Sygn. akt II PK 33/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lipca 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Katarzyna Gonera w sprawie z powództwa A. B. przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu "E." Sp. z o.o. w O. o ustalenie stosunku pracy i zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 lipca 2009 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 6 listopada 2008 r., oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. ustalił, że między powodem A. B., a pozwanym Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Usługowym „E." sp. z o.o. w O. w okresie od 2 marca 2008 r. do dnia 26 maja 2008 r. istniał stosunek pracy, a ponadto zasądził od pozwanego na rzecz A. B. następujące kwoty brutto tytułem wynagrodzenia wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty: - za miesiąc marzec 2008 roku 2100 zł. wraz z odsetkami, - za miesiąc kwiecień 2008 roku 2100 zł. wraz z odsetkami, - za okres od 1 do 23 maja 2008 r. 1600 zł. wraz z odsetkami. Sąd ustalił, że powód A.B. świadczył pracę w pralni stanowiącej część Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O.. W dniu 14 grudnia 2004 r. została zawarta między Przedsiębiorstwem Produkcyjno -Usługowym „E." spółka z o.o. w O. a Wojewódzkim Centrum Medycznym w O. umowa na podstawie której doszło do wydzierżawienia PPU „E." Spółka z o.o. w O. budynku stanowiącego pralnię wraz z urządzeniami. Jednocześnie w oparciu o te składniki majątkowe PPU „E." Spółka z o.o. w O. zobowiązało się do świadczenia usług pralniczych na rzecz Wojewódzkiego Centrum Medycznego w O.. W § 6 pkt 4 umowy strony ustaliły, iż „szacunkowa ilość pranej bielizny w miesiącu wynosi 50.000 kg". Pismem z dnia 14 lutego 2008 r. PPU „E." spółka z o.o. w O. odstąpiło na odstawie art. 491 k.c. od ww. umowy z dniem 29 lutego 2008 r. Jako uzasadnienie odstąpienia od umowy spółka wskazała zwłokę kontrahenta w wykonaniu zobowiązania polegającą na tym, że nie dostarczał on do prania 50 ton bielizny miesięcznie. Jednocześnie spółka wezwała Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. do odbioru z dniem 29 lutego 2008 r. przedmiotu dzierżawy oraz przejęcia z dniem 1 marca 2008 r. zatrudnionych w pralni pracowników. Na wyznaczone na dzień 29 lutego 2008 r. przekazanie przedmiotu dzierżawy nie stawił się nikt ze strony Wojewódzkiego Centrum Medycznego w O.. Na miejscu byli jedynie przedstawiciele dzierżawcy, których czynności ograniczyły się do sporządzenia notatki. W dniu 1 marca 2008 r. w pralni stawili się znów jedynie przedstawiciele dzierżawcy, zaś ze strony wydzierżawiącego nie stawił się nikt na odbiór przedmiotu dzierżawy. Wobec tego osoby wyznaczone przez dzierżawcę dokonały spisu stanu liczników oraz jednostronnie sporządziły protokół przekazania. 3 Po dniu 1 marca 2008 r. działalność produkcyjna w pralni została zawieszona. Pomieszczenia pralni zostały zamknięte, zaś w dniu 7 marca 2008 r. kierownik pralni T. O. wysłał listownie klucze do pomieszczeń pralni do Wojewódzkiego Centrum Medycznego. Po tej dacie powód i inni pracownicy zatrudnieni w pralni nadal przychodzili do pracy, podpisywali listy obecności, które dostarczali zarówno dzierżawcy, jak i wydzierżawiającemu, wykazując gotowość świadczenia pracy. Po uzyskaniu informacji w PIP, iż dla wykazania gotowości nie jest konieczne osobiste stawianie się w zakładzie pracy, zaprzestali dalszego przychodzenia do pralni. Sąd Rejonowy w O. uznał, że w niniejszej sprawie w związku ze sporem pomiędzy PPU „E." spółka z o.o. w O. oraz Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. co do tego, który z nich jest pracodawcą powodów po stronie powoda istniał interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. w wytoczeniu powództwa o ustalenie. W ocenie sądu analiza ustalonego stanu faktycznego prowadzi do wniosku, iż pomimo dokonanego