Sygn. akt III AUa 1024/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mart

§ 2k.p.c., Sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję w sposób wskazany w pkt.

1 sentencji wyroku. W zakresie dalszego okresu spornego, Sąd na podstawie art.

§ 1k.p.c.

oddalił odwołanie o czym orzekł w pkt. 1 sentencji wyroku. Powyższy wyrok w zakresie pkt. 1 sentencji wyroku, apelacja z dnia 30.07.2012r. zaskarżył organ rentowy. Apelujący ZUS zarzucił Sądowi I instancji: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art.

§ 2k.p.c.

przez nie rozstrzygnięcie w sentencji wyroku co do istoty sprawy, tj. nie ustalenie konkretnych kwot wynagrodzeń z tytułu zatrudnienia w (...) Fabryce (...) w okresie od 1972 – 1973r. oraz nie ustalenie od jakiej daty organ rentowy ma dokonać przeliczenia świadczenia emerytalnego, w sytuacji gdy spór dotyczył wysokości emerytury; 2) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, tj. nie wyliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru oraz nie wskazanie okresu z jakiego ma ten wskaźnik być wyliczony. Wskazując na powyższe, ZUS wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie jakie wynagrodzenie ubezpieczonego w latach 1972-1973 w danym roku kalendarzowym należy przyjąć do podstawy wymiaru świadczenia, lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powyższy wyrok w całości, apelacją z dnia 2 sierpnia 2012r. zaskarżył również S. Z. reprezentowany przez radcę prawnego. Apelujący zarzucił Sądowi I instancji w zakresie obu punktów sentencji wyroku błędne przeliczenie wynagrodzenia odwołującego za lata 1972 i 1973 oraz nieuwzględnienie wynagrodzenia za lata 1971 – 1975 jako bardziej korzystne. Wskazując na powyższe, apelujący zarzucił Sądowi I instancji uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku oraz ponowne przeliczenie emerytury z uwzględnieniem wynagrodzenia odwołującego za lata 1972-1975. Sad Apelacyjny zważył, co następuje. Zarzuty apelacji organu rentowego są zasadne, a ich uwzględnienie musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sporu. Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego: 1)z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia, 2)z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176, 3)z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty, - a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Zgodnie z art.

§ 2k.p.c.

w razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy. Zgodnie zaś z tezą reprezentowaną w orzecznictwie, która w całości podziela Sąd w niniejszym składzie, w postępowaniu cywilnym w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sądu (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNP 2000, nr 15, poz. 601). Por. także wyrok SN z dnia 6 września 2000 r., II UKN 685/99, OSNP 2002, nr 5, poz. 121; wyrok SN z dnia 2 października 2008 r., I UK 88/08, OSNP 2010, nr 7-8, poz. 100. Zatem w przypadku zmiany przez Sąd odwoławczy decyzji organu rentowego, przedmiot oraz zakres rozpoznania i orzeczenie sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wyznacza treść tej decyzji (art.

§ 2k.p.c.).

Rację ma zatem organ rentowy, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok w zakresie, w którym zmienił zaskarżoną decyzję naruszył art.

§ 2k.p.c.

Zaskarżoną decyzją ZUS odmówił przyjęcia do ustalenia podstawy wymiaru emerytury odwołującego zarobków z lat 1971-

