Uchwała z dnia 25 maja 2010 r. I PZP 4/10 Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja

§ 1k.p.

, który to przepis przejmuje do polskiego porządku prawnego standardy europejskie. Chodzi tu w szczególności o dyrektywę Rady 99/70/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. dotyczącą Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, zawartego przez Euro- pejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE), Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) oraz Europejską Konfederację Związ- ków Zawodowych (ETUC) (Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, tom 3, s. 368 i n.; Dz.Urz. WE L 175 z 10 lipca 1999 r., s. 43 i nast.). Ad casum nie ma tu jed- nak konieczności ani potrzeby sięgania do wykładni zgodnej z prawem unijnym, gdyż sprawa jest wprost unormowana w prawie polskim. Można jedynie dokonywać wy- kładni art.

§ 1k.p.

z uwzględnieniem myśli naukowej i orzecznictwa ETS. Zgod- nie zaś z tym orzecznictwem naruszenie zasady równego traktowania i niedyskrymi- nacji stanowi zarówno stosowanie różnych przepisów do porównywalnych sytuacji, jak i - co ważne dla niniejszej sprawy - stosowanie tego samego przepisu do sytuacji odmiennych (zob. wyroki z 14 lutego 1995 r. w sprawie C-279/93, Schumacker, Zb. Orz. 1995, s. I-225, pkt 30; z 13 lutego 1996 r. w sprawie C-342/93, Gillespie i in., Zb. Orz. 1996, s. I-475, pkt 16; z 27 października 1998 r. w sprawie C-411/96, Boyle i in., Zb. Orz. 1998, s. I-6401, pkt 39; z 30 marca 2004 r. w sprawie C-147/02, Alabaster, Zb. Orz. 2004, s. I-3101, pkt 45). Tak zaś byłoby w sytuacji zastosowania miary pen- sum dydaktycznego jednakowej dla zatrudnionych na cały rok akademicki i na część 7 tego roku. W rzeczywistości bowiem w sytuacji, gdyby pensum dydaktyczne nauczy- ciela akademickiego zatrudnionego na czas określony, obejmujący część roku aka- demickiego, było równe pensum nauczyciela akademickiego zatrudnionego na czas nieokreślony i pracującego przez cały rok akademicki, nauczyciel akademicki zatrud- niony na czas określony, obejmujący część roku akademickiego, otrzymywałby za taką samą liczbę przepracowanych godzin dydaktycznych niższe wynagrodzenie od nauczyciela akademickiego zatrudnionego na czas nieokreślony i pracującego przez cały rok akademicki. Wynagrodzenie za godziny dydaktyczne przepracowane w ra- mach pensum nie jest wprawdzie wyodrębniane w wynagrodzeniu miesięcznym nau- czyciela akademickiego i to wynagrodzenie obejmuje także wykonywanie obowiąz- ków naukowych i organizacyjnych. Nauczyciel zatrudniony na część roku akademic- kiego, który w okresie zatrudnienia wykona pensum dydaktyczne, w związku z usta- niem zatrudnienia nie będzie otrzymywał wynagrodzenia w pozostałej części roku akademickiego, ale nie będzie też miał żadnych obowiązków w stosunku do praco- dawcy. Natomiast nauczyciel zatrudniony na czas nieokreślony, który przez część roku akademickiego wykona przewidziane dla niego pensum dydaktyczne, będzie w pozostałej części roku akademickiego otrzymywał wynagrodzenie, ale też będzie obowiązany wykonywać obowiązki naukowe i organizacyjne. Istnienie w stosunku pracy nauczyciela akademickiego oprócz obowiązków dydaktycznych obowiązków naukowych i organizacyjnych nie może być uznane za okoliczność, która uzasad- niałaby jednakowe traktowanie nauczycieli akademickich zatrudnionych na czas określony, obejmujący część roku akademickiego, oraz nauczycieli akademickich zatrudnionych na czas nieokreślony, gdy chodzi o wymiar obowiązkowego pensum dydaktycznego. Jednakowe potraktowanie nauczyciela akademickiego zatrudnione- go na czas określony, obejmujący część roku akademickiego i nauczyciela akade- mickiego zatrudnionego na czas nieokreślony, gdy chodzi o wymiar obowiązkowego pensum dydaktycznego, ustalonego ogólnie na okres obejmujący rok akademicki, należy zatem uznać za naruszenie zasady równego traktowania i niedyskryminacji pracowników zatrudnionych na czas określony w porównaniu z pracownikami za- trudnionymi na czas nieokreślony, wyrażonej w art.