odstąpienia od umowy pracodawcą powoda w dalszym ciągu jest PPU „E." sp. z o. o. . W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, iż w wyniku rozwiązania umowy dzierżawy i przejęcia jej przedmiotu przez wydzierżawiającego następuje przejście zakładu pracy w rozumieniu art. 231 k.p., a wydzierżawiający staje się pracodawcą w miejsce dzierżawcy dla pracowników zatrudnionych w tym zakładzie. Nie ma przy tym znaczenia, czy rozwiązanie umowy dzierżawy nastąpiło w wyniku dokonania czynności dwustronnej, czy jednostronnej (por. w szczególności uchwalę SN z dnia 19 stycznia 1993 r., I PZP 70/92, OSNCP z 1993 r., Nr 6. poz. 100, uchwałę z dnia 7 czerwca 1994 r., I PZP 20/94, OSNP z 1994 r., Nr 9, poz. 141, czy wyrok z dnia 26 lutego 2003 r., I PK 67/02, OSNP z 2004 r. Nr 14, poz. 240). Sąd podkreślił jednocześnie, że w orzecznictwie akcentuje się jednak, że wygaśnięcie (rozwiązanie) umowy dzierżawy tylko wówczas powoduje przejście zakładu pracy na wydzierżawiającego, gdy łączy się ze zwrotem przedmiotu dzierżawy i faktycznym przejęciem władztwa nad zakładem pracy przez nowy podmiot, który staje się pracodawcą (por. wyrok z dnia 14 października 1997 r., I PKN 299/97, OSNAPiUS z 1998 r., Nr 18, poz. 536 oraz wyrok z dnia 26 lutego 2003 r., I PK 67/02, OSNP z 2004 r. Nr 14, poz. 240). 4 W ocenie Sądu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że doszło do zwrotu przedmiotu dzierżawy i przejęcia władztwa faktycznego nad zakładem pracy przez wydzierżawiającego. Wprawdzie dzierżawca podjął kroki zmierzające do zwrotu pralni będącej przedmiotem dzierżawy, ale wydzierżawiający jednoznacznie odmówił jej przyjęcia, co wynika zarówno z treści jego oświadczeń, jak i czynności faktycznych. W sprawie nie powinno zatem budzić wątpliwości, iż pozwany Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. nigdy nie objął w faktyczne władztwo pralni, jak i wolą jego było, by władztwa tego nie obejmować. Sąd Rejonowy w O. podkreślił, że jeżeli Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. nie objęło w faktyczne władztwo przedmiotu dzierżawy stojąc na stanowisku, iż nie ma do tego tytułu prawnego, gdyż umowa dzierżawy nadal obowiązuje, nie można przyjąć konstrukcji przejścia zakładu pracy tylko na tej podstawie, ze dzierżawca podjął próbę wyzbycia się przedmiotu dzierżawy (dokonując jego przekazania) przez stworzenie wydzierżawiającemu faktycznej możliwości objęcia władztwa. Jak już zostało wskazane do przekazania faktycznego władztwa nad rzeczą nie doszło z powodu braku woli objęcia tego władztwa przez Wojewódzkie Centrum Medyczne. Sąd zauważył wreszcie, że badanie skuteczności odstąpienia od umowy dzierżawy nie należy wprawdzie do kognicji sądu pracy, tym niemniej dla wzmocnienia stanowiska sądu w niniejszej sprawie zwrócił uwagę, że w myśl art. 491 § 1 k.c. jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do jego wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. Odstąpienie od umowy możliwe jest zatem po spełnieniu dwóch warunków: zwłoki dłużnika w spełnieniu świadczenia oraz wyznaczenia drugiej stronie odpowiedniego, dodatkowego terminu. W niniejszej sprawie pozwany PPU „E." spółka z o.o. w O. nie wykazał, by druga z przesłanek została spełniona, tj. by 5 doszło do wyznaczenia dodatkowego terminu do spełnienia świadczenia wydzierżawiającemu, a brak tego czyni odstąpienie bezskutecznym. W ocenie sądu nie sposób również uznać za wykazane, że doszło do zwłoki po stronie Wojewódzkiego Centrum Medycznego, która uzasadniałaby odstąpienie od umowy. W sprawie wprawdzie bezsporne było, że Wojewódzkie Centrum Medyczne dostarczało każdego miesiąca mniej niż 50 ton odzieży do prania, ale pozwany nie wykazał, by zobowiązanie Wojewódzkiego Centrum Medycznego w tym zakresie zostało określone na sztywną ilość 50 ton. Z przedstawionej umowy wynika bowiem, że rozmiar