II UZ 62/11

Postanowienie z dnia 24 lutego 2012 r. II UZ 62/11 Podlegające zaskarżeniu zażaleniem postanowienie sądu o odrzuceniu wniosku strony o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem powinno zawie- rać uzasadnienie przyczyn oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do zło- żenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Beata Gudowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2012 r. sprawy z wniosku Roberta J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w W. przy udziale zainteresowanego G. Spółki z o.o. w J.G. o od- powiedzialność członka zarządu za zaległości składkowe, na skutek zażalenia wnio- skodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2011 r. […] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie w punkcie I. (odrzucającym wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem) i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orze- czenia o kosztach postępowania zażaleniowego. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z 11 sierpnia 2010 r. […] oddalił apelację Roberta J. od wyroku Sądu Okręgo- wego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu w sprawie o przeniesienie na członka zarządu odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki. Wniosek pełnomocnika Roberta J. o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apela- cyjnego wraz z uzasadnieniem, nadany w urzędzie pocztowym 24 sierpnia 2010 r. […], został odrzucony jako spóźniony postanowieniem Sądu Apelacyjnego z 13 września 2010 r. […]. W dniu 28 października 2010 r. pełnomocnik odwołującego się 2 złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasad- nienia wyroku oraz wniosek o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z uza- sadnieniem […] podając, że obecny na sali posiedzeń Sądu w dniu rozprawy poprze- dzającej ogłoszenie wyroku pełnomocnik skarżącego zrozumiał, że publikacja wyroku nastąpi 18 sierpnia 2010 r. Postanowieniem z 12 stycznia 2011 r., wydanym po prze- prowadzeniu rozprawy, Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o przywrócenie terminu. Po- stanowieniem z 10 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny odmówił sporządzenia uzasadnie- nia postanowienia z 12 stycznia 2011 r. (oddalającego wniosek o przywrócenie ter- minu), ponieważ postanowienie to - jako niekończące postępowania w sprawie i nie- zaskarżalne - zdaniem Sądu Apelacyjnego nie podlega uzasadnieniu. W dniu 15 kwietnia 2011 r. Robert J., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z 13 września 2010 r., odrzucające wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnie- niem. Skarżący podniósł, że w razie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, termin do złożenia zażalenia na postanowienie sądu odrzucające pismo procesowe obejmujące tę czynność rozpoczyna bieg do- piero po rozpoznaniu tego wniosku. Postanowieniem z 20 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek Roberta J. o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 28 października 2010 r. z uzasadnieniem (I.) oraz odrzucił zażalenie od postanowie- nia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 13 października 2010 r. (II.). W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że wy- rok Sądu Apelacyjnego został ogłoszony 11 sierpnia 2010 r., zatem siedmiodniowy termin z art. 387 § 3 k.p.c. do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uza- sadnieniem upłynął bezskutecznie 18 sierpnia 2010 r. Wniosek Roberta J. o przy- wrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu drugiej in- stancji z uzasadnieniem został oddalony, z tego względu wniosek z 28 października 2010 r. o doręczenie odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem podlega odrzuceniu jako spóźniony na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 1 zdanie drugie k.p.c. Zaskarżone postanowienie jest orzeczeniem sądu drugiej instancji, z tego względu wszelkie środki odwoławcze, o ile są dopuszczalne, kierowane są do Sądu Najwyższego. Według art. 3941 § 2 k.p.c. na postanowienie sądu drugiej instancji możliwe jest złożenie zażalenia do Sądu Najwyższego, jednak tylko w sprawach, w 3 których przysługuje skarga kasacyjna i tylko na postanowienia kończące postępowa- nie w sprawie, z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie jest postano- wieniem kończącym postępowanie w sprawie, a z uwagi na wartość przedmiotu za- skarżenia skarga kasacyjna jest dopuszczalna. W świetle powyższego od przedmio- towego postanowienia dopuszczalne jest wniesienie zażalenia do Sądu Najwyższe- go. Zgodnie z art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 394 § 2 k.p.c. termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia. Odpis postano- wienia został doręczony pełnomocnikowi odwołującego się 25 października 2010 r. Zażalenie wniesione 18 kwietnia 2011 r. było spóźnione i podlegało odrzuceniu. Sąd Apelacyjny ocenił jako chybione stanowisko wnioskodawcy jakoby złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wstrzymywało bieg ter- minu do wniesienia zażalenia. Strona, działając na własne ryzyko, dokonuje wyboru instytucji procesowej, z której korzysta, a art. 172 k.p.c. stanowi, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania, dotyczy to również biegu ter- minów do wniesienia środka zaskarżenia. Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z 20 czerwca 2011 r. w za- kresie punktu I., orzekającego o odrzuceniu wniosku z 28 października 2010 r. o spo- rządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 11 sierpnia 2010 r. jako spóźnionego, wniósł w imieniu odwołującego się jego pełnomocnik. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpo- znania Sądowi Apelacyjnemu. Powołując się na art. 380 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. skarżący wniósł również o rozpoznanie postano- wienia Sądu Apelacyjnego z 12 stycznia 2011 r., oddalającego wniosek o przywróce- nie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku i uchylenie tego postanowienia oraz orzeczenie o kosztach postępowań zażalenio- wych. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że w dniu 24 sierpnia 2010 r. odwołujący się złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji z 11 sierpnia 2010 r. i doręczenie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem. Wniosek ten został odrzucony jako spóźniony. Skarżący podniósł, że winę za uchy- bienie terminowi do złożenia wniosku ponosi Sąd Apelacyjny, gdyż podczas rozpra- wy poprzedzającej ogłoszenie wyroku błędnie poinformował obecnego (nieprofesjo- nalnego) pełnomocnika odwołującego się, że publikacja wyroku nastąpi 18 sierpnia 4 2010 r., a nie 11 sierpnia 2010 r., w związku z tym strona nie powinna ponosić ujem- nych konsekwencji wadliwego poinformowania o terminie publikacji, inaczej mówiąc omyłki Sądu lub też przejęzyczenia. W dniu 28 października 2010 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku wraz z tym wnioskiem. Sąd Apelacyjny po- stanowieniem z 12 stycznia 2011 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złoże- nia wniosku o uzasadnienie wyroku, jednak nie orzekł równocześnie w przedmiocie złożonego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosku o sporządzenie i dorę- czenie uzasadnienia wyroku. Uczynił to dopiero postanowieniem z 20 czerwca 2011 r., odrzucając wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, złożony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 14 lipca 2011 r., a zatem niniejsze zażalenie zostało złożone w obowiązującym terminie. Skarżący podniósł, że przekroczenie terminu do złożenia wniosku o sporzą- dzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku ma dla niego negatywne konsekwencje procesowe, ponieważ strona, która w określonym w art. 387 § 3 k.p.c. tygodniowym terminie od ogłoszenia sentencji wyroku nie złożyła wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie miała miejsce pomyłka podczas informowania stron o terminie publikacji wy- roku. Podczas rozprawy w dniu 4 sierpnia 2010 r. sędzia przewodnicząca poinfor- mowała ustnie pełnomocnika skarżącego, że ogłoszenie wyroku nastąpi 18 sierpnia 2010 r. o godz. 1410 , a nie 11 sierpnia 2010 r. W sprawie nie istniały wcześniejsze uchybienia po stronie pełnomocnika obecnego na rozprawie, a wręcz przeciwnie - nadzwyczaj starannie wykonywał on swe obowiązki. Dlatego przekazana następnie przez niego pozostałym osobom informacja była jak najbardziej wiarygodna, zwłasz- cza że jej przekazanie nastąpiło natychmiast po opuszczeniu sali sądowej, a więc nie było ryzyka zapomnienia terminu. Brak winy zachodzi wówczas, gdy pełnomocnik dochowa należytej staranności przy dokonaniu danej czynności procesowej. Chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą, obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 5 Zażalenie jest uzasadnione. Postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie i nie przy- sługuje od niego zażalenie do Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyż- szego z 20 maja 2002 r., I PZ 38/02, LEX nr 55437). Jednakże na wniosek strony, zgłoszony w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, postanowienie sądu drugiej instancji, odmawiające przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, może być skutecznie kwestionowane w tym zażaleniu, jeżeli miało wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym posta- nowieniu o odrzuceniu wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (por. posta- nowienie Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2008 