← Polska

kio:13408

WYROK z dnia 28 września 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący:Daniel Konicz Protokolant:Mikołaj Kraska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 r. w Warszawie odwoła

art. 147 ust. 1 Pzp nie może służyć zabezpieczeniu roszczeń z tytułu udzielonej gwarancji. Nie może ono również mieć wysokości wymaganej przez Zamawiającego, jako że zgodnie z treścią art. 150 ust. 2 Pzp łączna suma zabezpieczenia nie może przekroczyć 10% ceny całkowitej, przy czym na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi Zamawiający może pozostawić nie więcej niż 30% zabezpieczenia (art. 151 ust. 2 Pzp). Odwołujący zwrócił uwagę, że analizowana klauzula umowna odnosi się do Etapów Wdrożenia. Jak zaś wynika z treści sekcji 5.4 SIWZ (str. 18) Zamawiający nie przewidział odrębnego Etapu jakim miałoby być zakończenie świadczenia Usług Utrzymania. Powyższe dobitnie potwierdza tezę, iż celem działania Zamawiającego jest obejście przepisów o zabezpieczeniu. Odwołujący podkreślił, że dostrzega potrzebę zabezpieczenia się przez Zamawiającego przed manipulowaniem ceną i sztucznym zawyżaniem wczesnych etapów realizacji zamówienia, niemniej nie może to odbywać się tak, jak uczynił to Zamawiający. Wysokość wynagrodzenia za realizację poszczególnych etapów nie może pozostawać bez żadnego związku z wartością świadczeń realizowanych w ramach każdego z etapów. Z tych względów Odwołujący wniósł o nakazanie, aby Zamawiający: a) dokonał zmian § 10 ust. 3 wzoru Umowy i nadał klauzuli następujące brzmienie: „Wynagrodzenie, o którym mowa będzie płatne w terminie 14 dni od podpisania przez Zamawiającego protokołu odbioru Etapu Wdrożenia, w następujących częściach: 1.1.Analiza Przedwdrożeniowa i przestawienie Harmonogramu Szczegółowego - nie więcej niż 10%; 1.2.Dostawa, instalacja, konfiguracja i wdrożenie oprogramowania i sprzętu komputerowego; 1.3.Instalacja oraz konfiguracja niezbędnych baz danych na potrzeby ZSI, a także dostawa i instalacja licencji na oprogramowanie; 1.4.Wdrożenie: prace dostosowawcze, powdrożeniowe, szkolenie personelu, integracja, migracja danych, itd.; 1.5.Uruchomienie e-Usług i odbiór końcowy Przedmiotu Zamówienia. Zamawiający zastrzega przy tym, iż łączna suma wynagrodzenia z tytułu wykonania Etapów wymienionych w pkt 1.11.3 nie może przekroczyć 60%, a wynagrodzenie za wykonanie Etapu,

pkt 1.5 wyniesie nie mniej niż 5%” b) zmodyfikował Formularz Oferty tak, aby wykonawca mógł określić wysokość wynagrodzenia z wykonanie każdego z Etapów wymienionych w SIWZ. XIII. Zamawiający we wzorze Umowy (§ 11) wprowadził następujące postanowienia dotyczące kar umownych: „

  1. Zamawiający jest uprawniony do domagania się od Wykonawcy zapłaty kar umownych w wysokości: 1.1.0,2% Wynagrodzenia za każdy rozpoczęty dzień zwłoki w zakończeniu Etapu Wdrożenia w stosunku do terminów wskazanych w Harmonogramie Wdrożenia; 1.2.0,25% Wynagrodzenia za każdy rozpoczęty dzień zwłoki w dokonaniu Wdrożenia w stosunku do terminu wskazanego w Harmonogramie Wdrożenia; 1.3.0,05% Wynagrodzenia za każdy przypadek nie przystąpienia do wykonania Usług Utrzymania w terminie wskazanym w Umowie; 1.4.0,05% Wynagrodzenia za każdą rozpoczętą godzinę zwłoki, liczoną od upływu terminu w godzinach wyznaczonego jako czas reakcji, w usunięciu Awarii; 1.5.0,0025% Wynagrodzenia za każdy rozpoczęty dzień zwłoki w usunięciu Błędu lub Usterki; 1.6.20% Wynagrodzenia w przypadku odstąpienia od Umowy przez Zamawiającego lub wypowiedzenia Umowy przez Zamawiającego z powodu okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi Wykonawca; 2.Zapłata kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zamawiającego odszkodowania na zasadach ogólnych do wysokości rzeczywiście poniesionej szkody. 