Sygn. akt: KIO 2049/18 WYROK z dnia 5 listopada 2018 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Dagmara Gałczewska-Romek Emilia Garbala Magdalena Grabarczyk Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawach w dniach 26 i 30 października 2018 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 8 października 2018 r. przez wykonawcę Sinohydro Corporation Ltd. z siedzibą w Pekinie, No.22 Chegongzhuang West Road Haidian District, Chińska Republika Ludowa, Pekin (Beijing)w postępowaniu prowadzonym przez Miasto Stołeczne Warszawa, reprezentowane przez Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie, w imieniu i na rzecz którego działa Metro Warszawskie Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Wilczy Dół 5, 02-798 Warszawa przy udziale wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia: Gülermak Ağir Sanayi Inşaat ve Taahhüt A.Ş., Astaldi S.p.A. oraz Gülermak Sp. z o.o. z siedzibą dla lidera: ul. Grzybowska 80.82, 00- 844 Warszawa zgłaszających przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego orzeka: 1.oddala odwołanie, 2.kosztami postępowania obciąża Sinohydro Corporation Ltd. z siedzibą w Pekinie, No.22 Chegongzhuang West Road Haidian District, Chińska Republika Ludowa, Pekin (Beijing) i: 2.1.zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 20 000 zł 00 gr (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez Sinohydro Corporation Ltd. z siedzibą w Pekinie, No.22 Chegongzhuang West Road Haidian District, Chińska Republika Ludowa, Pekin (Beijing) tytułem wpisu od odwołania. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1986) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie. Przewodniczący:………………….….. ………………………. ……………………….. Uzasadnienie Zamawiający - Miasto Stołeczne Warszawa reprezentowane przez Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie w imieniu którego działa Metro Warszawskie sp. z o.o. – prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia, którego przedmiotem jest projekt i budowa II linii metra w Warszawie – III Etap realizacji odcinka zachodniego - od szlaku za stacją C04 Powstańców Śląskich do Stacji Techniczno- Postojowej (STP) Mory wraz z STP „Mory”. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 23listopada 2017r. 2017/S 225-467671. Postępowanie prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1579 ze zm.) - zwanej dalej „Pzp”. W dniu 8.10.2018r. Odwołujący - Sinohydro Corporation Ltd. z siedzibą w Pekinie - wniósł do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie od: 1.zaniechania czynności wykluczenia wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Astaldi S.p.A., Gulermak Agir Sanayi Insaat ve Taahhut A.Ș i Gulermak Sp. z o.o. (dalej „Konsorcjum Astaldi/Gulermak") na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy Pzp i art. 57 ust. 4 lit.
(49)2016r. s. 37). Polski ustawodawca, korzystając z przyznanej mu swobody, dokonał implementacji ww. przesłanki dyrektywy w art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp, przewidując, że przesłanka ta ma również charakter fakultatywny, czyli jej zastosowanie i ewentualne wykluczenie wykonawcy na jej podstawie jest zależne do decyzji danego zamawiającego, która musi być wyrażona w sposób jasny w dokumentacji przetargowej tj. ogłoszeniu i SIW Z. Określone rozwiązania zostały transponowane w sposób prawidłowy do polskiego porządku prawnego. Skoro ustawodawca polski, korzystając z przysługującej mu swobody w zakresie ukształtowania treści ww. przesłanki dyrektywy pominął niektóre sformułowania użyte w dyrektywie (np. wykonawca „zbankrutował”, wykonawca znajduje się „w innej tego rodzaju sytuacji wynikającej z podobnej procedury”) to, zdaniem Izby, skierowanie pytań do TSUE co do wykładni pojęć zawartych w art. 57 ust. 4 lit b dyrektywy, które nie zostały wprowadzone do porządku krajowego jest zbędne dla rozstrzygnięcia sporu. Chybiona