Sygn. akt III AUa 801/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Urszula Iwanowska Sędziowie: SSA Barbara Białecka SSA Zofia Rybicka - Szkibiel (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. w Szczecinie sprawy D. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o emeryturę pomostową na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV U 851/12 oddala apelację. SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Urszula Iwanowska SSA Barbara Białecka Sygn. akt III AUa 801/12 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 22 czerwca 2012 roku odmówił ubezpieczonej D. M. przyznania prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy stwierdził, że ubezpieczona nie spełnia przesłanek z art. 4 do uzyskania prawa do emerytury pomostowej na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, ponieważ nie legitymuje się pracą w szczególnych warunkach po 31.12.2008 r. Ubezpieczona D. M. zaskarżyła powyższą decyzję podnosząc, że nie pracowała po 31 grudnia 2008r., ponieważ lekarz medycyny pracy ze względów zdrowotnych nie podpisał jej zezwolenia na dalsze wykonywanie pracy. Na tej podstawie starała się również o rentę, której także jej nie przyznano. Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2012 roku Sąd Okręgowy w Koszalinie - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Sąd ustalił, że D. M. na dzień złożenia wniosku ukończyła 55 lat, rozwiązała stosunek pracy, udokumentowała co najmniej 25 - letni okres składkowy i nieskładkowy, legitymuje się 15 - letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji uwzględniono ubezpieczonej okres od 1 października 1986 r. do 15 kwietnia 1987 r., jako okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Po 31 grudnia 2008 r. ubezpieczona nie legitymuje się pracą w szczególnych warunkach, jak też nie udowodniła, że w dniu wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych miała wymagany w przepisach, o których mowa w art. 49 pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, czyli wykonywała prace wyszczególnione w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych. Ubezpieczona w przebiegu swojej pracy zawodowej świadczyła pracę jako dozorca, sprzątaczka, palacz centralnego ogrzewania, robotnik gospodarczy i pracownik przetwórstwa rybnego. Sąd Okręgowy po przytoczeniu treści art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych wskazał, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy ubezpieczona po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę ustalił, że ubezpieczona nie spełnia wszystkich przesłanek do uzyskania prawa do emerytury pomostowej. Ubezpieczona urodziła się po dniu 31.12.1948r. a więc na dzień złożenia wniosku ukończyła 55 lat, legitymuje się ponad 25 - letnim okresem składkowym i nieskładkowym (26 lat 1 miesiąc i 18 dni), udokumentowała okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 15 lat 2 miesięcy i 3 dni, nastąpiło z nią rozwiązanie stosunku pracy, lecz nie udowodniła po 31 grudnia 2008r. wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę ustalał również warunki do uzyskania prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ww. ustawy. Sąd Okręgowy, po przytoczeniu treści powyższego przepisu, wskazał, że ubezpieczona nie wykonywała żadnej z prac, która jest wymieniona w wykazie prac w szczególnych warunkach (załącznik nr 1 do ustawy pomostowej) lub w wykazie prac o szczególnym charakterze (załącznik nr 2 do ustawy pomostowej). Tym bardziej nie legitymuje się 15 – letnim stażem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze na dzień 1 stycznia 2009r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej, co oznacza, że nie spełnia warunków do przyznania jej emerytury pomostowej. Wskazane wyżej załączniki nie są tożsame w treści co załączniki A i B do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Załączniki do ustawy pomostowej mają ograniczony zakres wymienionych stanowisk prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w stosunku do zakresu prac wskazanych w wymienionym rozporządzeniu. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy zgodnie z art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonej. Z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego nie zgodziła się ubezpieczona, zaskarżyła wyrok w całości oraz wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu podniosła, że podstawą apelacji jest rozbieżność w interpretacji przepisu art. 49 pkt 1 w stosunku do przepisu art. 4 pkt 6 ustawy pomostowej. Celem regulacji zawartej w art. 49 ustawy pomostowej była możliwość przyznania prawa do emerytury pomostowej na rzecz pracowników pracujących w szczególnych warunkach przed dniem 31.12.2008 r., którzy po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywali pracy w szczególnych warunkach, natomiast spełniali pozostałe warunki określone przepisami ustawy pomostowej. Dalej apelująca podniosła, że w dacie złożenia wniosku ukończyła 55 lat, udokumentowała 15 lat pracy w warunkach szczególnych określonych w art. 32 i 33 w ustawie z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie pozostaje w zatrudnieniu po dniu 31.12.2008 r. oraz w stosunku pracy na dzień złożenia wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględnił ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wykonywała pracę palacza, która jest wymieniona jest w załączniku A dział XIV poz. 