boreliozą pozostają psychiatrycznie łagodne zaburzenia poznawcze. Zmiany osobowości mogą mieć charakter trwały. W przypadku zdiagnozowania cho- roby w jej wczesnej fazie i podjęcia leczenia w 2001 r. rokowania, co do powrotu do zdrowia, byłyby pomyślne. Rozpoznanie symptomów boreliozy z Lome jest trudne, wymaga badań specjalistycznych. Decyzją z 28 sierpnia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał powodowi prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do 4 pracy
chorobą zawodową na okres od 27 czerwca 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. W dniu 25 lutego 2008 r. strona pozwana rozwiązała z powodem umowę o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. pod zarzutem ciężkiego naruszenia obo- wiązków pracowniczych polegającego na przywłaszczeniu mienia Nadleśnictwa w postaci drewna wartości 1.235,60 zł. Powód odwołał się do sądu pracy. W ocenie Sądu Okręgowego przedmiot sporu sprowadza się do ustalenia, czy powód był (lub mógł być) świadomy swojego zachorowania na boreliozę już w 2001 r. Sąd uznał, że z uwagi na problemy z pamięcią i zaburzenia emocjonalne nie można uznać, że był on świadom występowania u niego boreliozy przed 2004 r. Strona pozwana informowała pracowników o zagrożeniach chorobowych, ale nie ob- ligowała ich do przedstawiania wyników badań laboratoryjnych w kierunku boreliozy lekarzom. Po dodatkowych badaniach w 2001 r. strona pozwana miała obowiązek skierowania do Kliniki Chorób Zakaźnych osoby, u których wynik badania był niepra- widłowy. Powód został pozostawiony „sam sobie". W świetle tych ustaleń, zdaniem Sądu Okręgowego strona pozwana dopuściła się działania bezprawnego (sprzecz- ność z obowiązującym porządkiem prawnym), co daje podstawę do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki winy z art. 415 k.c. Powód nie przyczynił się ani do po- wstania, ani do zwiększenia rozmiaru szkody. Rozpoznanie boreliozy z Lime jest trudne, nie można wymagać od laika kojarzenia objawów właśnie z tą chorobą. Po- wód podjął leczenie psychiatryczne odpowiednie do objawów. Podjęcie leczenia bo- reliozy już w 2001 r., czy 2002 r. zwiększało pomyślny jego wynik. W konsekwencji zawinione działanie pracodawcy pozostaje w związku przyczynowym z rozmiarem szkody. Na tej podstawie wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy w Płocku zasądził na rzecz powoda od strony pozwanej: 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia, 16.890 zł tytułem odszkodowania
wydatkami na leczenie oraz rentę wy- równawczą po 720 zł miesięcznie za okres od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz po 1000 zł miesięcznie na przyszłość poczynając od 1 stycznia 2008 r. Sąd zdecydował również o pobraniu od pozwanego Nadleśnictwa 3.777 zł opłaty od po- zwu oraz 441 zł wydatków sądowych, obciążył stronę pozwaną częścią kosztów za- stępstwa procesowego powoda z urzędu. Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną, wydanym na skutek apelacji strony pozwanej, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że oddalił powództwo (pkt. I) i orzekł o kosztach postępowania (pkt II I 5 III). Sąd uznał, że pozwanemu pracodawcy nie można przypisać winy, będącej ko- nieczną przesłanką odpowiedzialności deliktowej na podstawie art. 415 k.c. Praco- dawca uprzedził i poinformował powoda o zagrożeniach wynikających z pracy wyko- nywanej w lesie. Powód wiedział, jakie zagrożenie dla jego zdrowia może powodo- wać ukąszenie kleszcza. Pracodawca stosował dostępne środki ochronne, które jed- nak nie dawały gwarancji uniknięcia zakażenia. Krzysztof B. przeprowadzający ba- dania wstępne i okresowe pracowników Nadleśnictwa wiedział o zagrożeniu bore- liozą, co wynika wprost z jego zeznań. Badania okresowe przeprowadzane były w terminach określonych w części IV pkt 6 załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania ba- dań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracow- nikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332 ze zm., powoływanego dalej, jako „rozp. z 1996 r.”). Ta- kie profilaktyczne badania, w przypadku zagrożenia wirusem kleszczowego zapale- nia mózgu oraz borrelia bugodosferi (boreliozą), winny być przeprowadzane co 2, 3 lata. Są to badania ogólne, ze zwróceniem uwagi na układ nerwowy. Rozporządze- nie nie wskazuje, na czym ma polegać badanie dotyczące układu nerwowego pozo- stawiając tę kwestię decyzji lekarza. Pozwane Nadleśnictwo umożliwiło swoim pra- cownikom przeprowadzenie dodatkowego badania ujawniającego występowanie po- nad normę przeciwciał boreliozy, którego niekorzystny wynik wskazuje na podejrze- nie występowania tej choroby. Wynik badania z 22 maja 2001 r. zaniepokoił powoda, nie dawał jednoznacznej odpowiedzi i dlatego zdecydował się on na badania powtór- ne. Już ta okoliczność wskazuje na to, że powód rozumiał znaczenie tego badania. Kolejny wynik badania z 3 września 2001 r., wskazujący w sposób niebudzący wąt- pliwości na przekroczenie normy, mógł wyłącznie upewnić powoda co do podejrzenia o zarażenie go boreliozą. Z zeznań powoda składanych przed Sądem Okręgowym i Sądem Apelacyjnym wynika jednoznacznie, że według jego wiedzy borelioza wiązała się z objawami w postaci bólów stawowych. „Nie traktowałem boreliozy poważnie, bo nie bolały mnie stawy". Strona pozwana wypełniła wszystkie prawne obowiązki umożliwiające zagrożonym pracownikom nabycie wiedzy o ewentualnym zagrożeniu chorobą i taką wiedzę powód w końcu 2001 r. miał. Sprzeczne z porządkiem praw- nym jest stwierdzenie Sądu Okręgowego, iż negatywny wynik powtórnego badania powinien rodzić obowiązek skierowaniem do Kliniki Chorób Zakaźnych. Podjęcie le- czenia i sposób stosowanych środków terapeutycznych są uzależnione wyłącznie od 6 woli i decyzji pacjenta. Powód nie podjął żadnych działań w tym kierunku, nie skon- taktował się ze swoim lekarzem pierwszego kontaktu Elżbietą K., nie przedstawił wy- ników badania Krzysztofowi B., który przeprowadzał badania okresowe 19 czerwca 2002 r., nie kontaktował się z Nadleśniczym ani z komórką kadrową strony pozwanej w celu uzyskania ewentualnej pomocy w skierowaniu do szpitala. Z zeznań samego powoda wynika, że bardziej od wyników badania na boreliozę niepokoiły go zaburze- nia natury psychicznej. Dlatego podjął leczenie psychiatryczne u Doroty M. we wrze- śniu 2001 r. Powód pozostawał w błędnym przeświadczeniu, że zarażenie boreliozą nie jest istotne, że pomogą mu antybiotyki, natomiast pierwszeństwo mają jego zabu- rzenia emocjonalne i psychiczne. Jak wynika z opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zdiagnozowanie boreliozy jest trudne. Następuje ono ewidentnie na podstawie bada- nia płynu mózgowo - rdzeniowego. Wynik badania serologicznego stanowi pierwszy sygnał do przeprowadzenia dalszych badań w warunkach klinicznych. Działania po- zwanego pracodawcy w zakresie profilaktyki umożliwiającej wczesne wykrycie cho- rób odkleszczowych była zgodne z wymaganiami prawnie wprowadzonymi. Powód przechodził badania okresowe, miał również wykonywane testy laboratoryjne w kie- runku boreliozy. Jak wynika z opinii Instytutu, zaburzenia sfery emocjonalno - inte- lektualnej, które według relacji powoda ujawniły się w 2000 r., łącznie z zarejestro- wanymi nieprawidłowościami w badaniu serologicznym z 3 września 2001 r. powinny nasunąć podejrzenie wczesnej fazy boreliozy. Powód zgłosił swoje zaburzenia leka- rzowi psychiatrze dopiero we wrześniu 2001 r. Jednakże, mimo nieprawidłowych wyników badania z 3 września 2001 r. i sugestii psychiatry o potrzebie konsultacji w Poradni Chorób Zakaźnych nie podjął leczenia. Powód jest człowiekiem inteligent- nym, wykształconym, zaburzenia emocjonalne nie uniemożliwiały mu podjęcia rów- noległego leczenia specjalistycznego. W świetle niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych pozwanemu pracodawcy nie można przypisać działań lub zaniechań kwalifikowanych jako zarzucalność postępowania, czyli koniecznej przesłanki odpo- wiedzialności deliktowej na podstawie art. 415 k.c. W skardze kasacyjnej powód zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego, „tj. w pkt 1. orzeczenia, zmieniającym pkt. 2 i 3 wyroku Sądu Okręgowego w Płocku, poprzez oddalenie powództwa.” Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa ma- terialnego: a) art. 66 Konstytucji, art. 15 k.p., 229 § 2 k.p.