3.W przypadku, w którym na skutek przyczyn leżących po stronie Wykonawcy dojdzie do utraty dofinansowania przez Zamawiającego, Zamawiający uprawniony będzie do dochodzenia od Wykonawcy na zasadach ogólnych odszkodowania w wysokości odpowiadającej wysokości utraconej części dofinansowania”. Zamawiający nie wprowadził regulacji dotyczących limitów kar oraz całkowitej odpowiedzialności Wykonawcy. W bieżącym orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej przyjmuje się, że określenie katalogu kar umownych i okoliczności, w jakich mogą one zostać nałożone na wykonawcę stanowi szeroko rozumiany element przedmiotu zamówienia, który musi być opisany w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Stąd też brak określenia limitu kar jakie mogą zostać nałożone na wykonawcę może powodować niepewność wykonawców co do warunków i sposobu realizacji zamówienia. Wskazuje się przy tym także, że naliczanie kar, bez jednoczesnego określenia końcowego terminu naliczania kar umownych ani kwoty maksymalnej, do poziomu której będą one naliczane, może prowadzić do możliwości obciążenia wykonawcy świadczeniem z tytułu zapłaty kary umownej nieokreślonym w czasie (tworząc zobowiązanie wieczne) i tym samym nie spełnia istoty wynikającego z art. 483 § 1 Kc wymagania określenia sumy pieniężnej podlegającej zapłacie w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania pieniężnego. Skutkuje to też tym, że wszystkie takie kary winny być uznane za rażąco wygórowane (bowiem ich ostateczna wysokość, w przypadku trwania opóźnień bądź naruszeń w dłuższym okresie czasu, może się okazać niezmiernie wysoka i prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia Zamawiającego. Wprowadzanie limitów kar umownych zwłaszcza w przypadku umów IT postulowano już od dawna, o czym może świadczyć dokument pn. „Analiza dobrych praktyk w zakresie realizacji umów IT, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki projektów informatycznych” (dokument opublikowany na stronie Urzędu Zamówień publicznych w sekcji Repozytorium Wiedzy/Dobre praktyki/Dobre praktyki w branży IT (Rozdział IV. Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy IT /
  2. Granica odpowiedzialności umownej /
  3. Kary umowne). Z tych względów Odwołujący wniósł o nakazanie Zamawiającemu wprowadzenia do § 11 wzoru umowy następujących postanowienia umowne: „
  4. Całkowita wysokość kar umownych nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia brutto określonego w §10 ust. 1 Umowy.
  5. Zamawiający może dochodzić odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonych na jego rzecz kar umownych, maksymalnie jednak do wysokości wynagrodzenia brutto określonego w §10 ust.
  6. Umowy”. Na posiedzeniu niejawnym z udziałem Stron postępowania odwoławczego złożone zostały poniższe oświadczenia: 1.Zamawiający oświadczył o uwzględnieniu następujących zarzutów odwołania: II (w części), III, IX i XI; 2.Odwołujący cofnął następujące zarzuty odwołania: I, IV, V, VII, VIII, X. W konsekwencji rozpoznaniu podlegały zarzuty II (w części nieuwzględnionej), VI, XII i XIII. W powyższym zakresie Zamawiający, w pisemnej odpowiedzi na odwołanie, wniósł o jego oddalenie w powołaniu na następującą argumentację. Po pierwsze,w kontekście modułów, których nazw wprost użyto, zarzut niedostarczeniawymaganych informacji technicznych jest niezrozumiały. Skoro Zamawiający poinformował wprost, jaki moduł wymaga integracji, nie nastręcza trudności uzyskanie wszelkich koniecznych informacji przez wykonawcę - profesjonalistę w swej dziedzinie. Po drugie, w kontekście odwołań Zamawiającego do przepisów prawa, również krąg modułów jest możliwy do ustalenia przez wykonawcę, który jest profesjonalistą w zakresie wdrażania szpitalnych rozwiązań informatycznych, a zatem powinien posiadać kompletną i rzetelną wiedzą w zakresie systemów publicznych których integracja lub wykorzystanie jest nałożone na Zamawiającego przepisami prawa. Po trzecie, jeżeli chodzi o użycie stwierdzeń niedookreślonych, Zamawiający udzieli szczegółowych informacji wykonawcy zgodnie z postanowieniami SIWZ. Zamawiający podkreślił, że nie posiada innej dokumentacji technicznej, którą mógłby udostępnić. Jednocześnie wykonawca, jako profesjonalista w dziedzinie, ma możliwość dokonania ustaleń, w tym np. przez zawarcie porozumień