1. Rzeczą Sądu było zatem jednoznaczne ustalenie, wobec odwołania ubezpieczonego od tej decyzji, jakie zarobki za sporny okres należy zaliczyć do podstawy wymiaru świadczenia, a nadto, czy w związku z tym przyjęciem świadczenie odwołującego będzie wyższe (czy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru po zmianie lat do obliczenia wysokości świadczenia będzie wyższa niż dotychczas przyjęta). Tymczasem Sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do ustalenia podstawy wymiaru emerytury S. Z. przy przyjęciu do obliczenia wskaźnika z 20 lat kalendarzowych lat 1972 i 1973 w miejsce lat 1994 i
2. Sąd wskazał, że za rok 1972 należy przyjąć wynagrodzenie w (...) od 20 stycznia 1972r. do 31 grudnia 1972r. w kwocie 13,30 zł. za godzinę przy przyjęciu 41godzinowego tygodnia pracy, a za rok 1973 wynagrodzenie za okresom 1 stycznia 1973r. do 30 kwietnia 1973r. w kwocie 13,30 zł. (41 godzinny tydzień) i od 1 maja 1973r. do 31 grudnia 1973r. w kwocie 13,00 zł. (46 godzinny tydzień pracy). Sąd nie określił zatem zmieniając swym wyrokiem zaskarżoną decyzję jaką wysokość wynagrodzenia ZUS ma przyjąć do obliczenia wysokości świadczenia odwołującego w okresie od 1971r. do 1976r. (istota sporu). Ponadto brak jest jakichkolwiek ustaleń, czy przyjęte za sporny okres wynagrodzenie do podstawy wymiaru świadczenia wpłynie na wysokość tego świadczenia wobec wcześniej ustalonej wysokości, przy wybranym sposobie obliczenia świadczenia (art. 111 ustawy o FUS). Podsumowując tą cześć rozważań stwierdzić należy, że skoro decyzja ZUS dotyczyła ustalenia wysokości świadczenia ubezpieczonego, to Sąd zmieniając ją winien określić wszystkie składniki niezbędne do ustalenia wysokości świadczenia. Brak takiego ujęcia przy zmianie decyzji narusza art.

§ 2k.p.c.

Sąd Apelacyjny wskazuje również, że rozstrzygnięcie Sądu w przypadku zmiany zaskarżonej decyzji, powinno w sentencji wyroku zawierać rozstrzygnięcie co do przedmiotu sporu. Organ rentowy przy zmianie jego decyzji zobowiązany jest do wykonania orzeczenia Sądu odwoławczego na podstawie sentencji wyroku w zakresie zmieniającym decyzję. Tymczasem w niniejszej sprawie w pkt. 1 sentencji wyroku Sąd I instancji zawarł wyłącznie rozstrzygnięcie co do jednej składowej mającej wpływ na wysokość świadczenia odwołującego (przedmiot sporu). Nie było zatem możliwe wykonanie wyroku w części zmieniającej decyzję przez ZUS. Wskazując na powyższe, zasadnym było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sporu. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji na podstawie już przeprowadzonego postępowania dowodowego, lub dodatkowo zawnioskowanych przez strony procesu dowodów, ustali roczne wynagrodzenie S. Z. stanowiące postawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w okresie 1971-1975. Następnie Sąd rozważy, czy wobec art. 111 ustawy o FUS istnieje podstawa do zmiany okresów przyjętych do tej pory przez ZUS do podstawy wymiaru świadczenia. Prowadząc postępowanie dowodowe Sąd będzie miał na uwadze, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest ograniczony w zakresie środków dowodowych, jednak musi mieć na uwadze ich wartość dowodową w zakresie istoty sporu. Zebrany materiał dowodowy Sąd podda ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 233 §1 k.p.c. i na tej podstawie rozważy zasadność odwołania. Odnosząc się do apelacji odwołującego, Sąd I instancji wskazuje, że tylko na marginesie należy odnieść się do jej zarzutów, bowiem wyrok Sądu I instancji podlegał uchyleniu w związku z zarzutami ZUS. Sąd Apelacyjny podnosi, że dowód przedstawiony wraz z apelacją nie może stanowić podstawy wydania orzeczenia nawet wobec braku ograniczenia w zakresie środków dowodowych w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych. W przypadku konieczności skorzystania z wiedzy specjalistycznej (art. 278 § 1 k.p.c.) Sąd powołuje biegłego sadowego z listy biegłych właściwego do wydania merytorycznej opinii. Tym samym przedłożenie opinii księgowego (notabene podpisanej przez odwołującego) nie może stanowić podstawy wydania orzeczenia, czego domagał się apelujący. Wniosek zaś o przeprowadzenie opinii biegłego sądowego z rachunkowości na etapie postępowania apelacyjnego podlega oddaleniu, bowiem Sąd II instancji uchylając wyrok nie rozstrzyga co do meritum. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. SSA Katarzyna Wołoszczak SSA Marta Sawińska SSA Marek Borkiewicz