2 i 4 oraz § 2 ust. 1, 2, 3 i 4 rozp. z 1996 r.
pkt. 6b Działu IV oznaczonego jako czynniki biologiczne Załącznika nr 1 tego rozporządzenia, oznaczonego jako 7 Wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracow- ników, przez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu, iż zakres obowiązków pra- codawcy wynikający art. 15 k.p., stanowiący podstawowe zasady prawa pracy nakła- dające na pracodawcę bezwzględny obowiązek zapewnienia zatrudnionym na pod- stawie umowy o pracę pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, którego szczegółowe wykonywanie reguluje art. 229 § 2 k.p.,
2 i 4 oraz § 2 ust. 1, 2, 3 i 4
pkt 6b Działu IV oznaczonego jako czynniki biologiczne Załącznika nr 1 - Wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, polega na obowiązku umożliwienia pracowni- kom przeprowadzenia badań i przekazaniu preparatów odstraszających kleszcze, w sytuacji, gdy obowiązki pracodawcy, wynikające z nakazu art. 15 k.p., a w szczegól- ności 229 § 2 k.p., polegają na obowiązku wykonywania badań okresowych i profi- laktycznych i wymagają ścisłego przestrzegania oraz stosowania procedur wynikają- cych z wydanego na podstawie art. 229 § 8 k.p. przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej rozp. z 1996 r., w szczególności § 4 ust. 2 i 4 oraz § 2 ust. 1, 2, 3 i 4
pkt 6b Działu IV oznaczonego jako czynniki biologiczne załącznika nr 1 - Wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracow- ników. Zachowanie tych procedur wymaga (§ 4 ust. 2 pkt. 4 rozp. z 1996 r.) zamiesz- czania przez pracodawcę na skierowaniu wydanym pracownikowi w celu wykonania badania dla przeprowadzającego badanie lekarza informacji o występowaniu na sta- nowisku lub stanowiskach badanego pracownika czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych i dołączeniu aktualnych wyników badań i pomiarów szko- dliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach oraz obowiązku zwrócenia uwagi przez badającego lekarza na układ nerwowy badanego pracownika narażone- go na wirus kleszczowego zapalenia mózgu i obowiązkowym konsultowaniem wyni- ków badań i ich rozpoznanie w klinice chorób zakaźnych akademii medycznej (pkt. 6b Działu IV oznaczonego jako czynniki biologiczne Załącznika nr 1 - Wskazówki metodyczne…), czego nie uwzględnił i co pominął Sąd Apelacyjny i co doprowadziło do przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że Nadleśnictwo P. „wypełniło prawne obowiązki" w zakresie badań okresowych i w konsekwencji oddalenia powództwa w całości; b) art. 415 k.c.
art. 355 k.c., przez ich niezastosowanie na skutek wadliwie przyjętej przez Sąd meritii nieuprawnionej wykładni zawężającej art. 229 § 2 k.p.
2 i 4 oraz § 2 ust. 1, 2, 3 i 4 rozp. z 1996 r.
pkt. 6b Działu IV oznaczonego jako czynniki biologiczne Załącznika nr 1 - Wskazówki meto- 8 dyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, przez przyjęcie, że podjęte przez pozwane Nadleśnictwo P. czynności w zakresie badań okresowych i profilaktycznych powoda na podstawie 229 § 2 k.p.,
2 i 4 oraz § 2 ust. 1, 2 , 3 i 4 rozp. z 1996 r.,
pkt. 6b Działu IV ozna- czonego jako czynniki biologiczne Załącznika nr 1 - Wskazówki metodyczne w spra- wie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, wykonane z pominięciem i nieuwzględnieniem w czasie wykonywania u powoda badań procedur ich przepro- wadzania, polegających na niezamieszczeniu przez pracodawcę na skierowaniu wy- danym pracownikowi w celu wykonania badania dla przeprowadzającego badanie lekarza informacji o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach badanego pra- cownika czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych, jak też nie- dołączeniu aktualnych wyników badań i pomiarów szkodliwych dla zdrowia, wykona- nych na tych stanowiskach oraz niezwróceniu uwagi przez badającego lekarza na układ nerwowy powoda w czasie badania narażonego na wirus kleszczowego zapa- lenia mózgu i niepoddaniu obowiązkowym konsultacjom wyników jego badań i ich rozpoznanie w klinice chorób zakaźnych akademii medycznej (pkt. 6b Działu IV oznaczonego jako czynniki biologiczne Załącznika nr 1 - Wskazówki metodyczne…), nie dawało podstaw, aby działaniom bądź zaniechaniom kwalifikowanym przypisać jako zarzucalność, co skutkowało brakiem przesłanki odpowiedzialności deliktowej z art. 415 koniecznej „do zastosowania tego przepisu”. Skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku, przez uwzględ- nienie powództwa w całości oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosz- tów postępowania według norm prawem przepisanych, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postę- powania i rozstrzygnięciu o kosztach postępowania za instancję kasacyjną według norm przepisanych oraz utrzymanie zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej opłatę od skargi kasacyjnej w całości. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik strony pozwanej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Trafny okazał się zarzut naruszenia art. 15 i art. 229 § 2 k.p.
