przez ich pominięcie oraz mającą wpływ na treść wyroku obrazę prawa procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów i art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 378 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie części zarzutów apelacji i brak uzasadnienia orzeczenia w tej części, a także art. 228 § 1 k.p.c. przez jego pominięcie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że sposób świadczenia pracy przez P. K., a zwłaszcza jej wykonywanie pod kierownictwem pracodawcy oraz w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę potwierdza, iż miała ona wszystkie niezbędne cechy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 k.p. W tej sytuacji obowiązkiem sądów meriti było zastosowanie do oceny stanu faktycznego norm zawartych w art. 22 § 11 k.p.
Wykładnia gramatyczna oraz literalne brzmienie wskazanych przepisów nie pozostawia wątpliwości, iż mają one charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Oznacza to, iż strony nie mogą w sposób sprzeczny z nimi uregulować świadczenia pracy. Imperatywne brzmienie art. 22 § 12 k.p., zgodnie z którym „nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną" przy spełnieniu przesłanek świadczenia pracy określonych w art. 22 §1 k.p. nie pozostawia przy tym żadnych wątpliwości co do charakteru cyt. przepisu. Jest on wyrazem ustawowego ograniczenia swobody umów na rzecz zasady ochrony praw słabszej strony stosunku pracy jaką jest pracownik. W sytuacji, gdy spełnione są przesłanki zatrudnienia określone w art. 22 § 1 k.p. żadnego znaczenia nie ma - tak eksponowana w wyrokach sądów - wola stron. „Wola stron" i zasada swobody umów nie może bowiem zastępować bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się nieuzasadniona. Przepisy ustawodawstwa pracy nie wskazują elementów przedmiotowo istotnych umowy o pracę (art. 29 k.p.), a legalna definicja stosunku pracy zawiera jedynie podstawowe jego cechy pojęciowe (art. 22 k.p.). W sytuacji, gdy spór dotyczy kwalifikacji prawnej zawartej 5 umowy, to czy jest ona umową o pracę, czy o świadczenie usług można dokonywać tylko metodą typologiczną, tj. poprzez rozpoznanie i wskazanie jej cech przeważających (dominujących). Tak od dziesięcioleci czyni się w nauce i orzecznictwie. W razie ustalenia, iż zawarta przez strony umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem, rozstrzygająca o jej typie powinna być in concreto wola stron. Art. 22 § 11 k.p. nie stwarza prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę. Nie wyłącza też ustalenia rodzaju zawartej umowy poprzez wykładnię oświadczeń woli wedle kryteriów podanych w art. 65 k.c., stosowanym tu poprzez art. 300 k.p.. O rodzaju zawartej umowy decyduje więc nie tylko i nie tyle jej nazwa, ile cel i zgodny zamiar stron. Art. 3531 k.c., skorygowany zasadą uprzywilejowania pracownika, odnosi się także do umowy o pracę. O wyborze podstawy zatrudnienia decyduje więc przede wszystkim zgodna, autonomiczna wola stron. W rozpoznawanej sprawie Sądy obu instancji ustaliły, że pomiędzy mężem powódki a pozwanym nie doszło do zawarcia umowy o pracę, co było zgodne z wolą zmarłego męża. Z ustaleń w niniejszej sprawie nie wynika, aby umowa cywilnoprawna nie mogła być podstawą świadczenia pracy przez męża powódki w charakterze robotnika budowlanego w celu wykonania określonego rodzaju dzieła. Ich zgodnej woli, to jest świadczenia pracy przez męża powódki w oparciu o stosunek cywilnoprawny, możnaby przeciwstawić tylko zarzut zawarcia umowy o dzieło w celu obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). To wymagałoby jednak wykazania przez powódkę zamiaru kontrahentów obejścia prawa i wskazania, które przepisy prawa zamierzali obejść. Zarzutu takiego powódka nie podnosi. Mając powyższe ustalenia faktyczne na uwadze oraz treść art. 39813 § 1 k.p.c., w wyniku którego Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw - co oznacza rozpoznanie skargi w granicach zgłoszonych przez skarżącego zarzutów naruszenia konkretnie wskazanych (zidentyfikowanych) przepisów prawa (materialnego lub procesowego) - ogólne stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 22 § 11 k.p.
przez ich pominięcie, w sytuacji gdy sądy w niniejszej sprawie oparły rozstrzygnięcie na ustaleniu, że wolą zmarłego męża powódki było wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej oznacza, iż skarga kasacyjna w tym zakresie nie spełnia wymagania sformułowania 6 zarzutu naruszenia ściśle określonego przepisu prawa. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż skarżąca winna zarzut ten powiązać z określonym przepisem prawa procesowego aby mógł być on rozważany w postępowaniu kasacyjnym. Skarżąca podstawy kasacyjne naruszenia przepisów postępowania odnosi do kwestii ustalenia faktów i oceny dowodów, a zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą tego rodzaju zarzuty. Ustalenia natury faktycznej w postępowaniu kasacyjnym mogą bowiem być skutecznie kwestionowane jedynie w sposób pośredni, a mianowicie, przez wskazanie konkretnego przepisu czy przepisów prawa procesowego i wykazanie w niej, że jego (ich) naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju zarzutu (dotyczącego naruszenia przepisów postępowania) skarga kasacyjna nie formułuje, skoro powołany na tę okoliczność art. 233 k.p.c. dotyczy ustalenia faktów i oceny dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 2005 r. III CSK 13/05, OSNC 2006/4/76). W takiej sytuacji ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku nie podlegają kontroli kasacyjnej i należy je uznać za niewadliwe. Mając na uwadze, że przepis art. 22 § 11 k.p. nie stwarza prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę, a o rodzaju zawartej umowy rozstrzyga zgodna wola stron, powołane przez skarżąca - w wyżej wskazanym stanie faktycznym niniejszej sprawy - zarzuty naruszenia prawa materialnego nie znajdują uzasadnienia, co w konsekwencji powodowało konieczność oddalenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 39814 k.p.c. /tp/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.