z producentami systemów integrowanych w zakresie współpracy przy integracji i uwzględnić cenę takiego wsparcia w ofercie. VI. Zamawiający zwrócił uwagę, że wymaga, aby wykonawca przygotował projekt rozwiązania, jednak nie ma wiedzy na temat jego kształtu, technologii wykonania ani zastosowanej topologii, co uniemożliwia podanie wartości długości traktów przewodowych. Wykonawca ma możliwość samodzielnego wykonania obmiarów i wykonania kosztorysów roboczo-materiałowych dla swojego rozwiązania oraz wystąpienia o dostęp do planów i rzutów technicznych budynków. Nie sposób wymagać od Zamawiającego aby stworzył on projekt rozwiązania (co jest konieczne, aby podać ilość koniecznego okablowania), skoro wykonanie tego projektu stanowi przedmiot zamówienia. Niezasadny jest także zarzut niepodania żadnych informacji dot. oczekiwanego rozmiaru systemu kolejkowego. Zamawiający podał w punkcie 5.3.43 SIWZ zarówno liczbę gabinetów obsługiwanych przez system, jak i liczbę konkretnych urządzeń składających się na system. Ponadto Zamawiający udostępni na żądanie wykonawcy do wglądu rysunki rzutów poszczególnych budynków, w siedzibie Zamawiającego. Wykonanie projektu technicznego sieci nie leży już w gestii Zamawiającego, który profesjonalnego wykonania rozwiązania poszukuje u wykonawców. Zamawiający stwierdził, że nie rozumie w kontekście argumentacji Odwołującego zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 Pzp, który w tej kwestii nie wydaje się mieć zastosowania. Jednocześnie, w kontekście naruszenia ust. 2 Zamawiający wskazuje, że ustalenie zasad płatności wynagrodzenia stanowi kompetencję Zamawiającego, który może ocenić, w jakich transzach wypłacane będą środki. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 w zw. z art. 147 ust. 1 Pzp Zamawiający zwrócił uwagę, że Odwołujący pomija kluczowy aspekt uzasadniający prawidłowość ustalenia terminu płatności ostatniej transzy na dzień zakończenia gwarancji (jak wskazuje Odwołujący), czy - mówiąc ściślej - na dzień zakończenia świadczenia Usług Utrzymania (§ 10 ust. 3.7 projektu umowy). Odwołujący pomija w swym piśmie fakt objęcia usług utrzymania przedmiotem zamówienia. Co zatem oczywiste, świadczenie usług utrzymania również ma charakter odpłatnej usługi, którą obowiązany jest świadczyć wykonawca. Ponadto, zdaniem Zamawiającego, usługi utrzymania mają charakter znacząco różny od gwarancji jakości, objawiającej się w zapewnieniu zgodności przedmiotu zamówienia z umową - posiadania cech i parametrów wskazanych w SIWZ i OPZ (§ 8 ust. 2 i 3 projektu umowy). Na usługi utrzymania składają się świadczenia o innym charakterze, jak dostosowanie ZSI do zmieniających się przepisów prawa (§ 9 ust. 14 pkt 14.3 projektu umowy) oraz konsultacje, porady i wsparcie techniczne (§ 9 ust. 15 projektu umowy), które oczywiście nie pozostają w granicach gwarancji jakości. Tymczasem Odwołujący stwierdza jedynie, że termin ten wiąże się z chwilą zakończenia gwarancji, a zatem odroczenie tej płatności ma za zadanie zabezpieczyć wykonanie związanych z nią obowiązków wykonawcy. Zamawiający podkreślił, że odpłatność następuje za zakończenie świadczenia usług utrzymania, będących także przedmiotem zamówienia i obejmujących wyżej wymienione, zupełnie rzeczywiste, a nie jak wskazuje Odwołujący „pozorne” świadczenia. Tożsamy czas trwania gwarancji i usług utrzymania oraz wykorzystanie tego faktu w celu opisu czasu trwania usług utrzymania zmienić nie może faktu rozłączności tych świadczeń. XIII. Zamawiający wskazał na wstępie, że w projekcie umowy załączonym do SIWZ ustalone zostało uprawnienie Zamawiającego do odstąpienia od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy (§ 14 ust. 1) w razie: -przekroczenia terminu zakończenia Etapu Wdrożenia wynikającego z Harmonogramu Wdrożenia,

§ 5

.1 projektu umowy o więcej niż 20 dni; -przekroczenia terminu zakończenia Wdrożenia,

§ 5

.1 projektu umowy o więcej niż 30 dni; -przekroczenia terminu usunięciu Wady,

§ 9.8, § 9.9 lub § 9.10 projektu umowy o więcej niż 10 dni.