2 pkt 4 rozp. z 1996 r. oraz art. 415 i 355 k.c. Zgodnie z 9 art. 15 k.p. pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higie- niczne warunki pracy. Oznacza to, że pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy i
tym ma obowiązek zastosowania wszelkich dostępnych środków organizacyjnych i technicznych w celu ochrony zdrowia pracowników (art. 207 § 1 i 2 k.p.), między innymi przez organizo- wanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapew- nienie przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i hi- gieny pracy, wydawanie polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie, kontrolowanie wykonania tych poleceń, reagowanie na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpie- czeństwa i higieny pracy oraz dostosowywanie środków podejmowanych w celu do- skonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy. Kierując się zasadą wskazaną w art. 15 k.p. Sąd Najwyższy stwierdził w szczególności, że szkoła odpowiada za szkodę wyrządzoną nauczycielowi wskutek zaniechania zapewnienia bezpiecznych warunków pracy (wyrok z dnia 13 maja 2004 r., II UK 371/03, OSNP 2004 nr 24, poz. 427). Sąd Najwyższy wskazał również, że zakład opieki zdrowotnej jako pracodawca ma obowiązek zastosowania wszelkich dostępnych środków organizacyjnych i technicznych w celu ochrony zdrowia pra- cowników (personelu medycznego) przed zakażeniem wirusową chorobą zakaźną (wyroki SN z: 13 kwietnia 2000 r., I PKN 584/99, OSNAPiUS 2001 nr 21, poz. 636; 11 maja 2005 r., III CK 652/04, LEX nr 151668). Zasadę określoną w art. 15 k.p. kon- kretyzują przepisy działu dziesiątego Kodeksu pracy i wydane na ich podstawie roz- porządzenia (zob. art. 207-237). Należą do nich między innymi, trafnie powołane w skardze kasacyjnej, przepisy art. 229 § 2 k.p. i § 4 ust. 2 pkt 4 rozp. z 1996 r. Z art. 229 § 2 zdanie pierwsze k.p. wynika, że pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. Z kolei według § 4 ust. 2 pkt 4 rozp. z 1996 r. badanie profilaktyczne, w tym okresowe, przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez praco- dawcę, które powinno, między innymi zawierać informacje o występowaniu na sta- nowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach. W świetle ustaleń faktycznych przyjętych w podstawie fak- tycznej zaskarżonego wyroku takiej informacji pozwany nie zamieścił. Tymczasem brak informacji, mającej na celu ukierunkowanie badań profilaktycznych, mógł wpły- nąć na zaniechanie wykonania odpowiednich badań medycznych wynikających z 10 zawartych w załączniku nr 1 do rozp. z 1996 r. wskazówek metodycznych w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników. Może na to wskazywać fakt, że przed 2001 r. wykonywano pracownikom pozwanego, w tym leśniczym, badania ogólne, bez specjalistycznych badań w kierunku boreliozy. Po raz pierwszy takie ba- danie przeprowadzono dopiero w roku 2001, podczas gdy w świetle okoliczności faktycznych szczególne zagrożenie zarażeniem ze względu na ilość kleszczy wystę- powało w roku 1999, a symptomy psychiczne, które według opinii Instytutu mogły wskazywać na boreliozę wystąpiły u powoda w 2000 r. Co więcej, pozwany polecił powodowi,
niepokojącym wynikiem wcześniejszych badań, dokonanie badania krwi, ale nie interesował się ich wynikami, podczas gdy zgodnie z pkt. 6b rubryka 11 Działu IV załącznika nr 1 do rozp. z 1996 r., wyniki tego rodzaju badań wymagają konsultacji w klinice chorób zakaźnych akademii medycznej. Wynika stąd w sposób niewątpliwy, że badania te są objęte badaniami profilaktycznymi, których przeprowadzenie i finansowanie należy do obowiązków pracodawcy. Odpowiedzial- ności za niepodjęcie przez pracodawcę działań mających na celu interpretację uzy- skanych wyników badania krwi nie można, wbrew stanowisku Sądu Apelacyjnego, przerzucać na pracownika. Inicjatywa w zakresie badań profilaktycznych należy za- sadniczo do pracodawcy, który na zasadach określonych w przepisach kieruje pra- cownika na badania, kontroluje ich wykonanie przez pracownika, może kwestiono- wać orzeczenia, domagając się ponowienia badań, gromadzi zaświadczenia (orze- czenia) lekarskie dokumentujące wyniki badań (por. art. 229 k.p., § 2 - 6 rozp.). Bez- zasadne jest przekonanie Sądu drugiej instancji, że to