Sygn. akt VI ACa 943/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Małgorzata Manowska (sp
§ 1k.p.c.
poprzez nieoddalenie odwołania w sytuacji gdy nie ma podstaw do jego uwzględniania, a podstawy przyjęte przez Sąd są błędne.
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 328 § 2 k.p.c., poprzez sformułowanie uzasadnienia Wyroku w sposób uniemożliwiający kontrolę prawidłowości dokonanej przez Sąd analizy podstawy prawnej Wyroku, wskutek: i. braku wyjaśnienia przyczyn uznania przez Sąd, iż uchylenie decyzji administracyjnej wywołuje skutek ex tunc; ii. braku analizy przesłanek z art. 29 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne mimo stwierdzenia, że doszło do jego naruszenia.
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 Pt poprzez: i. uznanie, iż zaskarżona Decyzja została wydana z naruszeniem art. 29 Pt, mimo że zostały spełnione wszelkie przesłanki wymienione w w/w przepisie i mogła być ona wydana z urzędu; ii. uznanie, że Decyzja została wydana mimo braku obowiązków nałożonych na przedsiębiorców telekomunikacyjnych, mimo że taki obowiązek w chwili wydawania Decyzji istniał, ponieważ obowiązywała decyzja administracyjna taki obowiązek ustanawiająca. Wskazując na powyższe zainteresowany wniósł o zmianę w całości wyroku poprzez oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwany również zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości. Pozwany podniósł zarzuty naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 479
(64)§ 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy odwołanie nie zawierało zarzutów uzasadniających jego uwzględnienie oraz gdy istniała podstawa prawna do wydania Decyzji, oraz art. 479
(64)§ 2 k.p.c., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uchyleniu zaskarżonej Decyzji, gdy nie było ku temu przesłanek oraz na wadliwym działaniu SOKiK, który w niniejszej sprawie rozstrzygał jako sąd formalnie kontrolujący wydanie decyzji przez Prezesa UKE, a nie jak sąd merytorycznie badający sprawę;
- art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, iż uchylenie Decyzji MTR 2008 po wydaniu zaskarżonej Decyzji, a nawet po utracie przez nią mocy obowiązującej, miało skutek ex tunc - gdy tymczasem skutki uchylenia Decyzji MTR 2008 nastąpiły ex nunc;
- art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 16 kpa 110 kpa a także 145 1 pkt 8 kpa poprzez błędne uznanie, że prawomocne usunięcie z obrotu prawnego Decyzji MTR 2008 skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej Decyzji
- art. 328 § 2 k.p.c., poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, Wskazując na powyższe pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie w całości odwołania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Żadna z apelacji nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią najistotniejszą w niniejszej sprawie jest okoliczność uchylenia prawomocnym wyrokiem decyzji MTR
- W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie ulega wątpliwości, że uchylenie tej decyzji wywiera skutek ex tunc. W tym zakresie Sąd II Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni popiera i przyjmuje za własne stanowisko zajęte w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2012 roku. W wyroku tym wskazano, że nie można wprost porównywać skutków decyzji uchylanych przez sąd powszechny w ramach postępowania z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej toczącego się według reguł wynikających z kodeksu postępowania cywilnego i decyzji, które są uchylane w postępowaniu administracyjnym toczącym się według przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu administracyjnym tryby przewidziane w art. 145 k.p.a., 154 k.p.a., 155 k.p.a., 161 i 162 k.p.a. prowadzą do uchylenia decyzji z mocą ex nunc, natomiast art. 156 k.p.a. przewiduje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji właśnie z mocą wsteczną (ex tunc). W doktrynie prezentowany jest pogląd (patrz Komentarz do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod red. Prof. UW dr hab. Tadeusza Skocznego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, str. 1828), mogący przez analogię mieć zastosowanie do kwestii związanych z uchyleniem decyzji Prezesa UKE, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest władny wydać wyrok, w którym może decyzję Prezesa organu regulacyjnego uchylić w całości w drodze orzeczenia kasatoryjnego przede wszystkim wówczas, gdy jej wydanie nastąpiło bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa materialnego, jak również wtedy, gdy dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną lub gdy została ona skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Są to więc, w istocie rzeczy identyczne przesłanki, jakie dają podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 k.p.a., który stanowi, że organ administracji stwierdza nieważność, między innymi decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma, w świetle przepisów k.p.c. możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast uchylenie decyzji w postępowaniu przed tym sądem nie powoduje przekazania sprawy Prezesowi UKE do ponownego rozpoznania. Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma w stosunku do decyzji administracyjnych charakteru orzeczenia kasatoryjnego. Dlatego też uznać należy, że prawomocne uchylenie decyzji MTR 2008 z powodu braku przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego wywiera skutek ex tunc. Wobec tego każda kolejna decyzja wydana „w oparciu” o tę uchyloną decyzję, nawet jeśli data jej podjęcia wyprzedza orzeczenie sądu uchylające decyzję „MTR 2008”, musi być uznana za decyzję podjętą bez podstawy prawnej, a zatem podlegającej jedynemu przewidzianemu przez przepisy prawa procesowego rozstrzygnięciu – uchyleniu. Przedmiotowa decyzja musi zostać uznana za wydaną bez podstawy prawnej w sytuacji gdy decyzja MTR 2008 została uchylona ze wskazanym wyżej skutkiem. To bowiem z decyzji MTR 2008 wynikał obowiązek powoda do stosowania stawki MTR. Została ona wydana wobec niedostosowania przez (...) stawek z tytułu świadczenia usługi zakańczania połączeń głosowych, pomimo nałożenia na nią takiego obowiązku w decyzji MTR
- Powyższe oznacza, że uchylenie decyzji MTR 2008, mającej charakter decyzji regulacyjnej sprawiło, iż powódki nigdy ten konkretny obowiązek nie obciążał, a Prezes Urzędu nie miał podstaw prawnych do zmiany zawartej przez nią umowy i zmuszenia jej w ten sposób do stosowania tych stawek. Na marginesie należy tu także zauważyć, że skoro uchylenie decyzji MTR 2008 nastąpiło ze skutkiem ex tunc, a zatem z mocą wsteczną, to w skutek tego niezależnie od daty na jaką Sąd będzie ustalał stan faktyczny i prawny sprawy, decyzja ta nie będzie wywoływać żadnych skutków prawnych. Tym samym fakt, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, stanowiąca jej podstawę decyzja MTR nie została jeszcze uchylona, nie sprawia, pozostaje bez znaczenia. Za bezzasadne należy również uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisu art.
