przez uznanie, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 maja 2003 r. kurator nie jest uprawniony do reprezentowania powódki w niniejszym procesie. W dalszej kolejności, w przypadku nieuwzględnienia dotychczasowych zarzutów powódka podniosła: - naruszenie art. 70 § 1 k.p.c. w zw. z art. 603 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 199 § 2 k.p.c. w zw. z art. 397 §
przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie jest możliwe potwierdzenie czynności kuratora; - naruszenie art. 70 § 2 w zw. z art. 156 k.r. i op. w zw. z art. 42 k.c. w zw. z art. 178 § 2 k.r. i op. w zw. z art. 199 § 1 pkt 3, 199 § 2, 397 §
przez uznanie, że czynności kuratora nie mogą być konwalidowane poprzez uzyskanie odpowiedniego zezwolenia sądu rejestrowego, a w konsekwencji niewyznaczenie odpowiedniego terminu do usunięcia braków. W każdym przypadku powódka, niezależnie od oceny dotychczasowych zarzutów, powódka podniosła zarzut naruszenia: 7 - art. 70 § 1 i 2, 199 § 1 pkt 3, 199 § 2, 379 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 196 § 1 i 2, 198 § 2 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 dz. 1 i 391 § 1 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że prawidłowo reprezentowany powód nie jest uprawniony do potwierdzenia czynności procesowych dokonanych w jego imieniu przez podmiot do tego nieuprawniony, w sytuacji, gdy zachodzi możliwość przystąpienia do sprawy podmiotu właściwego i wystąpienia w stosunku do niego skutków wniesienia pozwu z chwilą przystąpienia do sprawy; - art. 386 § 6 w zw. z art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 397 §
przez błędne odczytanie oceny prawnej zawartej w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 grudnia 2010 r. , który nie odrzucił pozwu do czego był zobowiązany gdyby nie zachodziła możliwość zastosowania art. 199 § 2 w zw. z art. 70 § 1 i 2 k.p.c.; - art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 397 § 2 dz. 1 i art. 391 § 1 k.p.c. przez ich niezastosowanie wobec uznania, że nie zaszła zmiana stanu faktycznego i prawnego po wydaniu wyroku w dniu 10 grudnia 2010 r. przez Sąd Apelacyjny; Jako ostatni powódka zgłosiła zarzut nieważności postępowania, oparty na treści art. 386 § 5 k.p.c., ze względu na udział w rozpoznaniu zażalenia i wydanie zaskarżonego postanowienia przez sędziego, który uczestniczył w składzie Sądu Apelacyjnego wydającego wymieniony wyrok w dniu 10 grudnia 2010 r. Na tych podstawach powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Wnoszący w imieniu powódki skargę kasacyjną adwokat R. R., poza pełnomocnictwem udzielonym przez kuratora spółki P. B., załączył pełnomocnictwo udzielone przez P. P. – jednoosobowego członka zarządu powodowej spółki oraz odpisy aktu notarialnego z dnia 14 marca 2011 r. - protokołu Nadzywczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki B., na którym dokonano wyboru rady nadzorczej a także protokołu z posiedzenia rady nadzorczej tej spółki z dnia 15 marca 2011 r. obejmującego uchwałę o powołaniu P. P. do zarządu spółki. 8 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany Skarb Państwa – Komendant Wojewódzki Policji w G., reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł między innymi o odrzucenie skargi kasacyjnej jako pochodzącej od osoby nieuprawnionej albowiem wnoszący skargę adwokat R. R. nie posiadał należytego umocowania do reprezentowania powoda wobec braku skutecznego powołania organów spółki. Podniósł jednocześnie, że uchwały z dnia 14 i 15 marca 2011 r. zgromadzenia wspólników oraz rady nadzorczej zostały zaskarżone do sądu, a postępowanie o przerejestrowanie wpisu do KRS zostało zawieszone. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych przez złożenie pełnomocnictwa do wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu przed Sądem Najwyższym powodowa spółka w piśmie z dnia 27 lutego 2012 r., poza już złożonymi dokumentami, przedstawiła: odpis postanowienia Sądu Rejonowego o udzieleniu zezwolenia P. B. – kuratorowi ustanowionemu dla „B.” Towarzystwa Żeglugowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na wystąpienie w imieniu i na rzecz tej spółki między innymi z powództwem o wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz oświadczenie kuratora P. B. z dnia 27 lutego 2012 r. o potwierdzeniu wszystkich czynności faktycznych i prawnych dokonanych przez kuratora spółki, w tym udzielenie przez P. P. pełnomocnictw procesowych dla adwokata P. B. do reprezentowania spółki w obu instancjach oraz do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ze względu na najdalej idące konsekwencje uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 386 § 5 k.p.c., któremu skarżąca nadaje skutek w postaci nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji, wobec treści art. 379 pkt 4 in fine w zw. z art. 386 § 6 k.p.c., w pierwszej kolejności trzeba rozważyć, czy rzeczywiście udział tego samego sędziego w składzie Sądu Apelacyjnego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania sprawy oraz w składzie Sądu rozpoznającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu pozwu wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, uzasadnia wniosek, że w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Dla odparcia tych zarzutów wystarczy 9 wskazać, że przytoczony w skardze kasacyjnej art. 386 § 5 k.p.c. jest skierowany do sądu pierwszej instancji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I PK 176/07, niepubl.). Wobec tego trafnie przyjmuje się, że nie dotyczy on sądu drugiej instancji orzekającego ponownie, po uprzednim uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 stycznia 2005 r., I PK 166/04, OSNCP 2005/15/228). Niezależnie od tego należałoby także uwzględnić przyjęte w judykaturze Sądu Najwyższego stanowisko, że art. 386 § 5 k.p.c. nie ma zastosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2006 r., III CZP 56/06, OSNC 2007/2/43). W związku z podniesionymi przez stronę pozwaną zarzutami dotyczącymi spełnienia formalnych wymagań samej skargi kasacyjnej, niezależnie od dalszej oceny zawartych w niej zarzutów dotyczących uprawnień osób występujących w procesie w imieniu powodowej spółki, należy uwzględnić, i to wyłącznie na użytek oceny dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w imieniu powodowej spółki przez pełnomocnika ustanowionego przez kuratora spółki, że tenże kurator legitymował się w tym czasie zezwoleniem Sądu rejestrowego na dokonanie między innymi takiej czynności procesowej. Analiza dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 § 1 k.c. pozwala przyjąć, że w tym zakresie ukształtowało się stanowisko, iż zakres kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 k.c. jest ograniczony do czynności wymienionych w § 2 tego przepisu i określonych w postanowieniu sądu o ustanowieniu kuratora. W ramach ustawowych kompetencji kurator taki powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator prawa materialnego ustanowiony dla spółki na podstawie art. 42 k.c. może więc dokonywać czynności zwykłego zarządu w spółce, ale wyłącznie w granicach przypisanych mu uprawnień, co oznacza nie tylko, że nie staje się organem spółki, ale również, że nie uzyskuje funkcji zarządu, jak to ma miejsce - z mocy art. 280, art. 282 § 1 i art. 283 § 1 k.s.h. - w przypadku likwidatora (por. m. in postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2004 r., III CK 249/03, OSNC 2005 nr 5, poz. 87, uchwały z dnia 23 września 2010 r,, 10 III CZP 54/10, OSNC 2011 nr 3, poz. 24 oraz z dnia 8 marca 2012 r. III CZP 95/11 niepubl. a także wyrok z dnia 20 listopada 2009 r., III CSK 576/00 oraz z dnia 6 października 2011 r., V CSK 457/10, niepubl.). O ile więc kurator ustanowiony dla spółki na podstawie art. 42 k.c. jest uznawany za jej przedstawiciela ustawowego, to posiada kompetencje do wykonywania czynności prawnych wyłącznie objętych określonym w ustawie zakresem przedstawicielstwa (art. 96 k.c.), a warunkiem skuteczności jego czynności procesowych jest to, aby był umocowany przez sąd do ich dokonywania. Zawarty w postanowieniu o ustanowieniu kuratora zakres jego uprawnień wyznacza bowiem zakres umocowania, o którym stanowi art. 68 k.p.