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odmówiono jej prawa do emerytury pomostowej powołując się na przepis art. 4 punkt 6 ustawy pomostowej, ze względu na nie wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 po dniu 31.12.2008 r., całkowicie pomijając treść art. 49 pkt 1 ustawy pomostowej, który daje prawo do emerytury pomostowej dla osób, które po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywały pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust 1 i ust. 3 powyższej ustawy. Nie musi spełniać przesłanek określonych w punkcie 2 i w punkcie 3 art. 49 ustawy pomostowej, gdyż ustawodawca nie użył sformułowania analogicznego jak w art. 4 ustawy pomostowej, że należy spełniać wszystkie przesłanki łącznie, aby mieć prawo do emerytury pomostowej. Umieszczenie art. 49 w przepisach przejściowych, dostosowawczych i końcowych ustawy pomostowej miało na celu przyznanie prawa do świadczenia na rzecz pracowników, znajdujących się w szczególnej sytuacji, którzy utracili zdrowie wykonując pracę w warunkach szczególnych i nie byli w stanie dalej pracować po dniu 31.12.2008 r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Wykładnia gramatyczna i celowościowa ustawy pomostowej pozwala na przyznanie prawa do emerytury pomostowej dla osób w znajdujących się w jej sytuacji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja ubezpieczonej i zarzuty w niej zawarte okazały się bezzasadne. Ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także zarzutów podniesionych w apelacji prowadzi zdaniem Sądu Apelacyjnego do wniosku, iż zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego jest prawidłowy. Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia Sądu I instancji co do opisanego przezeń stanu faktycznego, jak również podziela ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd ten dokonał również trafnej interpretacji przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Powyższe czyni zbytecznym ponowne przytaczanie ustaleń oraz szczegółowych rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 05 listopada 1998 roku, sygn. I PKN 339/98). Tym samym dalsza argumentacja Sądu Apelacyjnego, funkcjonalnie odnosząca się do zarzutów apelacji, koncentruje się na tych aspektach, które eksponowano w apelacji. Natomiast obszerność i szczegółowość tych wszystkich motywów, których apelacja nie zwalcza oraz tych, które uznaje za własne Sąd Apelacyjny czyni zbędnym ich powtórzenie w toku dalszej argumentacji. W świetle utrwalonego w judykaturze stanowiska, postępowanie apelacyjne, jakkolwiek jest postępowaniem odwoławczym, stanowi kontynuację postępowania przeprowadzonego przez sąd pierwszej instancji. Z tego też względu w orzecznictwie Sądu Najwyższego na gruncie art. 382 k.p.c. konsekwentnie wyrażany jest pogląd, że sąd apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zgromadzonego w sprawie materiału oraz przeprowadzenia jego samodzielnej oceny, przy uwzględnieniu zasad wynikających z art. 233 § 1 k.p.c. Na oczywistość tego obowiązku wskazuje się w szczególności w przypadku, gdy strona wnosząca apelację zarzuciła sądowi pierwszej instancji wadliwą, naruszającą zasady płynące z art. 233 § 1 k.p.c., ocenę dowodów (por. m.in. postanowienie z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97, OSNC 1988/12/214; wyrok z dnia 7 maja 2003 r., IV CKN 115/01, niepubl.). Przystępując do rozważań w przedmiocie zasadności zarzutów podniesionych przez apelującą, tytułem wstępu wskazać należy, że emerytury pomostowe zapowiedziane w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych przez ustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. i dotyczą ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze (urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.). Zastąpiły one emerytury w niższym wieku przyznawane na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze. Prawo do tego świadczenia było nabywane z reguły w niższym niż wiek emerytalny wieku pod warunkiem wykazania piętnastoletniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Cechą charakterystyczną emerytur pomostowych jest ich przejściowy charakter, zgodnie bowiem z art. 16 ustawy, prawo do tego świadczenia ustaje nie tylko z dniem śmierci uprawnionego, ale również z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, z dniem osiągnięcia przez uprawnionego wieku 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, jeżeli uprawniony nie ma prawa do emerytury ustalonego decyzją organu rentowego (por. szerzej uwagi zawarte w Prawo do emerytury - komentarz do ustaw z orzecznictwem - I. Jędrasik - Jankowska, K. Jankowska - LexisNexis Warszawa 2011, s. 34 i nast.). Z uwag tych płynie wniosek o odrębnym charakterze obu tych świadczeń (emerytur w niższym wieku i emerytur pomostowych), przy czym już w tym miejscu trzeba wskazać, że nie wszyscy uprawnieni do emerytur w niższym wieku z uwagi na pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, nabyliby obecnie prawo do emerytur pomostowych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. II UK 164/11, LEX nr 1171289). Zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do tego świadczenia przysługuje pracownikowi, który spełnił łącznie następujące warunki:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.