świadczenia w postaci zlecania prania odzieży strony określiły jedynie szacunkowo na 50 ton miesięcznie. Zdaniem sądu użycie przez strony w § 6 ust. 4 umowy słowa „szacunkowo" oznacza, ze rozmiar świadczenia został określony jedynie w przybliżeniu i strony dopuściły możliwość tego, że rzeczywiste wielkości będą odbiegały od wskazanych 50 ton. W sprawie bezsporne było, że po 1 marca 2008 r. powód pozostawał w gotowości do pracy. Bezsporna była również wysokość należnego powodowi wynagrodzenia z tytułu tej gotowości w miesiącach marcu, kwietniu oraz części maja 2008 r. (od dnia 1 do dnia 23 maja). Z tego względu Sąd zasądził na rzecz powoda kwoty dochodzonych przez niego roszczeń z tytułu wynagrodzenia za wskazany okres 2008 r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia ich wymagalności. Wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. oddalił apelację strony pozwanej. Zdaniem sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy i wobec podniesionych w sprawie roszczeń nie ulega wątpliwości, że kwestią pierwszoplanową było rozstrzygnięcie, kto pozostawał w spornym okresie pracodawcą powoda. Pozostałe elementy rozstrzygnięcia zależały bowiem bezpośrednio od stanowiska zajętego w tym zakresie. Sąd zauważył, że przepis art. 231 k.p. reguluje zagadnienie przekształceń organizacyjno-prawnych, które polegają na przejściu zakładu lub jego części na innego pracodawcę. Pojęcie "zakład pracy" występuje tutaj w znaczeniu przedmiotowym jako pewien zespół środków materialnych i osobowych, składający się na zorganizowaną całość. Brzmienie tego przepisu potwierdza stanowisko, że bezpośrednim obiektem przekształceń w nim przewidzianych jest przedmiotowo 6 rozumiany zakład pracy, a efektem tych przekształceń są zmiany po stronie pracodawcy, jako podmiotu stosunku pracy. Pod pojęciem "przejścia" rozumieć należy wszelkie czynności prawne i zdarzenia, w których wyniku następuje rozporządzenie dotychczasowego pracodawcy w czasie trwania nawiązanych przez niego stosunków pracy na rzecz nowego pracodawcy. Ma ono miejsce zawsze wtedy, gdy do innej osoby przechodzą składniki majątkowe, z którymi związane było zatrudnienie pracownika. Zdarzeniem powodującym "przejście" może być czynność prawna dwustronna, jak i jednostronna, decyzja administracyjna, a także inne zdarzenie, np. dziedziczenie na skutek śmierci pracodawcy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zawarta pomiędzy PPU „E.” sp. z o.o. a Wojewódzkim Centrum Medycznym w O. w dniu 14 grudnia 2004 r. umowa cywilnoprawna należy do kategorii tzw. umów nienazwanych i zawiera w swych postanowieniach zarówno elementy umowy o świadczenie usług (pralniczych), jak i postanowienia dotyczące dzierżawy zakładu pralni przez PPU „E.” sp. z o. o. od szpitala. Sąd podkreślił, że Sąd Najwyższy wielokrotnie zajmował się umową dzierżawy jako źródłem transferu pracodawcy. W uchwale z dnia 7 czerwca 1994 r. (I PZP 20/94, OSNAPiUS z 1994 r. Nr 9, poz. 141) stwierdził, że jeżeli w wyniku zawarcia umowy dzierżawy nastąpiło przejście zakładu pracy na dzierżawcę, to rozwiązanie tej umowy prowadzi do ponownego przejścia zakładu na wydzierżawiającego. Jednakże w dotychczasowym, utrwalonym orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że wygaśnięcie (rozwiązanie) umowy dzierżawy tylko wówczas powoduje przejście zakładu pracy na wydzierżawiającego, gdy łączy się ze zwrotem przedmiotu dzierżawy (por. wyrok z dnia 14 października 1997 r., I PKN 299/97, OSNAPiUS z 1998 r. Nr 18, poz. 536). Także m. in. w wyroku z dnia 26 lutego 2003 r. (I PK 67/02, OSNP - wkł. z 2003 r. Nr 18, poz. 5). Sąd Najwyższy doprecyzował wcześniejsze stanowisko wskazując, że wygaśnięcie umowy dzierżawy zakładu pracy powoduje jego przejście na wydzierżawiającego tylko wtedy, gdy odzyskuje on faktyczne władztwo nad zakładem pracy. Przejęcie zakładu pracy, mimo