r. w przypadku wystąpienia poboru energii elektrycznej dla zasilania potrzeb własnych sprzedające- go z sieci dystrybucyjnej kupującego ponad ilość wyprodukowaną to nadwyżka po- branej energii elektrycznej będzie rozliczana według Taryfy obowiązującej na terenie działalności Koncernu Energetycznego ENERGA SA Oddział Zakład Energetyczny G. w G.; grupa taryfowa C-
art. 9e ust. 6 Prawa ener- 5 getycznego (w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2005 r.) przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej w odnawialnych źró- dłach energii i sprzedające tę energię odbiorcom innym niż wymienieni w art. 9a ust. 1 Prawa energetycznego (przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarza- niem energii elektrycznej lub jej obrotem i sprzedające tę energię odbiorcom, którzy dokonują jej zakupu na własne potrzeby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) jest obowiązane, w zakresie określonym w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, do:
przepisu art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego wysokość kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę w wypadkach określonych w ust. 1 tego przepisu nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z dzia- łalności koncesjonowanej osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Zdaniem Sądu Okręgowego za poprzedni rok podatkowy należy rozumieć rok kalendarzowy poprzedzający wydanie decyzji. Wysokość kary pieniężnej powinna być ustalona na podstawie przychodów osiągniętych przez powodów w roku 2005. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację powodów od powyższego wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Sąd drugiej instancji stwierdził, że ustalony przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Sąd ten podzielił także ocenę prawną zaskarżonego wyroku. W uzasad- nieniu poświęconym kwestiom prawnym Sąd drugiej instancji potwierdził w szczegól- ności, że przepis art. 9e ust. 6 ustawy Prawo energetyczne w swoim dosłownym 6 brzmieniu nie odnosi się do „podmiotów wymienionych w art. 9a ust. 1” lecz do od- biorców „innych” niż wymienieni w art. 9a ust. 1 ustawy, a skoro kontrahenci powo- dów nie zużywali zakupionej energii na własne potrzeby, a dokonywali jej dalszej sprzedaży, to po stronie powodów istniał obowiązek przekazania im świadectw po- chodzenia sprzedawanej energii. W omawianym okresie przedsiębiorstwa energe- tyczne wymienione w art. 9a ust. 1a ustawy - duże jednostki i koncerny - miały obo- wiązek zakupu energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii lub wytwarzania energii elektrycznej we własnych odnawialnych źródłach energii. Dlate- go też zawierały, wykonując obowiązek ustawowy, umowy z przedsiębiorstwami pro- dukującymi energię ze źródeł odnawialnych zakupu takiej energii a na potwierdzenie ich zakupu uzyskiwały wymagane świadectwa pochodzenia takiej energii. Pojęcie „odbiorcy dokonującego zakupu energii elektrycznej na własne potrzeby” według art. 9a ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne w brzmieniu obowiązującym w okresie spor- nym odpowiada definicji „odbiorcy końcowego” wprowadzonej do ustawy - Prawo energetyczne z dniem 3 maja 2005 r. Zgodnie bowiem z przepisem art. 13 pkt 13a ustawy odbiorcą końcowym jest odbiorca dokonujący zakupu paliw i energii na wła- sny użytek, a pojęcia „na własny użytek” i „na własne potrzeby” są tożsame. Sąd drugiej instancji stwierdził, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 552 ze zm.), nie reguluje kwestii związanych z przekazywaniem świadectw pochodzenia od stycznia do września 2005 r. Przepis ten regulował jedy- nie kwestie ujednolicenia statusu prawnego świadectw pochodzenia wydanych od stycznia 2005 r. do września 2005 r. i po tej dacie, nie dotyczy natomiast własności świadectw pochodzenia wydanych w tym okresie, a treść art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 2005 r. wskazuje, że przedsiębiorstwa, którym przekazano świadectwa po- chodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii, są jej właścicielami i mogą je zaliczyć w poczet wypełnienia obowiązku zakupu