III KK 117/11

WYROK Z DNIA 17 MAJA 2011 R. III KK 117/11 Przepis art. 500 § 1 k.p.k. stanowi, między innymi, że sąd może wy- dać wyrok nakazowy w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny. Nie znaczy to, że wydanie wyroku na- kazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy któraś z tych kar jest wymie- niona w sankcji przepisu określającego czyn zabroniony. „Wypadek pozwa- lający na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny” jest pojęciem szerszym i zachodzi również wtedy, gdy mimo sankcji przewidującej wymie- rzenie sprawcy tylko kary pozbawienia wolności, zastosowanie określonego unormowania ustawy karnej stwarza możliwość orzeczenia kary o charakte- rze wolnościowym. Przewodniczący: sędzia SN Z. Puszkarski (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Szewczyk, D. Świecki. Sąd Najwyższy w sprawie Leszka J., skazanego z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 maja 2011 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyro- ku nakazowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 marca 2009 r., u c h y l i ł zaskarżony wyrok i p r z e k a z a ł sprawę do ponownego rozpo- znania Sądowi Rejonowemu w K. 2 U Z A S A D N I E N I E Sąd Rejonowy w K. wyrokiem nakazowym z dnia 27 marca 2009 r., uznał Leszka J. za winnego popełnienia czynu z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i wymierzył mu karę 5 miesięcy pozba- wienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat. Na podstawie art. 290 § 2 k.k. orzekł na rzecz pokrzywdzonej instytucji na- wiązkę w kwocie 585,96 zł, nadto rozstrzygnął o dowodach rzeczowych i kosztach postępowania. Wobec niewniesienia sprzeciwu wyrok ten stał się prawomocny. Kasację od powyższego wyroku wniósł na podstawie art. 521 k.p.k. Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości na korzyść skazanego. Za- rzucił: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego – art. 500 § 1 k.p.k. i art. 502 § 1 k.p.k., pole- gające na rozpoznaniu sprawy o czyn z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w postępowaniu nakazowym i orzeczeniu wobec Leszka J. kary 5 mie- sięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, a więc kary nieprzewidzianej w tych przepisach, albo- wiem wyrokiem nakazowym możliwe jest wymierzenie wyłącznie kary ogra- niczenia wolności lub grzywny w wysokości do 100 stawek dziennych albo do 200 000 zł”. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, gdy wskazuje na wadliwość wyda- nego wobec Leszka J. wyroku nakazowego i podlega uwzględnieniu w ca- 3 łości, a wobec jej kierunku możliwe było rozpoznanie jej w trybie art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Autor kasacji słusznie podniósł, iż wymierzając oskarżonemu wyro- kiem nakazowym karę pozbawienia wolności, Sąd Rejonowy w K. rażąco naruszył przepis art. 502 § 1 k.p.k., który dopuszcza orzeczenie wyrokiem nakazowym tylko kar o charakterze wolnościowym – ograniczenia wolności lub grzywny, przy czym wysokość tej ostatniej nie może przekroczyć 100 stawek dziennych ani 200 000 zł. Nie zasługuje natomiast na aprobatę pogląd, że w sprawie doszło też do naruszenia, i to rażącego, przepisu art. 500 § 1 k.p.k. Przepis ten sta- nowi m. in., że sąd może wydać wyrok nakazowy w wypadkach pozwalają- cych na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny. Nie znaczy to, że wydanie wyroku nakazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy któraś z tych kar jest wymieniona w sankcji przepisu określającego czyn zabronio- ny. „Wypadek pozwalający na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny” jest pojęciem szerszym i zachodzi również wtedy, gdy mimo sankcji przewidującej wymierzenie sprawcy tylko kary pozbawienia wolno- ści, zastosowanie określonego unormowania ustawy karnej stwarza możli- wość orzeczenia kary o charakterze wolnościowym. Ma to miejsce np. w razie zastosowania art. 58 § 3 k.k., który to przepis daje możliwość orze- czenia kary ograniczenia wolności albo grzywny wobec sprawcy przestęp- stwa zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat [zob. np. J. Grajewski (w:) J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn: Kodeks po- stępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2010, t. II, s. 207]. Przypisany oskarżonemu czyn został zakwalifikowany z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., zatem zagrożony był karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat. Zachodził więc, przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k., wypadek pozwalający na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny. Autor kasacji nie neguje, że orzeczenie wobec oskarżonego 4 kary nieizolacyjnej przy zastosowaniu przez sąd orzekający art. 58 § 3 k.k. dałoby możliwość wydania wyroku nakazowego, wszakże wskazuje, iż „z treści wyroku nie wynika, aby sąd rozważał możliwość przyjęcia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 3 k.k., a więc wypadku mniejszej wagi, bądź możliwość orzeczenia kary nieizolacyj- nej przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k.” Należy w związku z tym zauważyć, że dla prawidłowości procedowania w niniejszej sprawie nie jest istotne, co sąd rozważał, ale jakiej treści wyrok wydał. Jak wcześniej stwierdzono, Sąd Rejonowy w K. wydał wobec Leszka J. wadliwy pod względem orzeczonej kary wyrok nakazowy. Zaistniałe naruszenie prawa – art. 502 § 1 k.p.k. – należy uznać za rażące i mające wpływ na treść wyroku. W tym stanie rzeczy zaskarżony kasacją wyrok zgodnie z art. 537 § 1 i 2 k.p.k. należało uchylić i przekazać sprawę właściwemu sądowi do po- nownego rozpoznania.