że z reguły wynika z pewnego zdarzenia prawnego lub z mocy ustawy, w orzecznictwie Sądu Najwyższego także odnoszone jest do 7 zdarzenia faktycznego polegającego na fizycznym objęciu zakładu pracy lub jego części. Zdarzeniem powodującym to przejęcie może być czynność prawna zarówno dwustronna, jak i jednostronna. Jednakże w tym kontekście podkreślić należy, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej może prowadzić do likwidacji zakładu pracy, lecz nie prowadzi do ustania stosunków pracy. Kodeks pracy nie zna bowiem konstrukcji porzucenia zakładu pracy przez pracodawcę, które miałoby skutkować rozwiązanie umowy o pracę. Jeżeli zatem w wyniku (skutecznego) rozwiązania umowy dzierżawy wydzierżawiający odzyskał składniki majątkowe będące przedmiotem tej umowy, z którymi to składnikami było związane wykonywanie pracy pracowników zatrudnionych przez dzierżawcę, to (jedynie wówczas) nastąpiło ponowne przejęcie zakładu pracy w rozumieniu art. 231 § 2 k.p. (por. uchwałę SN z dnia 7 czerwca 1994 r., I PZP 20/94). W braku zaś skutecznego rozwiązania umowy dzierżawy owo „przejęcie"' zwrotne nie następuje. Sąd podkreślił następnie, że stosunki między dwoma kolejnymi pracodawcami powoda regulowała umowa cywilnoprawna z dnia 14 grudnia 2004 r. Konflikt na tle wykonywania tejże umowy stanowił zaś bezpośrednią podstawę roszczeń powodów w zakresie ich stosunków pracy. Przy tym konflikt ten w dacie orzekania przez sąd pierwszej instancji niespornie nie przyjął formy sporu przed sądem gospodarczym. Zauważył także, że sąd pierwszej instancji dokonał - na użytek niniejszej sprawy pracowniczej - oceny materiału dowodowego, w tym charakteru umowy i skutków jej rozwiązania pod kątem art. 231 k.p. Sąd podkreślił, że brak odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do tej kwestii oznaczałby brak rozpoznania istoty sprawy. Skuteczne odstąpienie od umowy powoduje bowiem, że stosunek prawny wygasa ze skutkiem ex tunc, tak jakby umowa w ogóle nie została zawarta. Odstąpienie zaś od umowy kształtuje nowy stan prawny między stronami w ten sposób, że od chwili jego złożenia umowa wzajemna przestaje je wiązać, strony nie są już obustronnie wobec siebie zobowiązane do świadczeń przewidzianych w umowie. W wyżej ustalonym stanie faktycznym ma to znaczenie o tyle, że z faktem dzierżawy zakładu pralni przez PPU „E.” sp. z o.o. wiązała się bezpośrednio kwestia przejęcia tego zakładu pracy w trybie art. 231 k.p. tj. wraz z pracownikami. Nie sposób zatem nie dostrzegać implikacji tego rodzaju oceny na 8 tle niniejszej sprawy pracowniczej, skoro skuteczne rozwiązanie umowy dzierżawy pralni miałoby skutkować „powrotnym" przejściem zakładu pracy (pralni) na wydzierżawiającego - ze wszelkimi konsekwencjami w zakresie stosunków pracy powodów. Kluczowym elementem tej oceny było zatem, czy PPU „E.” sp. z o.o. złożył w tym zakresie oświadczenie woli zgodne z wymogami określonymi w art. 491 k.c. W ocenie sądu nie ulega wątpliwości, że odstąpienie od umowy jako prawo podmiotowe o charakterze kształtującym kreuje samoistnie węzeł obligacyjny. Jednakże skuteczne odstąpienie od umowy wzajemnej wymaga od wierzyciela złożenia dwóch oddzielnych oświadczeń woli. Pierwsze z nich dotyczy wyznaczenia dłużnikowi dodatkowego terminu do wykonania zobowiązania. Drugie zaś wyraża wolę wierzyciela co do rozwiązania stosunku prawnego z niesolidnym partnerem. Strony umowy wzajemnej obciąża bowiem obowiązek współdziałania. Temu między innymi służy nałożony w art. 491 § 1 k.c. obowiązek wyznaczenia odpowiedniego terminu, poprzedzającego odstąpienie od umowy. Takiego współdziałania ze strony PPU „Energetyk” sp. z o. o. zabrakło. Odrębną kwestią jest, czy Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. w ogóle pozostawało w zwłoce wobec PPU „E.” sp z o.o.. Zwłoka wierzyciela nie może mieć bowiem miejsca, jeśli