jest argumentacja Odwołującego, iż skoro włoski Naczelny Sąd Administracyjnyw podobnej sytuacji (spółka włoska złożyła wniosek o wszczęcie postępowania „concordato in bianco”) skierował pytania prejudycjalne do TSUE, to również Krajowa Izba Odwoławcza rozpoznając niniejszą sprawę winna takie pytania wystosować. Zauważyć należy, że pytania prejudycjalne skierowane przez włoski NSA zostały sformułowane na gruncie poprzednio obowiązującej dyrektywy 2004/18/W E i nieaktualnego już przepisu art. 38 ust. 1 lit a włoskiego dekretu nr 163 z 2006r. dotyczącego zamówień publicznych. Tymczasem ocenie przez Izbę podlega sytuacja wykonawcy w kontekście dyrektywy 2014/24/UE i prawidłowego implementowanego przepisu prawa krajowego. Jak wynika z treści uchylonego przepisu art. 38 ust. 1 lit a dekretu nr 163 z 2006r. dotyczącego zamówień publicznych, którego tłumaczenie zostało załączone przez Odwołującego do pisma procesowego z dnia 26.10.2018r., ustawodawca włoski przewidział możliwość wykluczenia wykonawcy także w przypadku gdy „stoi on w obliczu bankructwa” czy „toczących się postępowań na końcu których formalnie można otworzyć jedną z procedur concordato preventivo in bianco lub concordato preventivo”, podczas gdy ustawodawca polski w art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp takich przesłanek nie wprowadził, przewidując, że wykluczeniu podlegają wykonawcy znajdujący się w stanie likwidacji i upadłości, z którymi wiąże się likwidacja majątku spółki. Za nietrafną Izba uznała argumentację Odwołującego, iż skoro na gruncie przepisów prawa włoskiego spółka Astaldi zostałaby w tej sytuacji wykluczona z udziału w postępowaniu to należy uznać, że podmiot ten podlega wykluczeniu na podstawie art. 57 ust. 4 lit b dyrektywy i art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp. Niezależnie od tego, co zostało już podkreślone wyżej, sytuację spółki Astaldi należy ocenić w oparciu o kryteria określone przez Zamawiającego w tym postępowaniu o zamówienie publiczne a nie w oparciu o przepisy prawa włoskiego, to wskazać też trzeba, iż przywoływane przez Odwołującego orzeczenia w tej kwestii są nieadekwatne, bowiem zostały wydane w oparciu o nieaktualny stan prawny tj. art. 38 ust. 1 lit a dekretu nr 163 z 2006 ws. zamówień publicznych, który był implementacją uchylonej dyrektywy 2004/18/WE. Niezasadnym jest także pogląd, że przesłanki z art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp dotyczą tylko postępowań polegających polskiemu prawu upadłościowemu oraz restrukturyzacyjnemu. Przepis art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp odwołuje się do przepisów prawa polskiego tylko w dwóch wyraźnie wskazanych przypadkach: gdy sąd po zakończeniu postępowania upadłościowego lub restrukturyzacyjnego zarządza likwidację majątku spółki na podst. przepisów prawa upadłościowego lub prawa restrukturyzacyjnego. Pozostałe sytuacje z art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp mogą być ocenione także względem podmiotów zagranicznych. Izba podkreśla, że zasada równego traktowania wykonawców sprzeciwia się przyjęciu, iż sytuację wykonawcy polskiego należałoby ocenić wg przepisu prawa krajowego, zaś sytuację podmiotu zagranicznego wg treści art. 57 ust. 4 lit b dyrektywy. Takie podejście powodowałaby, że wykonawcy podlegający ocenie na gruncie przepisu art. 24 ust.5 pkt 1 Pzp byliby eliminowani z udziału w postępowaniu jedynie w sytuacji, najogólniej mówiąc upadłości czy likwidacji spółki, z którymi wiąże się likwidacja majątku, podczas gdy w stosunku do wykonawców zagranicznych już samo wszczęcie procedury upadłościowej czy likwidacyjnej, „bankructwo” czy „inna tego rodzaju sytuacja wynikająca z podobnej procedury przewidzianej w krajowych przepisach” skutkowałoby wykluczeniem tych wykonawców z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia. W konsekwencji oceny prawnej sytuacji Spółki Asaldi