Na okoliczność odstąpienia od umowy przez Zamawiającego na podstawie ww. postanowień zastrzeżono karę umowną w wysokości 20% wynagrodzenia (§ 11 ust. 1 pkt 1.6). W tym kontekście należy analizować kwestię odpowiedzialności wykonawcy z tytułu kar umownych. Najpierw jednakże należy wskazać, że kary umowne zostały ustalone za: -każdy dzień zwłoki (pkt 1.1, 1.2, 1.5.); -każdą godzinę zwłoki (pkt 1.4.); -każdy przypadek nieprzystąpienia do wykonania Usług Utrzymania w terminie (pkt 1.4.). Sytuacje opisane w tiret pierwsze oraz drugie, po upływie oznaczonego czasu, uprawniać będą Zamawiającego do odstąpienia od umowy, stosownie do brzmienia § 14. Jedyny przypadek, w którym kara umowna naliczana będzie w sytuacji, która trwając odpowiednio długo nie może spowodować powstania uprawnienia do odstąpienia od umowy, jest opisane w tiret trzecie nieprzystąpienie do wykonania Usług Utrzymania w terminie przez wykonawcę. Wskazać należy, że kara ta została zastrzeżona za każdy przypadek, co oznacza, że jednokrotne naruszenie umowy skutkować będzie jednokrotnym naliczeniem ww. kary. Oznacza to zatem, że każde zawinione (co wynika z podstaw ogólnych odpowiedzialności kontraktowej) działanie wykonawcy będące naruszeniem umowy w ww. zakresie ukarane zostanie jednokrotnie, karą umowną w określonej w umowie wysokości. Nie sposób zgodzić się z Odwołującym, że zasadne w tej sytuacji jest wprowadzenie limitowania maksymalnej łącznej wysokości kar umownych - w ten sposób, kolejne, zawinione naruszenia umowy przez wykonawcę mogłyby pozostać bez odpowiedzi Zamawiającego. Tymczasem wszystkie pozostałe sytuacje, na okoliczność których zastrzeżono w umowie karę umowną, w razie odpowiednio długiego trwania doprowadzą do powstania uprawnienia Zamawiającego do odstąpienia od umowy, co z kolei skutkować będzie naliczeniem kary umownej za odstąpienie od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy, która to kara skonsumuje wszelkie wcześniej naliczone kary za zwłokę, co wynika z orzecznictwa i jest twierdzeniem powszechnie akceptowanym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., III CZP 39/12). Stwierdzenie Odwołującego, że powstanie zobowiązanie wieczne, nie jest trafne, ponieważ Zamawiający odstąpi od umowy z winy W ocenie Zamawiającego żądanie wprowadzenia zasady limitującej odpowiedzialność odszkodowawczą wykonawcy wyłącznie do wysokości wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, a stanowi rażąco niekorzystne dla Zamawiającego rozwiązanie ograniczające możliwość zaspokojenia szkody, za którą na mocy ustawy lub umowy odpowiedzialność ponosić będzie wykonawca. W piśmie procesowym z 22 września 2020 r. Odwołujący, replikując argumenty Zamawiającego wynikające z odpowiedzi na odwołanie, przedstawił dodatkową argumentację uzasadniającą sporne zarzuty odwołania. II. Analiza stanowiska Zamawiającego pozwala wysnuć wniosek, że Zamawiający zdaje się nie dostrzegać znaczenia unormowania zawartego w art. 29 ust. 1 Pzp, którego adresatem jest Zamawiający i to na nim ciąży obowiązek przygotowania opisu przedmiotu zamówienia w sposób zgodny z wymaganiami ustawy. Jeśli chodzi o opis przedmiotu zamówienia w części dotyczącej integracji systemów informatycznych (w szczególności systemów szpitalnych) oczywistym jest, że niewystarczającym jest jedynie wskazanie systemów/modułów, które mają być integrowane. Zamawiający muszą bowiem dostarczyć wykonawcom także inne informacje (w tym techniczne), które umożliwią dokonanie wyceny kosztów wykonania oczekiwanej integracji. Zamawiający nie może się więc zwolnić z obowiązku uwzględnienia w opisie przedmiotu zamówienia niezbędnych informacji przez zadekretowanie, że ich uzyskanie czyni elementem zamówienia spoczywającym na wykonawcy. Pogląd