pozostaje sporna co do wysokości sama suma wierzytelności. Dotyczy to także świadczeń niepieniężnych, w związku z czym sporną „sumą wierzytelności" jest w niniejszej sprawie „ilość prania" jaką miał dostarczać szpital. W tym kontekście, zdaniem sądu, nie można nie odnieść się do kwestii interpretacji spornego postanowienia umowy z dnia 14 grudnia 2004 r. („szacunkowa ilość pranej bielizny w miesiącu wynosi 50.000 kg”). Należy wskazać, że stosownie do treści art. 65 k.c. w braku możliwości posłużenia się wykładnią subiektywną, odwołującą się wprost do woli stron należy oprzeć się na tym, jak rozsądny odbiorca w danych okolicznościach, rozumiałby znaczenie umowy w jej całokształcie. Dla odtworzenia rzeczywistej woli stron należy - poza kontekstem językowym - brać pod uwagę także okoliczności złożenia oświadczenia woli, czyli tzw. kontekst sytuacyjny (art. 65 § 1 k.c). Z kolei z art. 65 § 2 k.c. wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem. 9 Zdaniem Sądu Okręgowego w powyższym zakresie prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, że trudno taki argument potraktować jako uzasadniający zwłokę dłużnika. Sąd Okręgowy podzielił tym samym ocenę, że w umowie z dnia 14 grudnia 2004 roku ilość bielizny przeznaczonej do prania została określona jedynie "szacunkowo", a nie precyzyjnie w wymiarze (co najmniej) 50 ton, stąd też żądanie przez wierzyciela PPU „E.” sp z o.o. dostarczania mu dokładnie 50 ton bielizny miesięcznie jest - w świetle tego zapisu umowy oraz w/w reguł wykładni oświadczeń woli stron - nieuprawione. W związku z tym sąd uznał, że Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. nie pozostawało w zwłoce wobec PPU „E.” sp. z o.o., jeżeli chodzi o ciążące na nim zobowiązanie wzajemne, a w konsekwencji nie zachodziły ustawowe podstawy do odstąpienia od tejże umowy na zasadach określonych w art. 491 k.c. W konsekwencji, skoro nie doszło do rozwiązania w tym trybie łączącej strony umowy cywilnoprawnej z dnia 14 grudnia 2004 r. niewątpliwie nie doszło tym samym do rozwiązania umowy dzierżawy zakładu pralni i „zwrotnego" przejścia zakładu pracy. Z tego powodu nie ulega wątpliwości, że nie doszło również do zmiany stosunków pracy łączących PPU „E.” sp. z o.o. z pracownikami tejże pralni. W ocenie sądu nie doszło również do naruszenia art. 337 k.c., zgodnie z którym posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Z omawianego przepisu wynikają bowiem dwie reguły. Mianowicie, bez uszczerbku dla bytu posiadania władztwo rzeczy może być przypisane równocześnie posiadaczowi samoistnemu i posiadaczowi zależnemu. Po drugie, dla bytu posiadania samoistnego nie jest konieczny bezpośredni, fizyczny związek z rzeczą. Należy zatem podkreślić, że władztwo to (posiadanie zależne wynikające z umowy dzierżawy) zostało utrzymane przez PPU „E.” sp. z o.o., gdyż w wyżej opisanych zdarzeniach zabrakło podstawowego elementu jakim jest faktyczne (zwrotne) przejęcia zakładu pracy przez Wojewódzkie Centrum Medyczne w O.. W ocenie Sądu Okręgowego w O. powyższa „cywilistyczna" ocena materiału dowodowego nie stanowi niedopuszczalnego rozstrzygnięcia sprawy gospodarczej przez sąd pracy, ale stanowiła konieczny element uzasadniający końcową konkluzję tego sądu o braku „zwrotnego" przejścia zakładu pralni na Wojewódzkie 10 Centrum Medyczne w O., to zaś należało niewątpliwie do istoty niniejszej sprawy pracowniczej. Sąd zauważył następnie, że pozwany PPU „E.” sp z o. o. w wywodach apelacji kwalifikował zawartą ze szpitalem umowę jako umowę, do której należy stosować przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu. Zastosowanie na tym tle powoływanego przez niego art. 491 § 1 k.c. nie jest wykluczone, albowiem przepisy art. 734-751 k.c. (dotyczące umowy zlecenia) nie regulują odstąpienia od umowy na skutek zwłoki w wykonaniu zobowiązania przez drugą stronę. Sąd