S.p.A. należy dokonać w oparciu o przepis prawa krajowego, przesłankę z art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp, która została przez Zamawiającego przewidziana w dokumentacji postępowania o udzielenie tego zamówienia publicznego w sekcji 5.1.1 ppkt 2 SIW Z. Zgodnie z jego treścią wykluczeniu z udziału w postępowaniu o zamówienie publiczne podlega wykonawca w stosunku do którego otwarto likwidację, w zatwierdzonym przez sąd układzie w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest przewidziane zaspokojenie wierzycieli przez likwidację jego majątku lub sąd zarządził likwidację jego majątku w trybie art. 332 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015r – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2016, poz. 1574, 1579, 1948 i 2260) lub którego upadłość ogłoszono, z wyjątkiem wykonawcy, który po ogłoszeniu upadłości zawarł układ zatwierdzony prawomocnym postanowieniem sądu, jeżeli układ nie przewiduje zaspokojenia wierzycieli przez likwidację majątku upadłego, chyba, że sąd zarządził likwidację jego majątku w trybie art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r -Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016r., poz. 2172, 2260, 2261 oraz z 2017r. poz. 791). Zauważyć należy, że przesłanki wykluczenia wykonawcy jako przesłanki sankcyjne podlegają ścisłej interpretacji, na co wielokrotnie w swoim orzecznictwie zwracała uwagę Izba. Również w orzecznictwie TSUE podkreślano, że kryteria kwalifikacji dotyczące podmiotowej sytuacji wykonawców, które mogą doprowadzić do ich wykluczenia z danego przetargu, muszą zostać wymienione w ogłoszeniu o zamówieniu, a instytucja zamawiająca musi ściśle przestrzegać kryteriów, które sama ustaliła (tak np. pkt 40 wyrok TSUE z dnia 10.10.2013 Manova C-336/12) . Oceniając, aktualną sytuację, w której znajduje się spółka Astadli, będąca członkiem konsorcjum Gulermak/Astaldi, Izba uznała, że nie zachodzi żadna z przesłanek określona w art. 24 ust.5 pkt 1 Pzp, skutkująca koniecznością wykluczenia konsorcjum z udziału w postępowaniu. Izba, dokonując oceny wzięła pod uwagę stan prawny w jakim znajduje się ta spółka na dzień wyrokowania. Z dokonanych w toku postępowania odwoławczego ustaleń i zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że: 1.Zarząd Astaldi podjął uchwałę o zatwierdzeniu i zgodzie na złożenie we właściwym sądzie w Rzymie wniosku, zgodnie z art. 161 ust. 6 włoskiego prawa upadłościowego, z zastrzeżeniem złożenia w terminie, który zostanie wyznaczony przez sąd, propozycji układu z wierzycielami z kontynuacją działalności wraz z planem i pozostała dokumentacją zgodnie z prawem (dowód: zaświadczenie o wpisie do sekcji zwyczajnej z dnia 3.10.2018r.), 2.Rada Dyrektorów Spółki Astaldi oceniła i postanowiła złożyć w Sądzie w Rzymie wniosek w sprawie układu z wierzycielami z „zastrzeżeniem”, zgodnie z artykułem 161, ppkt 6 i artykułem 186-bis R.D. z 16.03.1942 („włoska ustawa upadłościowa”). Wniosek jest wstępny do złożenia wniosku o ułożenie z wierzycielami w sprawie kontynuacji działalności na podst. art. 160i 186-bis i nast. włoskiej ustawy o niewypłacalności. (dowód: komunikat prasowy i wyjaśnienie Astaldi z dnia 28.09.2018r.). Z treści wyjaśnień wynika, że spółka Astaldi, „podjęła decyzję o złożeniu wniosku concordato preventivo con continuita aziendale, zgodnie z prawem włoskim (..), które przewiduje zawarcie porozumienia z wierzycielami w celu przeprowadzenie restrukturyzacji finansowej spółki zapobiegającej niewypłacalności i zapewniającej kontynuację działalności gospodarczej”. „Zgodnie z prawem włoskim spółka kontynuuje realizację zamówień publicznych, na podstawie zgody sądu spółka może przystępować do nowych przetargów”.
- W dniu 17.
