Sygn. akt V Pa 23/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA w SO Stanisław Stankiewicz (spr.) Sędziowie: SSO Helena Mironiuk SSO w SR del. Krzysztof Kruk Protokolant: Anna Filipowicz po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 roku w Białymstoku sprawy z powództwa W. J. przeciwko Zespołowi Szkół w C. o przywrócenie do pracy na skutek apelacji powódki W. J. od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 30 października 2012 roku, sygn. akt VI P 288/11 I. oddala apelację; II. zasadza od powódki W. J. na rzecz Zespołu Szkół w C. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. sygnatura akt V Pa 23/13 UZASADNIENIE Powódka W. J. w pozwie skierowanym przeciwko Zespołowi Szkół w C. po ostatecznym rozszerzeniu powództwa domagała się przywrócenia do pracy na dotychczasowych warunkach pracy i płacy, zasądzenia kwoty 59.688 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz zasądzenia kwoty 4.210 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Pozwany Zespół Szkół w C. ustosunkowując się do rozszerzonego powództwa wniósł o jego oddalenie w całości, przy czym uznał roszczenie powódki w zakresie ewentualnego odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia powódki z tytułu sprzecznego z prawem wypowiedzenia stosunku pracy z dnia 19 maja 2011 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z 30 października 2012 r. zasądził od pozwanego Zespołu Szkół w C. na rzecz powódki W. J. kwotę 14.730,87 zł tytułem odszkodowania za sprzeczne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę, umorzył postępowanie w zakresie roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy co do kwoty 54.777,71 zł oraz w zakresie roszczenia o zapłatę skapitalizowanych odsetek, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, zwrócił powódce od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Białymstoku kwotę 6.452 zł tytułem różnicy między opłatą pobraną, a należną, zniósł wzajemnie pozostałe koszty procesu poniesione przez strony, nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Białymstoku kwotę 717 zł tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona, nadał wyrokowi w punkcie I rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 4.910,29 zł. Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynika, że 1 września 1999 r. powstał Zespół Szkół w C. składający się z Publicznego Gimnazjum i Publicznego Liceum Ogólnokształcącego. Powódka została zatrudniona w pozwanym Zespole na podstawie mianowania na stanowisku nauczyciela. W okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. pełniła funkcję pierwszego dyrektora pozwanego Zespołu. 6 kwietnia 2000 r. - z mocy prawa -uzyskała stopień nauczyciela mianowanego, zaś z dniem 28 lutego 2003 r. uzyskała stopień nauczyciela dyplomowanego. Burmistrz C. w związku z upływem kolejnego okresu powierzenia powódce funkcji dyrektora pozwanego Zespołu zarządzeniem nr (...) z dnia 22 maja 2007 r. powierzył W. J. funkcję dyrektora Zespołu Szkół w C. na okres, przypadający od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2012 r. Burmistrz C. zarządzeniem nr (...) z dnia 1 marca 2011 r. odwołał W. J. z funkcji dyrektora pozwanego Zespołu w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Wojewoda (...) rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 5 kwietnia 2011 r. stwierdził nieważność zarządzenia nr (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 13 października 2011 r. oddalił skargę Gminy C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody (...), podzielając argumentację organu administracji rządowej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2012 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 13 października 2011 r. Burmistrz C. zarządzeniem nr (...) z dnia 1 marca 2011 r. powierzył od 2 marca 2011 r. M. B. – nauczycielowi pozwanego Zespołu pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu Szkół w C. do czasu wyłonienia dyrektora w drodze konkursu, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2011 r. Wojewoda (...) rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 12 września 2011 r. stwierdził nieważność zarządzenia nr (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r. oddalił skargę Gminy C. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody (...) z 12 września 2011 r. a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2012 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 20 grudnia 2011 r. M. B. w imieniu pozwanego Zespołu złożył wobec powódki w dniu 19 maja 2011 r. oświadczenie woli w przedmiocie wypowiedzenia stosunku pracy, wskazując jako podstawę prawną podjętej decyzji – art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela oraz przyczynę podjętej decyzji w postaci zmiany planu nauczania w pozwanym Zespole, uniemożliwiającą dalsze zatrudnienie powódki w pełnym wymiarze godzin, a jedynie w wymiarze 2/18 etatu, obejmującym zajęcia dydaktyczne z podstaw przedsiębiorczości w Publicznym Liceum Ogólnokształcącym w C., a także pouczył, iż przysługuje powódce prawo złożenia w terminie 30 dni od dnia 19 maja 2011 r. pisemnego wniosku o przeniesienie w stan nieczynny oraz, że z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym stosunek pracy wygasa. Powódka w dniu 26 maja 2011 r. odwołała się od otrzymanego wypowiedzenia stosunku pracy do sądu pracy inicjując niniejsze postępowanie sądowe. Ponadto W. J. złożyła w dniu 16 czerwca 2011 r. wniosek o przeniesienie jej w stan nieczynny. Pozwany Zespół reprezentowany przez nowego p. o. dyrektora B. G. poinformował powódkę, iż począwszy od dnia 1 września 2011 r. - stosownie do jej wniosku - przenosi ją w stan nieczynny zaznaczając, iż z upływem sześciomiesięcznego pozostawania w stanie nieczynnym stosunek pracy wygaśnie. Wobec powyższego stosunek pracy powódki nie ustał z dniem 31 sierpnia 2011 r. wskutek upływu okresu wypowiedzenia stosunku pracy, ale trwał nadal. Stosunek pracy W. J. wygasł w trybie art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela z upływem sześciomiesięcznego okresu pozostawania przez nią w stanie nieczynnym, a więc 29 lutego 2012 r. Powódka w dniu 21 sierpnia 2012 r. oświadczyła, iż uchyla się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego przez nią w dniu 16 czerwca 2011 r. pod wpływem błędu w przedmiocie zwrócenia się do pracodawcy z wnioskiem o przeniesienie jej w stan nieczynny. Sąd Rejonowy uznał powyższe uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli za niedopuszczalne. W. J. nie wskazała czego miałby dotyczyć ewentualny błąd mający uzasadniać uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli z dnia 16 czerwca 2011 r. Zdaniem Sądu Wanda J. złożyła w dniu 16 czerwca 2011 r. wniosek o przeniesienie jej w stan nieczynny w pełni świadomie, rozmyślnie, z zamiarem osiągnięcia konkretnego celu, a mianowicie przesunięcia momentu ustania jej stosunku pracy z dnia 31.08.2011 r. na dzień 29 lutego 2012 r., do czego ostatecznie doszło wskutek upływu okresu pozostawania powódki w stanie nieczynnym. Powódka złożyła oświadczenie woli w przedmiocie uchylenia się od skutków prawnych dopiero w dniu 21 sierpnia 2012 r., a więc ponad rok od chwili złożenia oświadczenia woli derogowanego rzekomym błędem. Sąd Rejonowy stwierdził, iż przedmiotowe wypowiedzenie pozostawało uzasadnione. Powódka od początku istnienia pozwanego Zespołu, będąc dyrektorem placówki oświatowej nauczała w bardzo ograniczonym zakresie – jedynie w wymiarze 3 lub 4 godzin tygodniowo. Pozwany Zespół mógł zapewnić powódce w roku szkolnym 2011/2012 jedynie 6 godziny zajęć dydaktycznych tygodniowo. Odwołanie powódki w dniu 1 marca 2011 r. z funkcji dyrektora Zespołu spowodowało sytuację, iż począwszy od następnego roku szkolnego pracodawca nie był w stanie zapewnić W. J. nie tylko pełnego wymiaru zajęć, ale również ½ obowiązującego wymiaru zajęć. Pracodawca podejmując decyzję o redukcji zatrudnienia oparł się na prawidłowych kryteriach. Sąd Rejonowy uznał, że pozwany wypowiadając stosunek pracy w dniu 19 maja 2011 r. nie naruszył art. 39 kp, a powódka nie należała wówczas do żadnej kategorii pracowników szczególnie chronionych w rozumieniu art. 45 zd. 2 kp. Tym samym W. J., nawet gdyby nie cofnęła w znacznej części powództwa w zakresie roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, mogła służyć należność w maksymalnej wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia (4.910,29 zł) i to bez jakichkolwiek odsetek ustawowych za zwłokę, gdyż roszczenie stałoby się wymagalne dopiero w przyszłości (pod warunkiem podjęcia pracy przez pracownicę). Zdaniem Sądu, wypowiedzenie stosunku pracy zostało dokonane w dniu 19 maja 2011 r. sprzecznie z prawem, ponieważ oświadczenie woli w imieniu pracodawcy złożyła osoba nieuprawniona. Uprawomocnienie się rozstrzygnięć nadzorczych Wojewody (...) z dnia 5 kwietnia 