Zamawiającego zgodnie, z którym to wykonawca miałby samodzielnie „dokonywać ustaleń” oraz zawierać „porozumienia z producentami” systemów integrowanych jest nieuprawniony i pozostaje w sprzeczności z treścią art. 29 ust. 1 Pzp. Powyższy pogląd jest zasadny tym bardziej, że Zamawiający określił dość szeroki katalog systemów podlegających integracji (sekcja 5.3 SIWZ), który jednak nie jest katalogiem zamkniętym. Zamawiający nie wskazuje też wszystkich nazw integrowanych systemów oraz ich producentów. Najbardziej jaskrawym przykładem jest tutaj system wymieniony w pkt n) sekcji 5.3 SIWZ, który określono jako „system obsługujący laboratorium histopatologiczne w Szpitalu na Solcu”. Twierdzenie, że w tym zakresie Zamawiający dopełnił obowiązków wynikających z art. 29 ust. 1 Pzp musi budzić uzasadnione zdziwienie. Braki opisu przedmiotu zamówienia nie dotyczą jednak wyłącznie tego punktu wyliczenia. Także w odniesieniu do innych systemów Zamawiający posługuje się bowiem nieostrymi pojęciami żądając wykonania integracji z systemami „wymaganymi prawem”, wymaganymi przez NFZ, Państwową Inspekcję Farmaceutyczną, Państwową Inspekcję Sanitarną oraz z platformą e-Zdrowie. Niezrozumiałe dla Odwołującego pozostaje dlaczego Zamawiający nie był w stanie doprecyzować SIWZ przez wskazanie zamkniętej listy systemów integrowanych, poprzestając na stwierdzeniu, że „udzieli szczegółowych informacji (...) zgodnie z postanowieniami SIWZ”. Poza sporem pozostaje także, że Zamawiający nie udostępnia żadnych informacji technicznych koniecznych do wykonania integracji wskazując, że „nie posiada innej dokumentacji technicznej, którą mógłby udostępnić”. Odwołujący wskazał, że skutków braku niezbędnych informacji Zamawiający nie przenosić na wykonawców, ponieważ w dalszym ciągu zobowiązany jest on sporządzić opis przedmiotu zamówienia zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 Pzp. Z kolei obciążenie wykonawcy ryzykiem związanym z uzyskiwaniem takich informacji uznawane jest za nieuprawnione, a to z uwagi na fakt uzależnienia wykonawcy od dobrej woli dostawców dotychczas działających systemów, którzy mogą różnicować warunki współpracy w zależności od danego wykonawcy albo nawet w ogóle nie udostępniać koniecznych do wykonania integracji. Biorąc pod uwagę stanowisko Zamawiającego wyrażone w odpowiedzi na odwołanie, Odwołujący zmodyfikował swoje żądanie domagając się nakazania Zamawiającemu (jako wariantu alternatywnego) dopuszczenia wymiany systemów, co do których Zamawiający nie jest w stanie niezbędnych informacji. To ostatnie żądanie - wbrew stanowisku Zamawiającego - nie stanowi „ingerencji w kompetencje Zamawiającego”, lecz jest środkiem zmierzającym do zapewnienia równego traktowania wykonawców w postępowaniu. VI. W ocenie Odwołującego Zamawiający ponownie zdaje się nie dostrzegać, że sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia jest jego obowiązkiem. To właśnie on ma więc zamieścić w SIWZ dane konieczne do określenia zakresu prac związanych z rozbudową sieci LAN. Twierdzenie, że na etapie przygotowania oferty wykonawca miałby dokonywać obmiarów, czy też występować do Zamawiającego o dostęp do planów i rzutów technicznych budynków jest nieporozumieniem. Z drugiej zaś strony widoczne jest, że sam Zamawiający doskonale zdaje sobie sprawę z tego, jakie informacje dotyczące budowanej sieci mogłyby i powinny znaleźć się w SIWZ. Absolutnym minimum jest więc uzupełnienie SIWZ plany i rzuty techniczne budynków z wskazaniem planowanych lokalizacji montażu wyświetlaczy stanowiskowych oraz z naniesieniem istniejącej sieci LAN (wraz z urządzeniami sieciowymi). Twierdzenie zaś, iż aktualne brzmienie SIWZ pozwala na wycenę kosztów rozbudowy sieci LAN Odwołujący uznaje za wręcz