r., II UZ 28/07, OSNP 2009 nr 15 - 16, poz. 214). Skarżący taki wniosek zgłosił w rozpoznawanym obecnie zażaleniu, a oddalenie wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie Sądu Apelacyjnego z 12 stycznia 2011 r.) miało bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie odrzu- cenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (postanowienie Sądu Apelacyj- nego z 20 czerwca 2011 r.). Sąd Najwyższy nie mógł jednak skontrolować - pomimo prawidłowo skonstruo- wanego przez skarżącego, z powołaniem się na art. 380 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i w związku z art. 39821 k.p.c., wniosku o to - postanowienia Sądu Apela- cyjnego z 12 stycznia 2011 r., oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do zło- żenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z 11 sierpnia 2010 r., ponieważ postanowienie to nie zostało uzasadnione (Sąd Apelacyjny odmówił sporządzenia jego uzasadnienia postanowieniem z 10 marca 2011 r.), a w uzasad- nieniu postanowienia z 20 czerwca 2011 r. […], będącego obecnie przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w wyniku wniesienia zażalenia na zawarte w punkcie I orzeczenie o odrzuceniu wniosku z 28 października 2010 r. o sporządzenie i dorę- czenie uzasadnienia wyroku z 11 sierpnia 2010 r., nie zwarł jakiejkolwiek argumenta- cji odnoszącej się do twierdzeń strony, że uchybiła terminowi z art. 387 § 3 k.p.c. bez swojej winy. Rozpoznanie wniosku skarżącego z 28 października 2010 r. o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (w postaci złożenia wniosku o sporzą- dzenie uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z 11 sierpnia 2010 r. i doręczenie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem) oraz o sporządzenie uzasadnienia i doręcze- nie odpisu wyroku z uzasadnieniem powinno było nastąpić w jednym orzeczeniu (po- 6 stanowieniu), podlegającym uzasadnieniu ze względu na zaskarżalność kończącego postępowanie w sprawie orzeczenia o odrzuceniu wniosku o sporządzenie uzasad- nienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Gdyby tak się stało, prawdopodobnie Sąd Apelacyjny odniósłby się w uzasadnieniu swojego postanowie- nia do obszernej argumentacji skarżącego dotyczącej przyczyn uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z uza- sadnieniem. Ponieważ jednak - z niezrozumiałych przyczyn - nastąpiło rozpoznanie obydwu integralnie z sobą powiązanych wniosków skarżącego, zawartych w piśmie z 28 października 2010 r., w różnych terminach (wniosku o przywrócenie terminu w postanowieniu z 12 stycznia 2011 r., zaś wniosku o sporządzenie uzasadnienia i do- ręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w postanowieniu z 20 czerwca 2011 r.), Sąd Apelacyjny nie odniósł się w jakikolwiek sposób do argumentacji skarżącego dotyczącej przyczyn uchybienia terminu i starającej się wykazać, że uchybienie na- stąpiło bez jego winy. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonego postanowienia i prze- kazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania - w szczególności w celu zbadania, ustalenia i oceny przyczyn uchybienia terminu z art. 387 § 3 k.p.c. i szczegółowego odniesienia się do argumentacji skarżącego, że do uchybienia tego doszło bez jego winy. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, na stronie zobowiązanej do do- konania czynności procesowej ciąży obowiązek zachowania należytej staranności, której miernikiem jest obiektywnie oceniana staranność, jakiej można wymagać od strony właściwie dbającej o swoje interesy procesowe. Uchybienie w tym względzie, spowodowane nawet lekkim niedbalstwem, narusza obiektywny miernik staranności i stanowi podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro nawet lekkie niedbalstwo świadczy o zawinionym niedokonaniu czynności w terminie (por. posta- nowienia Sądu Najwyższego: z 23 listopada 2005 r., II CZ 103/05, LEX nr 188555; z 26 kwietnia 2007 r., III CZ 22/07, LEX nr 319631). Co więcej, art. 168 § 1 k.p.c. doty- czący przywrócenia terminu do dokonanie czynności procesowej nie może być inter- pretowany w sposób rozszerzający, ponieważ zasadą jest, że czynności procesowe powinny być dokonywane w terminie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 maja 2009 r., I UO 3/08, OSNP 2011 nr 1-2, poz. 23). Brak zdania przez Sąd Apela- cyjny relacji z oceny, czy do uchybienia terminu doszło z przyczyn zawinionych przez skarżącego (jego pełnomocnika), czy też bez jego winy, uniemożliwia dokonanie przez Sąd Najwyższy kontroli postanowienia z 12 stycznia 2011 r. 7 Wobec powyższego, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania zażalenio- wego orzeczono na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. ========================================