energii od- nawialnej określonego w art. 9a ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne. Według Sądu drugiej instancji przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej prawi- dłowo przyjęto przychód z działalności koncesjonowanej za 2005 r. Nie można zgo- dzić się z apelującym, że „rokiem poprzedzającym” powinien być rok poprzedni w odniesieniu do daty czynu, a nie wydania decyzji. Zdaniem Sądu drugiej instancji skoro kara pieniężna nakładana jest w formie decyzji, a od niej przysługują środki odwoławcze, należy przyjąć, że rokiem poprzednim jest rok jej wydania. Gdyby za- 7 miarem ustawodawcy było, aby kara pieniężna była wymierzana jako procent przy- chodu z działalności koncesjonowanej z roku poprzedzającego naruszenie warunków koncesji, to wówczas przepis ustawowy miałby inne sformułowanie, a także uwzględ- niałby sytuacje, gdy w roku poprzedzającym naruszenie jej warunków przedsiębiorca nie prowadził działalności koncesjonowanej. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną w całości strona powodowa wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apela- cyjnego oraz o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i zmianę orzeczenia przez uchylenie w całości decyzji Prezesa URE z dnia 24 sierpnia 2006 r.; o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, ewentualnie o uchylenie za- skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apela- cyjnemu wraz z rozstrzygnięciem o kosztach niniejszego postępowania. Skargę oparto na podstawie dotyczącej naruszenia przepisów prawa material- nego, w ramach której zarzucono: 1) błędną wykładnię art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska, przez przyjęcie, że wskazany przepis nie reguluje kwestii wstecz zwią- zanych z przekazywaniem świadectw pochodzenia wydanych od stycznia do końca września 2005 r., a w konsekwencji niezastosowanie przepisów przejściowych przy wydaniu wyroku; 2) błędną wykładnię przepisu art. 9e ust. 6 ustawy z dnia 10 kwiet- nia 2003 r. - Prawo energetyczne w brzmieniu w okresie od 1 maja 2004 r. do 30 września 2005 r., przez uznanie, że wskazany przepis nie odnosi się do „podmiotów wymienionych w art. 9a ust. 1 prawa energetycznego, ale do odbiorców „innych” niż wymienieni w art. 9a ust. 1 ustawy i przyjęcie, że przedsiębiorstwa ENEA SA i Kon- cern Energetyczny ENERGA SA nie są przedsiębiorstwami energetycznymi, zajmu- jącymi się obrotem energii i sprzedającymi tę energię odbiorcom, którzy dokonują jej zakupu na własne potrzeby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - mimo dokona- nych ustaleń, że przedsiębiorstwa te zakupiły od powodów energię elektryczną w celu jej odsprzedaży, co skutkowało błędnym uznaniem przez Sąd, że powodowie mieli obowiązek przekazania posiadanych świadectw pochodzenia energii przedsię- biorstwom energetycznym ENEA SA i Koncernowi Energetycznemu ENERGA SA, w wyniku czego utrzymano wobec powodów wymierzoną przez Prezesa URE karę pie- niężną”; 3) błędną wykładnię art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - Prawo energetyczne, przez przyjęcie, że „rokiem poprzednim” w rozumieniu przepisu, jest rok wydania decyzji nakładającej karę pieniężną, a nie rok poprzedni w odniesieniu 8 do daty czynu, a w konsekwencji, że Prezes URE w sposób uprawniony, przy ustala- niu wysokości kary pieniężnej przyjął przychód z działalności koncesjonowanej za 2005 r. (rok poprzedni w odniesieniu do daty wydania decyzji), a nie rok 2004, który był poprzedni w odniesieniu do daty czynu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych prawem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kwestionowana w skardze kasacyjnej podstawa prawna zaskarżonego wyroku (wskazane trzy z zastosowanych przepisów praw materialnego) została w uzasad- nieniu wyroku szeroko wyjaśniona. Sąd Apelacyjny przedstawił wystarczającą anali- zę tekstów odnośnych przepisów (interpretację „językową”), uwzględnił kontekst normatywny (interpretację systemową), a także zmiany regulacji prawnej (interpreta- cję „historyczną”), a następnie uzyskany wynik poddał ocenie funkcjonalnej, spraw- dzając