2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz U. Nr 16, poz. 94), ponieważ zebrany materiał dowodowy stwarzał podstawę do przyjęcia, że nabycie własności działki nr 17 nastąpiło z dniem 16 marca 1975 r., a działki nr 50/1 z dniem 14 lipca 1977 r. Obrazę przepisów postępowania skarżący łączy z niewłaściwym zastosowaniem art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., polegającą na bezzasadnej zmianie postanowienia i pozbawieniu wnioskodawcy prawa do dwuinstancyjności. Domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia że nabył własność działki nr 17 z dniem 16 marca 1975 r., a działki nr 50/1 z dniem 14 lipca 1977 r., ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Podniesienie go powinno łączyć się z wykazaniem, że następstwa określonej wadliwości zastosowania konkretnego przepisu były tego rodzaju, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, co wielokrotnie podnoszone było w orzecznictwie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., IV CSK 341/08, niepubl. i z dnia 10 lutego 1997 r., I CKN 57/96, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 82 oraz wyrok z dnia 29 listopada 1996 r., III CKN 14/96, 5 OSP 1997/3/65). Przepis art. 386 § 1 k.p.c. nie może stanowić podstawy służącej do konstruowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Określa on sposób, w jaki sąd drugiej instancji ma rozstrzygnąć sprawę, jeśli uzna apelację za zasadną. Do naruszenia tego przepisu przez sąd drugiej instancji mogłoby dojść jedynie wówczas, gdyby w świetle ustalonego stanu faktycznego, zgromadzonych dowodów oraz zastosowanych przepisów prawa materialnego sąd ten uznał, że orzeczenie sądu pierwszej instancji jest błędne, a mimo tego apelację oddalił albo uznał ten wyrok za prawidłowy i uchylił go (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1997 r., I PKN 403/95, OSNP 1998, nr 20, poz. 602, z dnia 28 stycznia 2009 r., IV CSK 341/08, niepubl., wyroki z dnia 7 lipca 2000 r., I PKN 711/99, OSNP 2002, nr 1, poz. 13, z dnia 14 kwietnia 2010 r., III SK 1/10, niepubl. Z dnia 15 kwietnia 2010 r., II CSK 515/09, niepubl.). Na taką nieprawidłowość nie wskazuje skarga kasacyjna i nie wynika ona z treści zaskarżonego postanowienia. Nie można jednak odmówić racji skarżącemu w odniesieniu do zarzutów powołanych w ramach pierwszej podstawy przewidzianej art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., związanych z niewłaściwym zastosowaniem art. 172 k.c. i art. XVI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94). Instytucja zasiedzenia jest jednym ze sposobów nabycia własności rzeczy i następuje z mocy prawa. Jeżeli przedmiotem zasiedzenia jest nieruchomość, do nabycia własności dochodzi po wykazaniu, że posiadanie miało charakter samoistny i upłynął oznaczony w ustawie okres od objęcia nieruchomości we władanie, zróżnicowany w zależności od tego, czy posiadacz pozostawał w dobrej czy złej wierze. Samoistność posiadania, zdefiniowana w art. 336 k.c., oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą w połączeniu z wolą utrzymywania się przy tym władztwie i zachowaniem ciągłości posiadania. Ocena, czy spełnione zostały wymagania wskazujące na nabycie własności, dokonywana być powinna według przepisów, które obowiązywały w czasie rozpoczęcia posiadania oraz w okresie przewidzianym do nabycia własności. Wnioskodawca rozpoczęcie posiadania działki o projektowanym numerze 50/3 łączył z datą zawarcia nieformalnej umowy sprzedaży w dniu 15 marca 1945 r., a działki nr 17 z tego rodzaju umową z dnia 13 lipca 1947 r. Wobec tego do oceny przesłanek 6 rozpoczęcia zasiedzenia i jego kontynuowania sięgnąć należało odpowiednio do kodeksu Napoleona oraz dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 - dalej „prawo rzeczowe”). W odniesieniu do pierwszej działki w art. 712 kodeksu Napoleona przewidziana została możliwość nabycia własności także przez przedawnienie, do czego prowadziło, stosownie do art. 2229, posiadanie ciągłe i nieprzerwane, spokojne, jawne i nie dwuznaczne, i pod tytułem właściciela, przy uwzględnieniu domniemań objętych art. 2230, 2231. Nabycie własności przez przedawnienie po upływie 30 lat, zgodnie z art. 2262, możliwe było w razie posiadania tytułu nieważnego z powodu niedochowania formy czynności prawnej - art. 2267. Z kolei wymóg formy aktu notarialnego wynikał z art. 82 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 84, poz. 609). Z