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 maja 2011 r., II PK 325/10, OSNCP 2012/13-14/163). W związku z tym należy podzielić stanowisko Sądu Apelacyjnego, że P. B. występujący w imieniu powoda jako kurator spółki, do chwili zamknięcia rozprawy przed sądem drugiej instancji, nie dysponował pochodzącym od sądu umocowaniem do wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym. Przyjęcie poglądu o wąskim zakresie kompetencji kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 k.c., nie oznacza jednak braku możliwości procesowej konwalidacji braku należytego ustawowego umocowania osoby występującej w imieniu powodowej strony procesu takie instrumenty zostały przewidziane w art. 70 k.p.c. a także 199 § 2 k.p.c. Jak trafnie przyjmuje się w piśmiennictwie, kontynuacja postępowania jest w tej sytuacji możliwa z udziałem organów osoby prawnej, jeżeli kurator doprowadził do ich powołania, albo likwidatorów, jeżeli doszło do otwarcia likwidacji. Brak podobnych ogólnych unormowań dotyczących następczego zatwierdzania czynności procesowych osób działających jako pełnomocnicy procesowi, lecz z przyczyn prawnych nie mogących być pełnomocnikami, stanowił istotny argument przemawiający za wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów podjętej dnia 8 lipca 2008 r. (sygn. akt III CZP 154/07, OSNC 2008/12/133) stanowiskiem, że występowanie w charakterze pełnomocnika procesowego osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania powodujący nieważność postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.). W wymienionej uchwale nie chodziło jednak o konwalidację braku w zakresie zdolności procesowej osoby prawnej, braku w składzie właściwych organów czy też braku należytego ustawowego umocowania osoby występującej 11 w imieniu strony, ale o możliwość skutecznego podejmowania czynności procesowych przez osoby działające na podstawie oświadczenia reprezentowanej strony posiadającej wszelkie atrybuty do występowania przed sądem. Jak wynika ze złożonych w sprawie dokumentów, wybrany przez radę nadzorczą dnia 30 września 2010 r., a później ponownie dnia 14 marca 2011 r., jednoosobowy zarządca powodowej spółki udzielił występującemu w sprawie kuratorowi spółki pełnomocnictwa procesowego i jednocześnie zatwierdził jego dotychczasowe czynności zarówno jako pełnomocnika jak i kuratora (k.- 292, 311, 557, 560, 562). Dla oceny, czy powołany przez radę nadzorczą prezes spółki jest uprawniony do reprezentowania spółki i był podmiotem do tego uprawnionym w chwili składania oświadczeń o udzieleniu pełnomocnictw procesowych i zatwierdzania czynności procesowych nie ma znaczenia, czy ten członek zarządu został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. W doktrynie i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że wpis członka zarządu do KRS ma charakter jedynie deklaratoryjny, a powołanie i odwołanie członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (podobnie spółki akcyjnej) następuje na mocy uchwały odpowiedniego organu spółki, której skuteczność nie jest zależna od dokonania odpowiedniego wpisu do KRS (por. m. in. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1999 r. II CKN 608/98, OSNC 2000/4/67, z dnia 4 kwietnia 2000 r. V CKN 10/00, OSNC 2000/12/219, z dnia 18 stycznia 2001 r. V CKN 186/00, z dnia 16 maja 2002 r. IV CKN 933/00 i z dnia 7 lipca 2005 r. V CK 839/04, niepubl.). Skuteczność powołania członka zarządu i zgłoszenia się w sprawie jako reprezentanta powodowej spółki podlega zatem każdorazowo ocenie sądu. Nie wyłączają tej oceny dodatkowe obowiązki Sądu rejestrowego, przewidziane w art. 9 b ust. 1 wprowadzonym z dniem 17 lipca 2010 r. (art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym Dz. U. Nr 106, poz. 671 dalej jako p.w.KRS) do ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), albowiem nie zmieniają one zasady deklaratoryjnego charakteru wpisu do rejestru funkcjonariuszy spółki. Z tej samej przyczyny nie usprawiedliwia zaniechania oceny uprawnień do reprezentowania powodowej spółki brak jej przerejestrowania. Wobec treści 12 art. 9 ust. 2 p.w. KRS okoliczność ta będzie miała znaczenie dopiero z dniem 1 stycznia 2014 r. Jeśli okazałoby się, że w ramach tej oceny niezbędne jest rozważenie skuteczności uchwały zgromadzenia wspólników w przedmiocie powołania rady nadzorczej, należy mieć na uwadze, że do zanegowania skutków prawnych uchwały konieczne jest uprzednie wydanie, na żądanie uprawnionego podmiotu, wyroku uwzględniającego powództwo wytoczone na podstawie art. 249 § 1 czy art. 252 § 1 k.s.h. (zob. też uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2007 r., III CZP 94/06, OSNC 2007/7-8/95 oraz wyrok z dnia 24 lutego 2011 r. III CSK 150/10, OSNC-ZD 2012/1/12). Jeśli takie powództwo zostało wniesione, a postępowanie w tym przedmiocie jest w toku, jeśli wystąpi taka potrzeba, może pojawić się kwestia zawieszenia niniejszego postępowania. W każdym razie, wobec zgłoszenia się osoby, która przedstawia dowody swego umocowania do działania w imieniu powódki, jako jej jednoosobowy organ uprawniony do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, a następnie zatwierdza dotychczasowe czynności procesowe dokonane przez adwokata P. B. zarówno jako kuratora spółki jak i jej pełnomocnika, Sąd nie powinien odrzucić pozwu bez sprawdzenia rzeczywistego umocowania zgłaszającego się reprezentanta spółki. Przemawia za tym także treść art. 199 § 2 k.p.c., który dopuszcza odrzucenie pozwu z powodu niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem uniemożliwiającego jej działanie, dopiero wtedy, gdy brak ten nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu. Wbrew stanowisku powoda, nie doszło do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art.170 p.p.s.a., 397 § 2, 391 § 1 k.p.c. przez nieuwzględnienie, że doszło do zmiany stanu prawnego uzasadniającego odstąpienie od oceny prawnej dokonanej przez Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2011 r. w przedmiocie uprawnień kuratora spółki i niewzięcie pod uwagę prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 20011 r. (sygn. akt OSK …/10), w którym tenże Sąd uznał, że ten sam kurator jest uprawniony do reprezentacji spółki w sprawie o ochronę jej praw majątkowych. Niewątpliwie przez zmianę stanu prawnego należy rozumieć zmianę 13 przepisów aktów prawnych, uchwalonych lub wydanych w trybie konstytucyjnym, stanowiących podstawę oceny prawnej w danej sprawie. Konstytucja RP w Rozdziale III określa źródła powszechnie obowiązującego prawa. Nie należą do nich orzeczenia sądowe, w tym również wyroki sądów, których rolą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, a więc stosowanie prawa, nie jego stanowienie. Tak rozumiana zmiana przepisów nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, a zatem bezpodstawne jest twierdzenie jakoby zmianie uległ stan prawny. W związku z przytoczeniem w tym miejscu skargi kasacyjnej art. 170 p.p.s.a. wypada podnieść, że z niego stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062). Jedynie w niektórych przypadkach, dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji, można się kierować treścią uzasadnienia. Wobec tego przytoczone przez skarżącego poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 1 marca 2011 r. dotyczące uprawnień kuratora prawa materialnego ustanowionego na podstawie art. 42 k.c. nie miały wiążącego charakteru w niniejszym postępowaniu. Ponieważ skarga kasacyjna powodowej spółki okazała się częściowo uzasadniona, Sąd Najwyższy uwzględniając ją na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie a także postanowienie Sądu pierwszej instancji oraz przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. 14 jw
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.