kuriozalne. Odnosząc się do argumentacji Zamawiającego podniesionej w piśmie z 21 września 2020 r. Odwołujący wskazał, że całkowicie chybiona jest teza Zamawiającego, zgodnie z którą gwarancja jakości oraz Usługi Utrzymania stanowią niezależne od siebie świadczenia. Analiza wzoru umowy dobitnie świadczy bowiem o tym, że tzw. Usługi Utrzymania są de facto świadczeniami realizowanymi w ramach gwarancji jakości. Potwierdza to w szczególności treść § 9 ust. 8-10 oraz ust. 14-15 w zestawieniu z treścią § 9 ust. 1 wzoru umowy. W obu przypadkach zakresem rzekomo odrębnych świadczeń objęte są dokładnie te same czynności, tj. usuwanie wad, modyfikacje ZSI czy konsultacje. W ocenie Odwołującego taki kształt umowy świadczy o tym, że wyodrębnienie tzw. Usługi Utrzymania miało charakter pozorny i zmierzało jedynie do wykreowania podstawy zatrzymania części wynagrodzenia należnego wykonawcy (która to część miałaby zostać wypłacona po zakończeniu okresu gwarancji okresu świadczenia Usług Utrzymania). Nie bez znaczenia jest w tym wypadku także i to, że sposób rozliczenia rzekomych Usług Utrzymania (jednorazowa płatność dokonywana po zakończeniu okresu świadczenia Usług) w sposób ewidentny odbiega od praktyki i zwyczajów rynkowych, gdzie tego rodzaju świadczenia rozliczane są zazwyczaj w okresach miesięcznych. Mając na uwadze powyższe Odwołujący w dalszym ciągu twierdzi, iż sposób, w jaki Zamawiający ukształtował sposób dokonywania płatności wynagrodzenia zmierza do obejścia przepisów o zabezpieczeniu, a dodatkowo prowadzi do zawarcia umowy w okresie dłuższym niż 4-letni. XIII. Odwołujący podkreślił, że większość kar umownych określonych przez Zamawiającego ma stosunkowo dużą wartość i (licząc od wartości zamówienia referencyjnego czyli od 1.500.000 zł) wynosi: - kara z § 11 ust. 1.1 - 3.000 zł za dzień zwłoki; - kara z § 11 ust. 1.2 - 3.750 zł za dzień zwłoki; -kara z §11 ust. 1.4 - 750 zł za każdą godzinę zwłoki. Brak limitu kar umownych, a także limitu odpowiedzialności nie pozwała na ocenę ryzyk związanych z realizacją zamówienia, co zmusza wykonawców do tworzenia rezerw wliczanych do ceny zamówienia. Określenie postulowanych limitów wpływa więc na oszczędność przy realizacji zamówienia. Argumentacja Zamawiającego przedstawiona w odpowiedzi na odwołanie nie uwzględnia faktu zmiany podejścia do zagadnień związanych z określaniem limitów odpowiedzialności, czego dowodem są chociażby orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej przywoływane w treści odwołania. Przyjmuje się zatem obecnie, że brak określenia limitu kar umownych (a w ocenie Odwołującego także całkowitego limitu odpowiedzialności odszkodowawczej) powinien być rozpatrywany jako naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 Pzp, z którym to poglądem Odwołujący w pełni się zgadza. Na rozprawie Strony podtrzymały dotychczasową argumentację w sprawie. Po przeprowadzeniu rozprawy Izba, uwzględniając zgromadzony materiał dowodowy omówiony w dalszej części uzasadnienia, jak również biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska Stron postępowania odwoławczego, ustaliła i zważyła, co następuje. Skład orzekający stwierdził, że Odwołujący jest legitymowany, zgodnie z przepisem art. 179 ust. 1 Pzp, do wniesienia odwołania. W pkt 1 i 2 sentencji wyroku Izba umorzyła postępowanie odwoławcze w zakresie, w jakim Zamawiający i Odwołujący złożyli oświadczenia, odpowiednio, o uwzględnieniu części zarzutów przedstawionych w odwołaniu i wycofaniu części zarzutów w nim podniesionych, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia stosowane odpowiednio przepisy art. 186 ust. 4a i art. 187 ust. 8 Pzp. W odniesieniu do pozostałych czterech spornych zarzutów odwołania Izba dopuściła i przeprowadziła