§ 1i § 2 k.p.c.
t.j. uchylenia decyzji zamiast merytorycznego zbadania sprawy. Z w/w przepisu wynika, że sąd rozpoznaje odwołanie, czyli weryfikuje zasadność zarzutów sformułowanych w odwołaniu w odniesieniu do decyzji Prezesa Urzędu. Jeżeli podstawy, na których oparto odwołanie nie zostaną uwzględnione przez sąd, wówczas odwołanie zostaje oddalone. W przypadku uwzględnienia odwołania, przepis art.
§ 2k.p.c.
wyznacza sądowi orzekającemu w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu dwie możliwości skorygowania stwierdzonej w postępowaniu sądowym wadliwości zaskarżonej decyzji: uchylić decyzję albo ją zmienić i rozstrzygnąć co do istoty sprawy. Kryterium warunkującym uchylenie lub zmiany decyzji jest charakter skierowanych do niej i uznanych przez sąd za słuszne, zarzutów. W niniejszej sprawie brak było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wniesienie do Sądu odwołania od decyzji Prezesa Urzędu powoduje wprawdzie skierowanie sporu na drogę sądową, ale nie powoduje uzyskania przez Sąd kompetencji przysługujących wyłącznie Prezesowi Urzędu. Oznacza to, że w przypadku gdy wydanie prawidłowej decyzji będzie możliwe jedynie w określonych warunkach, których zaistnienie zależy od działań leżących w kompetencji Prezesa Urzędu, Sąd nie będzie mógł zaskarżonej decyzji zmienić, bowiem sam nie może podjąć potrzebnych do tego czynności. W przedmiotowej sprawie zmiana zaskarżonej decyzji wymagałaby zawarcia w niej elementów analogicznych do tych, które zawierała decyzja MTR 2008, tzn. musiałaby jednocześnie narzucić na powoda konkretny obowiązek dostosowania stawek za zakańczanie połączeń. Wydanie takiej decyzji wymagałoby zaś przeprowadzenia postępowania konsultacyjnego (art. 43a ust 6 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego), które to postępowanie przeprowadzić może jedynie Prezes Urzędu. Podkreślić należy, że brak jest podstaw do zmiany decyzji w sytuacji gdy w ogóle nie zachodziły podstawy prawne do jej wydania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. W tym przypadku zmiana decyzji nie usunęłaby wady prawnej jaką jest obciążona. Prawidłowym rozwiązaniem jest w tym przypadku usunięcie z obrotu prawnego wadliwej decyzji wydanej bez podstawy prawnej. Brak jest zaś podstaw do tego aby w takim przypadku rozpoznawać merytorycznie pozostałe zarzuty podniesione wobec decyzji. Przede wszystkim jest to zbędne z punktu widzenia celu procesu i jego ekonomiki, poza tym pozostaje bezcelowe skoro ponowne wydanie decyzji zatwierdzającej szczegółowe warunki regulacyjne, najprawdopodobniej sprawi, że zmianie ulegną okoliczności sprawy, przez co poprzednie rozważania staną się nieaktualne. W tym miejscu należy również zauważyć, że rolą Sądu rozpatrującego odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu jest dokonanie analizy prawidłowości jej wydania przez pryzmat zarzutów odwołania, nie jest nią natomiast dokonywanie abstrakcyjnej, oderwanej od decyzji, analizy zarzutów, twierdzeń i stanowisk stron. Za nieuzasadniony należało również uznać zarzut naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. podniesiony przez pozwanego. W ocenie Sądu Apelacyjnego treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku została sporządzona w taki sposób, że kwestia prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych jak i poczynionych rozważań nie budzi wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł jak na wstępie, na podstawie art. 385 k.p.c., rozstrzygnięcie o kosztach postępowania opierając na przepisie art. 98 k.p.c.