powód na podstawie uzyska- nych wyników badania przeprowadzonego 3 września 2001 r. miał wiedzę o zagro- żeniu chorobą i powinien sam podjąć stosowne do tego działania. W tej kwestii prze- konujące jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, który wskazał, że zdiagnozowanie boreliozy jest trudne i nie można było wymagać od powoda, aby na podstawie wyni- ków badania i obserwowanych u siebie objawów chorobowych sam ocenił, że są to objawy boreliozy. Powyższe zaniechania wskazują na naruszenie wynikającego z art. 15 k.p. obowiązku pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicz- nych warunków pracy. Dlatego zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny tego prze- pisu, jak również § 4 ust. 2 pkt 4 rozp. z 1996 r. są uzasadnione. Jest oczywiste, że pracodawca nie zawsze może w pełni zapewnić pracownikom bezpieczne i higie- niczne warunki pracy i ustrzec ich od wszelkich skutków zagrożeń związanych ze środowiskiem pracy. Powinien jednak z należytą starannością podejmować niezbęd- 11 ne działania, w tym zwłaszcza wyraźnie nakazane przez prawo, jak działania okre- ślone § 4 ust. 2 pkt 4 rozp. z 1996 r., zmniejszające do minimum ryzyko utraty życia lub uszczerbku na zdrowiu pracowników. Na marginesie należy zauważyć, że niezrozumiałe jest też akcentowanie przez Sąd Apelacyjny, w toku wywodu zmierzającego do wykazania nieodpowie- dzialności strony pozwanej za doznaną przez powoda szkodę, że pracodawca uprzedził i poinformował powoda o zagrożeniach wynikających z pracy wykonywanej w lesie a powód wiedział, jakie zagrożenie dla jego zdrowia może powodować uką- szenie kleszcza. W każdym razie nie do przyjęcia jest zawarta w tym wywodzie su- gestia, że podjęcie przez pracownika pracy zawodowej ze świadomością zagrożeń, jakie stwarza ona dla jego zdrowia lub życia, zwalnia pracodawcę od odpowiedzial- ności za bezpieczeństwo i higienę pracy - ochronę zdrowia i życia tej osoby lub ogra- nicza tę odpowiedzialność (zob. też uzasadnienie powołanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r., I PKN 584/99). Przeciwnie, w zakładach pracy, w których występują tego rodzaju zagrożenia, pracodawca jest zobowiązany do szcze- gólnej staranności w zakresie przeciwdziałania ich wystąpieniu. Naruszenie tego ob- owiązku może stanowić czyn niedozwolony, niezależnie od tego, że może być rów- nież uznane za naruszenie objętego treścią stosunku pracy obowiązku zapewnienia pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (art. 207 § 2 k.p.). Może ono nastąpić także wtedy, gdy pracodawcy nie można zarzucić naruszenia konkret- nego przepisu prawa. Niepodjęcie możliwych i dyktowanych doświadczeniem życio- wym i dbałością o zdrowie i życie osób pozostających w sferze działania zakładu pracy (lub innej instytucji) działań zapobiegających naruszeniu tych dóbr jest bowiem samo w sobie naruszeniem porządku prawnego, uzasadniającym jego kwalifikację jako deliktu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1979 r., IV CR 447/79, OSNC 1980 nr 7-8, poz. 143; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 12 paź- dziernika 2006 r., I ACa 377/06, z aprobującą glosa M. Nesterowicza, Prawo i Medy- cyna 2009 nr 3). Kwalifikację taką uzasadnia tym bardziej sytuacja, w której zanie- dbanie to prowadzi do rozstroju zdrowia - a więc naruszenia dobra osobistego czło- wieka, podlegającego ogólnej ochronie prawa cywilnego, bez względu na charakter stosunków wiążących sprawcę naruszenia i poszkodowanego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 listopada 2001 r., II UKN 620/00, OSNP 2003 nr 15, poz. 367; zob. także z 9 lipca 2009 r., II PK 311/08). Warto też wskazać na powszechny charakter prawa jednostki do bezpiecznych warunków pracy, które Konstytucja w art. 12 66 ust. 1 przyznaje każdemu, pozostawiając ustawie określenie sposobu realizacji tego prawa i obowiązków pracodawcy (zob. art. 304 k.p., obejmujący ochroną osoby niebędące pracownikami). Przyjęte powyżej stanowisko nie wyklucza oczywiście do- chodzenia przez poszkodowanego roszczeń wynikających z odpowiedzialności pra- codawcy za naruszenie obowiązków z zakresu bhp, objętych treścią stosunku pracy, na podstawie przepisów o odpowiedzialności kontraktowej, a nie deliktowej (art. 443 k.c.