§ 1

k.p., a także w klauzuli 4 pkt 1 Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, stanowiącego załącznik do dyrektywy 99/

1. Ani art. 101 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, ani żaden inny przepis tej ustawy nie przesądza, że pensum dydaktyczne obowiązujące nau- 8 czyciela akademickiego zatrudnionego na czas określony obejmujący część roku akademickiego jest równe pensum dydaktycznemu obowiązującemu nauczyciela akademickiego zatrudnionego na czas nieokreślony i pozostającego w zatrudnieniu przez cały rok akademicki. Nie ma więc przepisu, który byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania i niedyskryminacji pracowników zatrudnionych na czas określo- ny w porównaniu z pracownikami zatrudnionymi na czas nieokreślony, wyrażonej w klauzuli 4 pkt 1 Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, stano- wiącego załącznik do dyrektywy 99/
2. Zgodność regulacji prawa polskiego z pra- wem unijnym jest zapewniona w drodze wykładni prawa polskiego. Klauzula 4 pkt 1 porozumienia ramowego stanowiącego załącznik do dyrektywy 99/70 eliminuje bo- wiem jedną z możliwości wykładania art. 101 ustawy o szkolnictwie wyższym, a mia- nowicie, że pensum dydaktyczne obowiązujące nauczyciela akademickiego zatrud- nionego na czas określony obejmujący część roku akademickiego jest równe pen- sum dydaktycznemu obowiązującemu nauczyciela akademickiego zatrudnionego na czas nieokreślony i pozostającego w zatrudnieniu przez cały rok akademicki. Drugie pytanie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi dotyczy w istocie terminu płatności dodatkowego wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i wymagalności roszczenia o to wynagrodzenie w sytuacji, gdy sto- sunek pracy został rozwiązany w trakcie roku akademickiego. W art. 105 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym został określony termin wypłaty nauczycielowi aka- demickiemu wynagrodzenia zasadniczego, dodatku stażowego i dodatku funkcyjne- go. Te składniki wynagrodzenia są wypłacane nauczycielowi akademickiemu mie- sięcznie z góry. Terminy wypłaty nauczycielowi akademickiemu innych składników wynagrodzenia, przysługujących za okresy dłuższe niż miesiąc, w tym termin wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za ponadwymiarowe godziny zajęć dydaktycznych nie zostały uregulowane w ustawie o szkolnictwie wyższym. Do terminów wypłaty nau- czycielowi akademickiemu innych składników wynagrodzenia, przysługujących za okresy dłuższe niż miesiąc, ma zastosowanie, zgodnie z art. 124 ustawy o szkolnic- twie wyższym, art. 85 § 4 k.p. Przepis ten stanowi: „Składniki wynagrodzenia za pracę przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy”. Jak już wskazano generalnie pensum dydaktyczne nauczycieli akademickich rozliczane jest za rok akademicki. Stąd wymagalność dodatkowego wynagrodzenia za pracę ponad pensum jest związana z zakończeniem owego roku akademickiego i 9 z rozliczeniem pensum. Sprawa musi jednak przedstawiać się inaczej w sytuacji za- kończenia stosunku pracy w trakcie roku akademickiego. Pensum musi zostać rozli- czone do końca okresu zatrudnienia i ewentualne dodatkowe wynagrodzenie z tego tytułu staje się wymagalne z dniem zakończenia stosunku pracy, tak jak każdy skład- nik wynagrodzenia. Niewątpliwie dodatek za godziny ponadwymiarowe stanowi składnik wynagrodzenia dodatkowego nauczyciela akademickiego. Jest to składnik obliczany w zakresie wymiaru - stosownie do czasu trwania stosunku pracy. Regułą generalną prawa pracy jest to, że wynagrodzenie należy się za pracę wykonaną. Ad casum chodzi o pracę ponad pensum określone dla zatrudnionego na czas krótszy niż rok akademicki. Ze wspomnianych zasad i reguł rządzących prawem wynagro- dzenia za pracę, a zatem z właściwości stosunku pracy wynika nakaz jego wypłaty w kolejnym terminie płatności wynagrodzenia (art. 455 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Nakaz ten wynika także z obowiązku dołożenia należytej staranności przy wykony- waniu zobowiązania, które winno być wykonane zgodnie z jego celem społeczno - gospodarczym (art. 354 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Celem społeczno - gospo- darczym nawiązania stosunku pracy i jego realizacji jest bowiem niewątpliwie zatrud- nienie za wynagrodzeniem (art. 22 k.p.), które nie może być odłożone w czasie. Przeciwna interpretacja i uznanie, że w omawianej sytuacji - rozwiązania sto- sunku pracy - wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe dla zatrudnionego na część roku akademickiego będzie wypłacone dopiero po upływie całego roku aka- demickiego, mimo że sposób ich liczenia i wymiar uzależniony jest od części roku akademickiego, stałaby w sprzeczności z zasadą niedyskryminacji osób zatrudnio- nych na czas określony w zakresie wynagrodzenia (długi okres oczekiwania na świadczenie wzajemne ma swój negatywny wymiar ekonomiczny i w ten sposób sta- wia w niekorzystnej sytuacji zatrudnionego na czas określony), a także - a może przede wszystkim - z regułą generalną wymagająca od kontrahentów wzajemnego rozliczenia się po wypełnieniu zobowiązania (art. 455 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Z tych względów orzeczono jak w sentencji uchwały. ========================================