dowód z treści SIWZ uznając, że trzy z nich zasługują na uwzględnienie. Zarzuty II (w części nieuwzględnionej) i VI Podstawą uwzględnienia tych zarzutów odwołania było stwierdzenie naruszenia przez Zamawiającego przepisu art. 29 ust. 1 i 2 Pzp. Zawierają one adresowane do Zamawiającego dyrektywy sporządzania opisu przedmiotu zamówienia, z których wynika po pierwsze - obowiązek precyzyjnego, jednoznacznego i zrozumiałego opisania potrzeb i oczekiwań zamawiającego, a po drugie zakaz takiego charakteryzowania pożądanego przez zamawiającego świadczenia, który nawet potencjalnie mógłby naruszać uczciwą konkurencję. Z powyższego należy wyprowadzić m.in. wniosek, że opis przedmiotu zamówienia powinien co do zasady zawierać identyczny dla każdego wykonawcy zainteresowanego ubieganiem się o udzielenie zamówienia zasób informacji dotyczących zamawianego świadczenia, umożliwiając tym samym właściwą wycenę kosztów jego realizacji. W konsekwencji przedstawionych zapatrywań zamawiający nie może zwolnić się z obowiązków wynikających z komentowanych przepisów przez wskazanie, że udostępni informacje niezbędne do sporządzenia oferty na wniosek wykonawcy, ponieważ w zależności od sposobu sformułowania takiego wniosku, zamawiający mógłby zróżnicować przekazywane w odpowiedzi dane powodując tym samym, że wykonawcy dysponowaliby różnym zasobem lub stopniem szczegółowości informacji dotyczących przedmiotu zamówienia. Jest to nie do pogodzenia zasadą uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców z art. 7 ust. 1 Pzp, ponieważ prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania pozycji wykonawców zainteresowanych uzyskaniem zamówienia, którego źródłem jest wspomniany brak precyzji przy opisywaniu przedmiotu zamówienia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Izba stwierdziła, że Zamawiający w sposób niewystraczający scharakteryzował przedmiot zamówienia w zakresie systemów mających podlegać integracji z systemem zamawianym w ramach Postępowania oraz w zakresie wymagań dotyczących okablowania zasilającego i sieci LAN. W każdym z tych aspektów Zamawiający posłużył się odesłaniami do pojęć nieostrych, obligując wykonawców do zintegrowania zamawianego systemu z innymi wymaganymi prawem systemami zewnętrznymi (zob. pkt 5.3.1.4 lit. l SIWZ), czy generalnie z wszystkim systemami zewnętrznymi wymaganymi prawem (zob. pkt 5.3.1.4 - zdanie bezpośrednio pod wyliczeniem systemów), czy wykonania odpowiedniego (podkreślenie Izby) okablowania zasilającego oraz sieci LAN (zob. pkt 1.1.4 - „System kolejkowy”, poz. 8 w załączniku nr 13 do SIWZ - „Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia”). Do powyższego dodać należy, że w odniesieniu do każdego z tych aspektów przedmiotu zamówienia Zamawiający de facto dysponował niezbędnymi wykonawcom informacjami (czy to w postaci planów budynków, rzutów/schematów pomieszczeń, czy w formie odpowiedzi dostawców oprogramowania 0możliwość jego integracji z zamawianym systemem), jednak ich zamieszczenia w SIWZ bezpodstawnie zaniechał. W konsekwencji, Izba nakazała Zamawiającemu doprecyzowanie opisu przedmiotu zamówienia w omówionym powyżej zakresie. Przy czym, w odniesieniu do listy systemów nałożono na Zamawiającego, w pierwszej kolejności, obowiązek sporządzenia zamkniętej listy systemów podlegających integracji z oprogramowaniem dostarczanym przez wykonawcę (niezależnie od tego, czy są to systemy zewnętrzne, czy wewnętrzne), obejmującej nazwę 1wersję każdego z integrowanych systemów oraz dane producenta, przy jednoczesnym usunięciu z listy systemów określeń obligujących wykonawcę do wykonania integracji z systemami zewnętrznymi „wymaganymi prawem”. Kolejno, zobligowano Zamawiającego alternatywnie do uzupełnienia SIWZ o