- 2018r. Sąd Powszechny w Rzymie wydał orzeczenie nr 63/18, udzielając spółce - wnioskodawczyni terminu 60 dni od dnia doręczenia orzeczenia na złożenie ostatecznej propozycji układu z planem i kompletną dokumentacją. Sąd wyznaczył także 3 komisarzy sądowych, którzy będą nadzorować działalność, jaką spółka będzie prowadzić do upływu tego terminu. Ponadto sąd zarządził, aby Spółka złożyła kwotę 500 000euro na koncie bankowym zarejestrowanym na Spółkę; co 30 dni składała w Sekretariacie Sądu i przekazywała komisarzom sądowym sprawozdanie z aktualnej sytuacji finansowej; co 30 dni składała krótką relację informacyjno-wyjaśniającą co do stanu przygotowań ostatecznej propozycji układu oraz planu, a także bieżącego zarządzania również finansowego. Ponadto Spółka nie może: a. dokonywać do upływu wyznaczonego terminu czynności przekraczających zwykły zarząd, chyba że zezwoli na nie Sąd i tylko pod warunkiem, że zostaną udokumentowane i uzasadnione w odpowiedni sposób pod względem ich pilności i użyteczności, b. dokonywać płatności wcześniejszych wierzytelności, c. wymagana jest wcześniejsza zgoda sądu, również aby zaciągnąć ewentualne pożyczki, d. dokonywać czynności, które są uznawane za zabronione, zgodnie z art. 161, 169-bis, 173 prawa upadłościowego. (dowód: orzeczenie Sądu Powszechnego w Rzymie Wydział Upadłościowy z dnia 17.10.2018r. -postępowanie w sprawie układu nr 63/2018) Jak wynika z ww. dokumentów na tym etapie postępowania Sąd Powszechny w Rzymie wyznaczył spółce Astaldi jedynie termin na złożenie propozycji układu wraz z planem i kompletną dokumentacją, co oznacza, że nie zostało nawet formalnie otwarte postępowanie układowe. Astaldi przysługuje obecnie jedynie „tymczasowa ochrona” (concordato in bianco), wynikająca ze złożenia wniosku restrukturyzacyjnego i co ważne istnieje wola kontynuowania działalności przez spółkę. Celem tej procedury jest zawarcie w postępowaniu restrukturyzacyjnym układu z wierzycielami (concordato preventivo con continuita aziendale). Zatem, aktualnie spółka Astaldi jest na etapie poprzedzającym otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego i zawarcie układu z wierzycielami. Powołując się na definicję „orzeczenia o wszczęciu postępowania”, podaną w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2015/848 z dnia 20.05.2015 r w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. UE 5.6.2015), zgodnie z którymi orzeczenie o wszczęciu postępowania upadłościowego winno określać iż wszczęto postępowanie upadłościowe lub potwierdzać wszczęcie takiego postępowania i powinno obejmować powołanie zarządcy, zauważyć należy, że wydane orzeczenie Sądu Powszechnego w Rzymie z dnia 17.10.2018r. nie stanowi otwarcia postępowania układowego i nie powoduje upadłości spółki Astaldi. Tezę tę potwierdzają opinie prawne złożone przez konsorcjum Astaldi/Gulermak oraz Zamawiającego, gdzie podano, że samo złożenie wniosku o dopuszczenie do procedury zawarcia układu z wierzycielami nie oznacza otwarcia postępowania układowego. Na podstawie takiego wniosku Sąd wydaje orzeczenie, wyznaczając termin na złożenie propozycji planu i dokumentów oraz zarządza obowiązek informacyjny, również w odniesieniu do finansowego zarządzania spółką. Po złożeniu propozycji układu wraz z planem i kompletną dokumentacją, sąd, odrębnym orzeczeniem otwiera postępowania układowe, wyznaczając przewodniczącego sędziego, sędziego komisarza, zarządza zwołanie zgromadzenia wierzycieli oraz wyznacza termin na opłacenie co najmniej połowy przewidywanych kosztów postępowania. Z kolei w opinii z dnia 18.10.2018r., złożonej przez Odwołującego potwierdzono m.in, że dłużnik w czasie trwania postępowania pre-concordato nie traci zdolności prawnej, ale prowadzi działalność pod nadzorem jednego lub kilku komisarzy sądowych. Stwierdzono tam również, iż „dopuszczenie do Postępowania Pre-concordato pociąga za sobą kilka istotnych skutków mających na celu ochronę majątku spółki przed agresywnymi działaniami wierzycieli lub mówiąc ogólnie, przed zubożeniem (także przez dłużnika) z naruszeniem