III SW 316/10

Postanowienie z dnia 20 lipca 2010 r. III SW 316/10 Druki zaświadczeń o prawie do głosowania wydawane przez poszcze- gólne urzędy gmin mogły różnić się wyglądem. Istotne było, aby zawierały wszystkie elementy wskazane we wzorze. Wydrukowanie nazwy organu w miej- sce jego pieczęci nagłówkowej jest powszechnie stosowane przez organy ad- ministracji. Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski (sprawozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2010 r. sprawy z protestu Marzeny T. z udziałem Państwowej Komisji Wyborczej, Prokuratora Generalnego i Okręgowej Komisji Wyborczej w Warszawie przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n o w i ł: uznać protest za niezasadny. U z a s a d n i e n i e Dnia 8 lipca 2010 r. Marzena T. wniosła protest wyborczy, w którym stwierdzi- ła, że Państwowa Komisja Wyborcza naruszyła art. 29 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 72, poz. 467) oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrz- nych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie spisu wyborców oraz wyda- wania zaświadczeń o prawie do głosowania w wyborach Prezydenta Rzeczypospo- litej Polskiej (Dz.U. Nr 72, poz. 849) w ten sposób, że w swoich wyjaśnieniach z 4 lipca 2010 r. w sprawie zaświadczeń o prawie do głosowania (ZPOW-603- 259/10) dopuściła do możliwości posługiwania się podczas głosowania przedmiotowymi za- świadczeniami, które nie odpowiadają urzędowemu wzorowi takiego zaświadczenia. 2 Takie naruszenie przepisów mogło mieć wpływ na wynik wyborów, ponieważ umoż- liwiało wielokrotne głosowanie. W opinii wnoszącej protest, należy również ustalić, czy przy publikacji wskazanych wyjaśnień, nie doszło do popełnienia przestępstwa przeciwko wyborom. Nowe listy wyborcze mogły sugerować, że pierwsza tura wybo- rów przebiegała w sposób nieprawidłowy. Brak oryginalnej listy bez podpisów z pierwszej tury rodzi pytania, dlaczego nie zostały wyłożone listy z pierwszej tury. Wniesiono o zbadanie i przedstawienie prawnej wykładni dla bezprawnego użycia nowego spisu wyborców w drugiej turze. Wnosząca protest podniosła również, że 4 lipca 2010 r w Komisji Obwodowej nr 23 [...] w Pruszkowie, w drugiej turze wyborów prezydenckich została wyłożona nowa lista wyborcza, a nie ta, która była podpisywana przez wyborców w pierwszej turze wyborów. Nie uzyskała ona odpowiedzi, dlaczego nowe listy zostały wyłożone w drugiej turze wyborów, na których nie było jej podpisu z pierwszej tury. W opinii wnoszącej protest jest to niezgodne ze wskazanym wyżej rozporządzeniem z 28 sierpnia 2000 r. Na listach jest rubryka głosowanie pierwsze, ale jest ona pusta. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na podstawie art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgło- szenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta RP na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy o wyborze Pre- zydenta RP wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Przedmiotem zarzutów może być naruszenie przepisów ustawy o wyborze Prezydenta RP lub dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to naruszenie lub przestępstwo miało wpływ na wynik wyborów (art. 72 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP). Protest wyborczy jest środkiem prawnym, który bez wątpienia służy realizacji celu publicznego, jakim jest przeprowadzenie wyborów prezydenckich według stan- dardów demokratycznych, w szczególności w zgodzie z Konstytucją RP i ustawą o wyborze Prezydenta RP. Oczywiste, że cel ten realizowany jest za pomocą środka o charakterze nie abstrakcyjnym, lecz indywidualnym. Mianowicie, protest składa ściśle określony podmiot (wyborca, który w dniu wyborów był umieszczony w spisie wybor- ców w jednym z obwodów głosowania, podmiot zgłaszający kandydatów oraz komi- sje wyborcze - art. 72 ust. 2 i 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP), zachowując za- 3 kreśloną formę i tryb. Protest powinien, co wynika z art. 72 ust. 1 ustawy, zawierać zarzuty oraz dowody, na których one są oparte, przy czym ustawa jednoznacznie określa przedmiotowy zakres tych zarzutów. Dotyczyć one mogą naruszenia przepi- sów ustawy o wyborze Prezydenta RP albo dopuszczenia się przestępstwa prze- ciwko wyborom, jeżeli to naruszenie lub przestępstwo miało wpływ na wynik wybo- rów. Z powyższego wynika również w jednoznaczny sposób, że zarzuty protestu nie mogą odnosić się do jakichś hipotetycznych sytuacji nadużyć w procesie głoso- wania dokonywanych przez bliżej nieokreślonych wyborców. Wnosząca protest w taki właśnie sposób skonstruowała zarzuty protestu, dodatkowo nie określając, w jaki sposób można było wielokrotnie głosować na podstawie zaświadczenia o prawie do głosowania, w którym brak jest w górnym lewym rogu zaświadczenia pieczęci urzę- dowej organu sporządzającego spis wyborców przy oznaczeniu zaświadczenia pie- częcią imienną pracownika tego urzędu z podaniem nazwy organu. W tym kontek- ście warto pamiętać, że art. 50 ust. 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP nakazuje przedstawione przez wyborcę komisji wyborczej zaświadczenia o prawie do głoso- wania załączyć (w oryginale) do spisu wyborców (zob. postanowienie Sądu Najwyż- szego z 15 listopada 2005 r., III SW 180/05, OSNP 2006, nr 7-8, poz. 130). Poza tym, jak wyjaśniła Państwowa Komisja Wyborcza w piśmie z 19 lipca 2010 r., ZPOW-670-308/10, należy zaznaczyć, że druki zaświadczeń o prawie do głosowania wydawanych przez poszczególne urzędy gmin mogły się różnić między sobą wyglądem. Istotne było, aby zawierały wszystkie elementy określone we wska- zanym wzorze. PKW zajęła kwestionowane przez wnoszącego protest stanowisko, ze względu na dużą liczbę interwencji wyborców zgłaszających w dniu ponownego głosowania uwagi, że obwodowe komisje wyborcze nie dopuszczają ich do głosowa- nia, ponieważ przedstawiane przez nich zaświadczenia o prawie do głosowania w miejscu na pieczęć nagłówkową organu wydającego dokument, zawierają nadruk komputerowy z nazwą tego organu. W ocenie PKW zaświadczenia zawierające taki nadruk spełniają wymogi powołanego przez wnoszącą protest rozporządzenia. Nale- ży zauważyć, że praktyka drukowania nazwy organu w miejsce pieczęci nagłówko- wej jest powszechnie stosowania zarówno przez organy administracji państwowej, jak i samorządowej. W zakresie podnoszonego przez składającą protest zarzutu bezprawnego użycia „nowego spisu wyborców w II turze", wystarczy przytoczyć stanowisko Pań- 4 stwowej Komisji Wyborczej z 19 lipca 2010 r. Przed ponownym głosowaniem nie sporządzano „nowego spisu wyborców". W czasie tego głosowania obwodowe komi- sje wyborcze posługiwały się drugim egzemplarzem tego samego spisu wyborców, sporządzonym zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP. Pierwszy egzemplarz spisu, wykorzystywany w czasie pierwszego głosowania, stanowił w tym czasie dokument z wyborów i był zdeponowany u wójta (burmistrza, prezydenta mia- sta), co wyklucza jego wykorzystanie w ponownym głosowaniu. Z tych względów, na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. ========================================