2011 r. oraz z dnia 12 września 2011 r., stwierdzających nieważność zarządzeń nr (...) i (...) Burmistrza C. z dnia 1 marca 2011 r. wywołało skutki ex tunc, a więc od samego początku. Wypowiedzenie stosunku pracy przez osobę nieuprawnioną stanowiło naruszenie przepisów o wypowiadaniu stosunku pracy w rozumieniu art. 45 § 1 kp, rodzące po stronie pracownicy określone roszczenia. Nie skutkowało ono natomiast bezwzględną nieważnością dokonanego wypowiedzenia. Sąd nie podzielił stanowiska strony powodowej, iż wypowiedzenie stosunku pracy powódki z dnia 19 maja 2011 r., dokonane przez M. B. w związku z prawomocnymi rozstrzygnięciami nadzorczymi Wojewody (...) należało uznać za nieistniejące (bezwzględnie nieważne). Gdyby tak było, to powódce służyłoby skuteczne roszczenie o nakazanie pozwanemu Zespołowi dopuszczenia jej do pracy, z którym mogłaby wystąpić nawet kilka lat po otrzymaniu rzekomo bezwzględnie nieważnego wypowiedzenia stosunku pracy. Właśnie takim skutkom ma zapobiec bezskuteczność względna sprzecznych z prawem lub nieuzasadnionych wypowiedzeń umów o pracę (stosunków pracy). Tym samym, zdaniem Sądu Rejonowego, rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody (...) nie wyeliminowały z obrotu prawnego wypowiedzenia stosunku pracy powódki z dnia 19 maja 2011 r. i przedmiotowe wypowiedzenie, gdyby nie jednostronna czynność prawna powódki z dnia 16 czerwca 2011 r., doprowadziłoby do rozwiązania stosunku pracy. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli z dnia 16 czerwca 2011 r. po ponad roku przez byłą pracownicę, korzystającą ze wszystkich owoców instytucji stanu nieczynnego należało uznać za niedopuszczalne. Tym samym wypowiedzenie stosunku pracy z dnia 19 maja 2011 r. stało się na zasadzie art. 20 ust. 5c bezskuteczne. W konsekwencji Sąd Rejonowy nie przywrócił W. J. do pracy na dotychczasowych warunkach pracy i płacy w związku z ewidentnie sprzecznym z prawem wypowiedzeniem stosunku pracy. Sąd Rejonowy uznał, że przedmiotem niniejszego powstępowania i wyrokowania było roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z wypowiedzeniem stosunku pracy oraz związane z nim roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Sąd nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości związanych z wygaśnięciem stosunku pracy powódki z dniem 29 lutego 2012 r., a ponadto ewentualne roszczenie z tym związane były pracownik może zgłosić w określonym 14 – dniowym terminie. Sąd ustalił, iż przywrócenie powódki do pracy w związku z ewidentnie sprzecznym z prawem wypowiedzeniem stosunku pracy jest niemożliwe. W. J. złożyła w dniu 16 czerwca 2011 r. oświadczenie woli, tworzące nieodwracalne skutki prawne, prowadzające do bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy. Oświadczenie strony pozwanej z dnia 3 września 2012 r. Sąd potraktował jako uznanie powództwa co do roszczenia alternatywnego o zapłatę odszkodowania, o jakim mowa w art. 45 kp w zw. z art.47 1 kp. Sąd Rejonowy uznał, iż powódka cofnęła częściowo pozew ze skutkiem prawnym (odnośnie roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy co do kwoty 54.777,71 zł oraz o zapłatę skapitalizowanych odsetek) i zgodnie z art. 355 § 1 kpc umorzył w tym zakresie postępowanie. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka. Zaskarżyła go w części dotyczącej oddalenia powództwa o przywrócenie do pracy. Zarzuciła mu : - nierozpoznanie istoty sprawy polegające na nierozpoznaniu zgłoszonego alternatywnie roszczenia o przywrócenie jej do pracy na skutek wygaśnięcia stosunku pracy, wskutek upływu z dniem 29 lutego 2012 r. okresu stanu nieczynnego, - naruszenie przepisu art. 45 § kp poprzez jego niezastosowanie, - naruszenie przepisu art. 227 kpc poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, co miało istotne znaczenie dla wydanego w sprawie orzeczenia, - naruszenie przepisu art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie, co miało wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku i w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela w związku z art. 45 kp, poprzez przyjęcie, że w pozwanej szkole wystąpiły zmiany organizacyjne dotyczące osoby powódki oraz niesłusznego przyjęcia, że pozwana zastosowała właściwe kryteria wyboru jej do zwolnienia, - naruszenie przepisu art. 8 kp w związku z art. 91c Karty Nauczyciela. Powołując się na takie zarzuty wniosła o:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.