zasady pari passu”. Mając na uwadze powyższe, oceniając sytuację spółki Astaldi w kontekście przesłanki z art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp, wskazać należy, że przepis ten nie przewiduje wykluczenia wykonawcy, znajdującego się na etapie poprzedzającym samo wszczęcie postępowania restukturyzacyjnego. W oparciu o powyższe, brak jakichkolwiek podstaw, aby stwierdzić, iż na dzień dzisiejszy wobec Spółki Astaldi wszczęto postępowanie likwidacyjne, z całą pewnością w żadnym układzie nie jest przewidziane zaspokojenie wierzycieli przez likwidację majątku, spółka Astaldi nie ogłosiła także upadłości, tym bardziej upadłości przez likwidację majątku. Dywagacje Odwołującego dotyczące ewentualnej możliwości zakończenia toczącego się wobec spółki Astaldi postępowania likwidacją lub upadłością spółki są jedynie hipotezami, które nie mogą mieć znaczenia dla oceny aktualnej na dzień wyrokowania sytuacji spółki pod kątem istnienia przesłanek z art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp. Izba oddaliła wniosek Odwołującego o zobowiązanie spółki Astaldi do złożenia pełnego wniosku o wszczęcie postępowania concordato in bianco wraz z załącznikami do tego wniosku, stwierdzając że wniosek dowodowy w kontekście zarzutu zaniechania wykluczenia na podstawie art. 24 ust.5 pkt 1Pzp jest zbędny dla rozstrzygnięcia sporu a sytuacja finansowa członków konsorcjum Astaldi/Gulermak pozostaje poza zakresem zarzutów podniesionych w odwołaniu. Za bezprzedmiotowy i zbędny dla rozstrzygnięcia sprawy Izba uznała wniosek Odwołującego o wystąpienie do UOKiK w sprawie przeanalizowania przesłanek co do istnienia zmowy przetargowej między członkami konsorcjum Astaldi/Gulermak. Zgodnie z art. 192 ust. 7 Pzp granice rozpoznania odwołania wyznacza jego treść, co powoduje, że Izba w uzasadnieniu orzeczenia może odnieść się jedynie do zarzutów podniesionych w odwołaniu tj. naruszenia art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp i art. 57 ust. 4 lit b dyrektywy oraz art. 94 ust. 3 Pzp. Podnoszone przez Odwołującego wątpliwości dotyczące niemożliwości podpisania umowy przez spółkę Astaldi z uwagi na brak zgody sądu na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd nie zostały objęte zarzutami odwołania, a niezależnie od tego wskazać trzeba, że nie mogą one stanowić przesłanki do wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu. Izba uznała za niezasadny zarzut naruszenia art. 94 ust. 3 Pzp polegający na zaniechaniu uznania przez Zamawiającego, iż konsorcjum Astaldi/Gulermak uchyla się od podpisania umowy. Izba stwierdziła, że przedstawione w ustaleniach faktycznych okoliczności sprawy nie wskazują, aby konsorcjum Astaldi/Gulermak uchylało się od zawarcia umowy z Zamawiającym. Strony przyszłej umowy zgodnie ustalały kolejne przesunięcia pierwotnie wyznaczonego terminu zawarcia umowy. Aktualnie, zgodnie z oświadczeniem samego Zamawiającego z dnia 5.10.2018r., w związku z koniecznością zbadania sytuacji prawnej Spółki Astaldi, „zawarcie umowy nastąpi w terminie późniejszym. Dokładna data, godzina i miejsce spotkania zostaną wskazane w osobnym piśmie”. Brak jakichkolwiek podstaw, aby można mówić, iż konsorcjum uchyla się od podpisania umowy z Zamawiającym. O braku uchylania się od zawarcia umowy na warunkach określonych w ofercie świadczy dobitnie fakt, iż konsorcjum Astaldi/Gulermak pozostaje w stałym kontakcie z Zamawiającym co do ustalenia ostatecznego terminu umowy, przedłużyło termin związania ofertą do dnia 30 listopada 2018r. oraz złożyło gwarancję należytego wykonania umowy ważną do dnia 18.01.2019r. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy Prawo zamówień publicznych, stosownie do wyniku postępowania, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2, § 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. 2018, poz. 972). Przewodniczący:………………….…. …………………..… …………………….. .