Sygn. akt I PK 25/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lipca 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Teresa Flemming-Kulesza (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z powództwa K. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. o przywrócenie do pracy i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 lipca 2009 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 2 października 2008 r., oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 2 października 2008 r. oddalił apelację powódki Krystyny K. od wyroku Sądu Rejonowego w O. z 12 czerwca 2008 r., którym zasądzono odszkodowanie za rozwiązanie stosunku pracy z powołania z 2 naruszeniem ochrony jaką ma radny na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i oddalono powództwo o przywrócenie do pracy na stanowisko dyrektora w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Powódka jest radną Gminy S. i od 1 września 2007 r. została powołana na stanowisko kierownika Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. 11 grudnia 2007 r. Prezes pozwanego Zakładu na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym zwrócił się do Rady Gminy S. o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z powódką. Wskazał, że po analizie ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o Państwowym Zasobie Kadrowym i wysokich stanowiskach osoby zajmujące kierownicze stanowiska w centrali i w terenowych jednostkach organizacyjnych należą do Państwowego Zasobu Kadrowego (PZK). Powódka nie należy do tego Zasobu i nie może zajmować stanowiska kierownika Oddziału. Zgodnie z art. 15 tej ustawy, osobom powołanym na wysokie stanowiska państwowe nie wolno łączyć pracy z mandatem radnego. W odpowiedzi przewodniczący Rady Gminy wskazał, że wniosek będzie przedmiotem obrad w pierwszym kwartale 2008 r. Pismem z 25 stycznia 2008 r. Prezes Zakładu odwołał powódkę ze stanowiska z dniem 28 stycznia 2008 r. podając, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpi w trybie ustawowym z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Jednocześnie złożył powódce propozycję dalszego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na stanowisku głównego specjalisty z wynagrodzeniem 3.300 zł (na stanowisku kierownika pobierała wynagrodzenie zasadnicze 8.000 zł i dodatek specjalny 400 zł). W dniu 25 lutego 2008 r. przesłana została do pozwanego uchwała Rady Gminy z 20 lutego 2008 r. o niewyrażeniu zgody na rozwiązanie stosunku pracy z uzasadnieniem, że stanowisko kierownika Oddziału ZUS nie podlega przepisom ustawy o PZK. Wniosek pozwanego o wyrażenie zgody dotarł do Rady Gminy w dniu sesji 14 grudnia 2007 r., a kolejna sesja odbyła się 20 lutego 2008 r. Po zmianach organizacyjnych Oddziałem ZUS kieruje dyrektor, poprzednio kierownik. Prezes ZUS w momencie zatrudniania powódki uważał, że kierownicy oddziałów nie muszą wchodzić do PZK. Od grudnia 2007 r. zmienił się Prezes ZUS, który powrócił do poprzedniej praktyki zatrudniania wyłącznie osób z PZK i odwołał kilkunastu kierowników oddziałów. Sąd Rejonowy uznał, że rozwiązanie stosunku pracy z powołania z 3 naruszeniem art. 25 ustawy o samorządzie gminnym uprawnia powódkę jedynie do odszkodowania (wyrok Sądu Najwyższego z 17 sierpnia 2006 r., III PK 53/06, OSNP 2007 nr 17-18, poz. 245), jednak w maksymalnej wysokości na podstawie art. 471 k.p. (trzymiesięcznego wynagrodzenia). Żądanie przywrócenia do pracy uznał za niezasadne (niemożliwe). Sąd Okręgowy w uzasadnieniu oddalenia apelacji powódki wskazał, że zaskarżyła wyrok tylko w części oddalającej powództwo o przywrócenie do pracy, zatem w części zasądzającej odszkodowanie wyrok stał się prawomocny. Zgodził się, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z naruszeniem art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Uznał jednak, że podstawowym roszczeniem przysługującym powódce jako pracownikowi powołanemu - radnemu w przypadku odwołania bez zgody rady gminy ze względu na istotę stosunku pracy z powołania, jest odszkodowanie z art. 45 § 1 k.p. Zauważył, że dopuszcza się możliwość dochodzenia przez pracownika - radnego odwołanego ze stanowiska bez zgody rady gminy przywrócenia do pracy na podstawie art. 45 k.p., zwłaszcza gdy podstawą odwołania były zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego (uchwała z 24 listopada 1992 r., I PZP 55/92, OSNC 1993 nr 7-8, poz. 116). Inna była sytuacja powódki, gdyż pozwany wyraźnie zastrzegł w piśmie do Rady Gminy z 11 grudnia 2007 r., że jej odwołanie ze stanowiska kierownika nie ma związku z wykonywaniem mandatu radnego. Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym rada gminy odmawia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu. Zatem tylko w tym przypadku rada gminy może nie wyrazić zgody, pozostałe przypadki zależą od uznania rady gminy. Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy radnego przyznana została dla jednoczesnego realizowania stosunku pracy, a w sytuacji kiedy jest to niemożliwe ze względu na zakaz łączenia stanowiska z mandatem radnego, to roszczenie o przywrócenie do pracy nie może być uwzględnione na podstawie art. 45 § 1 k.p. Uchwała rady gminy powinna uwzględniać, że u podstaw rozwiązania stosunku pracy legły zdarzenia, które obiektywnie uzasadniają konieczność odwołania pracownika z zajmowanego stanowiska z uwagi na obowiązujący porządek prawny. Kompetencja rady gminy do odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy nie daje prawa do 4 odmowy w każdej sytuacji, tj. wadliwa byłaby taka uchwała, której motywy byłyby nie do pogodzenia z zasadami porządku prawnego, wówczas nie miałaby oparcia w stanie faktycznym, w jakim wypowiedzenie zostało dokonane. Dlatego zasądzenie powódce odszkodowania znajduje uzasadnienie w treści art. 45 § 2 k.p. Uwzględnienie roszczenia o przywrócenie do pracy nie jest możliwe ze względu na stawiane kierownikom Oddziałów ZUS wymogi przynależności do PZK. Oddalenie powództwa o przywrócenie do pracy nie było też sprzeczne z art. 8 k.p. Odwołanie ze stanowiska pracownika zatrudnionego na podstawie powołania (art. 70 k.p.) pozostawione jest swobodnej ocenie uprawnionego organu, stąd nie podlega ocenie i kontroli sądu pracy. Kontroli podlegają jedynie motywy zawarte w uzasadnieniu uchwały rady gminy, odmawiającej zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym. Powódka godząc się na zatrudnienie z powołania musiała zdawać sobie sprawę, że odwołanie ze stanowiska pozostawione jest swobodnej ocenie organu uprawnionego do odwołania. Skarga kasacyjna zaskarżyła wyrok w całości na podstawie naruszenia przez niewłaściwe zastosowanie art. 45 k.p. w związku z art. 69 k.p. oraz w związku z art. 25 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie „terytorialnym”, polegającym na przyjęciu, iż pracownikowi - radnemu odwołanemu ze stanowiska, ze skutkiem równoznacznym z wypowiedzeniem umowy o pracę, bez zgody rady gminy, nie przysługują odpowiednio roszczenia przewidziane w art. 45 § 1 k.p., tj. przywrócenie do pracy. We wniosku o przyjęcie skargi wskazano na istotne zagadnienie prawne - czy art. 25 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie „terytorialnym” jest przepisem szczególnym do art. 69 k.p., zatem czy odmienna jest sytuacja prawna pracownika zatrudnionego na podstawie powołania, który jest radnym, czy też pozostaje to bez znaczenia w sytuacji odwołania takiego pracownika i domagania się przywrócenia do pracy, a także ustalenie jakie roszczenia przysługują pracownikowi zatrudnionemu na podstawie powołania oraz w jakim zakresie pracownikowi pełniącemu funkcję radnego przysługują uprawnienia z art. 45 k.p., w sytuacji kiedy zostaje wypowiedziany stosunek pracy z naruszeniem art. 25 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie „terytorialnym”. Nadto istotne zagadnienie prawne ma dotyczyć ustalenia czy brak przynależności do Państwowego Zasobu Kadrowego ma wpływ na skutki wypowiedzenia przez 5 pracodawcę sprzecznego z art. 25 ust. 2 ustawy i ograniczenia żądań pracownika z art. 45 k.p. tylko do odszkodowania. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oddalona, gdyż zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.