art. 300 k.p.). To samo zdarzenie, co oczywiste, może być bowiem jednocześnie źródłem szkody kontraktowej jak i deliktowej (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1981 r., IV CR 18/81, LEX nr 8331). Warto również dodać, że pogląd o zasadności kwalifikowania zaniedbań pracodawcy dotyczących wykony- wania obowiązków z zakresu ochrony życia i zdrowia pracowników jako czynów nie- dozwolonych jest od dawna ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z: 16 marca 1999, II UKN 522/98, OSNAPiUS 2000 nr 9, poz. 374; 13 kwietnia 2000 r., I PKN 584/99, OSNAPiUS 2001 nr 21, poz. 636; 14 września 2000 r., II UKN 207/00, OSNAPiUS 2002 nr 8, poz. 191; 15 listopada 2001 r., II UKN 620/00, OSNP 2003 nr 15, poz. 367; 14 lutego 2002, LEX nr 54886; 13 maja 2004 r., II UK 371/03, OSNP 2004 nr 24, poz. 427; 11 maja 2005 r., III CK 652/04, LEX nr 151668; 3 sierpnia 2007, I UK 367/06, OSNP 2008 nr 19-20, poz. 294; 4 listopada 2008, II PK 100/08, OSNP 2010 nr 9-10, poz. 108; zob. jednak od- mienne stanowisko SN w uzasadnieniu niepublikowanego wyroku z 14 grudnia 2010 r., I PK 95/10). Z powyższych rozważań wynika, że w świetle ustaleń dotychczas przyjętych w sprawie, pozwany wymaganej staranności nie wykazał (co może być jednak zweryfi- kowane w dalszym postępowaniu). W tej sytuacji kasacyjne zarzuty naruszenia art. 415 i 355 k.c. okazały się uzasadnione. Nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 Konstytucji, ponieważ przepis ten nie może stanowić podstawy bezpośrednich roszczeń jednostki - art. 66 ust. 1
art. 81 Konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2000 r., K 12/00, OTK 2000 nr 7, poz. 255). Nietrafny również okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny § 2 ust. 1 - 4 rozp. z 1996 r.
pkt. 6b Działu IV załącznika nr 1 do tego rozporzą- dzenia, przez przyjęcie, że „niezwrócenie przez badającego lekarza uwagi na układ nerwowy powoda”, nie dawało podstaw do uznania deliktowej odpowiedzialności po- zwanego na podstawie art. 415 k.c. Skarżący nie wyjaśnił, na czym polegały naru- 13 szenia poszczególnych wymienionych przepisów. Dotyczą one głównie różnych ob- owiązków lekarza prowadzącego badania, których związek ze sprawą nie jest jasny. Co prawda, wskazane przez skarżącego zaniechanie lekarza mogło być spowodo- wane niedostarczeniem przez pozwanego przy skierowaniu powoda na badania wy- maganej informacji, jednakże z tego powodu można pozwanemu zarzucić, jak wyżej wskazano, naruszenie obowiązków wynikających z art. 15 k.p., § 4 ust. 2 pkt 4 rozp. z 1996 r. i z art. 355 k.c., a nie przepisów określających obowiązki lekarza. Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.
39821 k.p.c. ========================================
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.