w ten sposób zgodność analiz z sensem (celem) regulacji. Sąd Najwyższy stwierdza, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (zakwestionowana w skardze) wykładnia wskazanych przepisów prawa materialnego jest poprawna meto- dologicznie, a jej rezultat nie budzi zastrzeżeń. Skarga kasacyjna na poparcie zgło- szonych zarzutów nie przedstawiła żadnego przekonywującego argumentu. Skarżą- cy zasadniczo zrezygnował z krytyki analizy funkcjonalnej wskazanych przepisów, uważając, że jej wyniki są niezgodne z dosłownym - jak określił - znaczeniem tek- stów prawnych. Na takich, odnoszących się do wykładni gramatycznej zarzutach i argumentach, opiera się podstawa skargi kasacyjnej. Zarzuty te (argumenty) są bezzasadne. Pierwszy z zarzutów skargi dotyczy art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepisu tego - należącego do kategorii tzw. prawa intertemporalnego - nie sposób zrozumieć bez uwzględnienia zmian normatywnych Prawa energetycznego, w szczególności innego określenia „świadectw pochodzenia potwierdzających wytwo- rzenie energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii”. Skarżący powołuje się na zasady prawa, że „w razie wątpliwości co do czasu obowiązywania ustawy należy przyjąć, iż każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość”. Jednakże Sąd w 9 zaskarżonym wyroku w niczym wskazanej zasady nie naruszył, natomiast trudne jest uchwycenie logicznego znaczenia wywodu argumentacyjnego skargi. Zarówno bo- wiem tekst przepisu jak i jego funkcjonalny sens jasno i zgodnie wskazują na to, że ustawodawca reformujący „świadectwa pochodzenia” zapewnił świadectwom do- tychczasowym pełną skuteczność prawną w zreformowanym systemie z zastosowa- niem do nich przepisów nowych. Drugi z zarzutów skargi w zupełnie nieprzekonujących konstrukcjach grama- tyczno-logicznych upatruje argumentacji dla tezy oczywiście nietrafnej jakoby nie było tak, jak to wynika z tekstu przepisu odczytanego z uwzględnieniem sensu unor- mowania, że obowiązek przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się wytwa- rzaniem energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii do przekazania po- siadanego świadectwa pochodzenia sprzedawanej energii, odnosił się do sprzedaży przedsiębiorstwom dokonującym dalszego obrotu (odsprzedaży) tej energii. Tylko takie bowiem przedsiębiorstwa energetyczne zobowiązane były do zakupu energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii, a do wykazania wykona- nia tego obowiązku potrzebowały (jako wyłącznego dowodu) przedmiotowych świa- dectw pochodzenia. Natomiast podmioty nabywające energię „na własne potrzeby” (według zmienionej terminologii „na własny użytek” jako odbiorcy końcowi) nie miały i nie mają (pod rządem aktualnych przepisów) obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii. Wbrew skardze nie budzi także zastrzeżeń interpretacja „roku poprzedniego”, o którym jest mowa w art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego. Przepis ten określa tę przesłankę wysokości kary pieniężnej, która dotyczy sytuacji ekonomicznej ukarane- go przedsiębiorcy, sytuacji uwzględniającej przychód osiągnięty „w poprzednim roku podatkowym”. Chodzi tu o określenie górnej granicy kary pieniężnej, która „nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorstwa”. Powyższa norma, co na- leży podkreślić, dotyczy tylko ekonomicznego aspektu kary pieniężnej i to tylko w odniesieniu do sytuacji w jakiej znajduje się ukarany przedsiębiorca. Represyjność kary ma być ustalana, a nawet miarkowana (ograniczona), sytuacją podlegającego karze przedsiębiorcy, mierzoną poziomem uzyskanego przychodu. Przyjęta w za- skarżonym wyroku wykładnia „roku poprzedniego” jako roku poprzedniego w stosun- ku do daty orzeczenia o karze (ukarania) jest odpowiednia do celu regulacji; chodzi przecież o uwzględnienie aktualnej sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy. 10 Z powyższych przyczyn stwierdzając bezzasadność podstawy skargi kasacyj- nej Sąd Najwyższy orzekł
art. 39814 k.p.c. ========================================
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.