wskazał jednak, że umowa z pralnią chemiczną o czyszczenie odzieży ma charakter umowy o dzieło, albowiem z punktu widzenia klasyfikacji umów zaliczana jest ona do umów rezultatu. Niezasadne pozostają zatem zarzuty o naruszeniu art. 750 k.c. w zw. z art. 746 § 2 k.c., ani też „nieprawidłowego niezastosowania" art. 750 k.c. w zw. z art. 750 § 2 k.c.. Do tego rodzaju umów stosuje się bowiem przepisy dotyczące umowy o dzieło (art. 627-646 k.c.). Zgodnie natomiast z art. 632 § 1 k.c., jeżeli strony umówiły się o wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac. Z kolei § 2 ww. przepisu stanowi, że jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. W art. 632 § 2 k.c. nie chodzi przy tym o utratę spodziewanego dochodu, ale o poniesienie "rażącej straty" w ramach konkretnego stosunku prawnego, wyznaczonego zawartą umową o dzieło. Zdaniem Sądu Okręgowego w O. dostarczanie przez Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. prania w ilości około 25% mniejszej niż jego pierwotny wymiar szacunkowy nie można uznać, za „zmianę stosunków, której nie można było przewidzieć, (wobec której) wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą". Nie zachodziły zatem także podstawy do rozwiązania tejże umowy w trybie art. 632 § 2 k.c. Sąd uznał również za bezzasadny zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.c., gdyż sąd pierwszej instancji nie orzekł w zakresie nieważności oświadczenia z dnia 14 lutego 2008 r. o odstąpieniu od umowy, a jedynie uznał tę czynność za bezskuteczną. Nie było ono nieważne w rozumieniu art. 58 §1 k.c. albowiem „samo 11 w sobie" nie nosi znamion czynności prawnej sprzecznej z ustawą albo mającej na celu obejście ustawy i takiej oceny nie wyraził też sąd pierwszej instancji. Brak zamierzonych przez PPU „E.” sp. z o.o. skutków prawnych tego oświadczenia wynika z innych, wyżej omówionych wad (brak terminu dodatkowego, brak zwłoki dłużnika). Z tego względu czynność ta, nie będąca nieważną w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. - wbrew żądaniu apelującego - nie podlega też konwersji w inną ważną czynność prawną. W świetle poczynionych ustaleń nie można bowiem zakładać w tym zakresie żadnej hipotetycznej zgodnej woli stron, skoro Wojewódzkie Centrum Medyczne w O. jednoznacznie wyrażało stanowisko zgoła odmienne, uznając że wywiązuje się należycie z łączącej strony umowy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i jego uchylenie w całości oraz oddalenie wszystkich pozwów w stosunku do pozwanego albo ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych. W zakresie naruszenie przepisów prawa materialnego skarżący wskazał na naruszenia: 1) art. 491 § 1 k.c., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że odstąpienie od umowy z dnia 14 lutego 2005 r. przez pozwanego narusza ten przepis z powodu rzekomo niewyznaczenia dodatkowego odpowiedniego terminu do wykonania zobowiązania, w sytuacji gdy z materiału zebranego w sprawie wynika jednoznacznie, że kontrahent odstępującego nie wykonałby zobowiązania chociażby termin był wyznaczony, albowiem po pierwsze nie ma takiej możliwości, po wtóre w ogóle nie poczuwa się do obowiązku zwiększenia ilości prania, twierdząc, że nie ciąży na nim takie zobowiązanie; 2) z ostrożności procesowej, na wypadek uznania nieważności odstąpienia od umowy, naruszenie art. 750 k.c. w związku z art. 746 § 2 k.c., poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie istnieją przesłanki do zastosowania konwersji „oświadczenia o odstąpieniu" w ważną czynność wypowiedzenia umowy o świadczenie usług z ważnych powodów, o jakiej mowa w art. 746 § 2 k.c., co powoduje skutki tożsame z odstąpieniem od umowy; 12 3) art. 337 k.c., poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie; 4) art. 231 k.p., poprzez nieprawidłową wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.