wejściem w życie, z dniem 1 stycznia 1947 r., prawa rzeczowego, stosownie do art. III § 1 pkt 1 i XXXIII dekretu Rady Ministrów z dnia 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321) do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie prawa rzeczowego, stosowało się od tej chwili przepisy tego prawa; dotyczyło to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie. W odniesieniu do terminu zasiedzenia w art. XXXIII § 2 przewidziana została możliwość stosowania dla zasiedzenia rozpoczętego przed wejściem w życie prawa rzeczowego, terminu przewidzianego w przepisach dotychczasowych, jeżeli zgodnie z nimi zasiedzenie nastąpiłoby wcześniej niż przy zastosowaniu krótszego terminu, objętego prawem rzeczowym, liczonego od wejścia w życie tego prawa. W stosunku do zasiedzenia związanego z działką nr 17, którego rozpoczęcie wnioskodawca łączył z umową zawartą po wejściu w życie prawa rzeczowego ocena przesłanek nabycia własności powinna uwzględniać przepisy tego prawa oraz art. III pkt 3 i 4 oraz
ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 94). Od wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 1965 r., kodeksu cywilnego także do zasiedzenia rozpoczętego przed tym dniem stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności w odniesieniu do możności nabycia prawa przez zasiedzenie, co obejmuje również kwestię istnienia dobrej wiary. W odniesieniu do terminu zasiedzenia w art.
przewidziana została możliwość stosowania przepisów 7 dotychczasowych, jeżeli zasiedzenie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 1965 r. nastąpiłoby wcześniej według tych przepisów, niż upływ krótszego terminu, liczonego od wejścia w życie kodeksu. Zgodnie z art. 46 prawa rzeczowego umowa o przeniesienie własności nieruchomości winna być pod nieważnością zawarta w formie aktu notarialnego. Z art. LII przepisów wprowadzających prawo rzeczowe i art. XLVIII przepisów wprowadzających kodeks cywilny wynika, że posiadanie istniejące w dniu wejścia w życie przepisów prawa rzeczowego i kodeksu cywilnego od tego dnia podlega przepisom tych ustaw. Posiadanie nieruchomości przez nabywcę nielegitymującego się ważnym tytułem objęcia nieruchomości w posiadanie i władania nią jak właściciel, traktowane jest jako posiadanie w złej wierze zarówno na gruncie prawa rzeczowego, jak i kodeksu cywilnego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 50 § 2 prawa rzeczowego posiadającemu nieruchomość przez okres 30 lat nie przypisywało się złej wiary. Art. 172 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 1990 r. przewidywał 20 letni termin do nabycia własności nieruchomości przez posiadacza, który nie uzyskał posiadania w dobrej wierze. Określenie zatem terminu wymaganego do zasiedzenia powinno nastąpić w rozpoznawanej sprawie w oparciu o przepisy obowiązujące przed wejściem w życie kodeksu cywilnego, stosownie do art.
W tej sytuacji ocena rozpoczęcia zasiedzenia podlega przepisom obowiązującym w dniu objęcia nieruchomości w posiadanie, a dalsze posiadanie odpowiednio do przepisów wskazanych aktów prawnych - art. 2228 i nast. kodeksu Napoleona i art. 296 i nast. prawa rzeczowego, a następnie kodeksu cywilnego. Brak w opisanych umowach postanowienia o wydaniu nieruchomości nie oznacza, że do tego faktycznie nie doszło, jeśli zważyć na wolę sprzedawcy wyzbycia się wszelkich praw do nieruchomości, uregulowanie ceny przez kupujących, brak jakiegokolwiek zainteresowania nieruchomościami ze strony sprzedawcy i jej następców prawnych oraz przyjęte przez Sąd przejawy posiadania. Badanie istnienia przesłanek samoistnego posiadania objąć powinno okres do upływu terminu wymaganego do zasiedzenia, przy uwzględnieniu uprawnień i obowiązków mających cechy właścicielskie względem nieruchomości podlegającej utrzymaniu stosownemu do jej charakteru i zasad gospodarowania. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu 8 o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie sąd nie jest związany datą nabycia wskazaną we wniosku. Jeżeli zatem zgromadzony w sprawie materiał wskazuje na to, że zasiedzenie nastąpiło w innej dacie, sąd ma obowiązek stwierdzić nabycie przez zasiedzenie w dacie odpowiadającej rzeczywistemu stanowi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2006 r., II CSK 87/06, niepubl. i z dnia 13 października 2010r., I CSK 582/09, niepubl.). Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.