informacje niezbędne do wykonania integracji, w tym o informacje związane z dostępem interfejsów wymiany danych (wraz z ich opisem) lub do dopuszczenia możliwości realizacji zamówienia przez wymianę systemów, dla których Zamawiający nie jest w stanie przedstawić powyższych informacji, zapewniającą osiągnięcie funkcjonalności wymaganych w SIWZ lub wykreślenia z SIWZ obowiązku integracji z systemami, w odniesieniu do których Zamawiający nie jest w stanie przedstawić powyższych informacji. Z kolei, w zakresie wymagania dotyczącego okablowania zasilającego oraz sieci LAN Izba nakazała Zamawiającemu zamieszczenia w SIWZ informacji umożliwiających wycenę tego elementu świadczenia, np. w postaci rzutów/schematów pomieszczeń, planów budynków, itp. Zarzut XII Zarzut potwierdził się. Jakkolwiek skład orzekający nie podziela zapatrywania Odwołującego dotyczącego braku po stronie Zamawiającego swobody w zakresie kształtowania zasad wypłaty wynagrodzenia przez jego podział odpowiednio do etapu realizacji umowy, to jednak uznał, że uzależnienie wypłaty ostatniej części wynagrodzenia (§ 10 ust. 3 pkt 3.7 wzoru umowy) od zakończenia świadczenia usług utrzymania stanowi obejście przepisów o zabezpieczeniu należytego wykonania umowy. Z przepisu art. 147 ust. 2 Pzp wynika, że zabezpieczenie należytego wykonania umowy służy pokryciu roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Z art. 151 ust. 2 Pzp wynika natomiast dodatkowo, że zabezpieczenie służy również pokryciu roszczeń z tytułu rękojmi za wady. Regulacje dotyczące omawianej instytucji nie odnoszą się natomiast obecnie do gwarancji jakości, z czego wynika, że zabezpieczenie nie może służyć pokryciu roszczeń z tytułu udzielonej przez wykonawcę gwarancji jakości, nawet jeśli ich źródłem jest nienależyte wykonanie umowy. W rozpoznawanej sprawie skład orzekający doszedł do przekonania, że usługi utrzymania scharakteryzowane w § 9 wzoru umowy stanowią zobowiązania wykonawcy wynikające z gwarancji jakości (por. § 9 ust. 1, 8-10, 14-15 wzoru umowy), których raportowanie wykonywania odbywać się będzie w okresach miesięcznych (argument z § 9 ust. 2 wzoru umowy). W konsekwencji Izba za niezasadne uznała uzależnienie wypłaty ostatniej części wynagrodzenia od zakończenia usług wsparcia (czyli od wykonania wszystkich obowiązków wykonawcy w okresie gwarancji), jako stanowiące quasi zabezpieczenie roszczeń gwarancyjnych, a dodatkowo odbiegające od praktyk rynkowych, nakazując Zamawiającemu rozliczanie ostatniej części wynagrodzenia w okresach miesięcznych. Reasumując, w zakresie zarzutów uwzględnionych orzeczono, jak w pkt 3 sentencji wyroku. Zarzut XIII Zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Abstrahując od okoliczności błędnego utożsamienia kary umownej z jednym z elementów opisu przedmiotu zamówienia (kara umowna nie tyle charakteryzuje zamawiane świadczenie, co wskazuje na skutek jego niewykonania, bądź nienależytego wykonania), Izba uwzględniła argumentację Zamawiającego, zgodnie z którą przewidzenie górnego limitu kar umownych podaje w wątpliwość dyscyplinującą funkcję kary umownej. Kara umowna stanowi bowiem sankcję mającą mobilizować dłużnika (wykonawcę) do wykonania zobowiązania zgodnie z jego treścią, który to skutek może nie zostać osiągnięty w sytuacji, w której wykonawca dojdzie do przekonania, że naruszanie przez niego obowiązków wynikających z zawartej z zamawiającym umowy nie spotka się z negatywnymi dla wykonawcy konsekwencjami. Do powyższego dodać należy, że za utrzymaniem postanowień wzoru umowy w dotychczasowym kształcie przemawiała także okoliczność, że - po pierwsze - realizacja zamówienia będzie rozciągnięta w czasie, w związku z czym nie można wykluczyć, że przesłanki naliczania kar umownych zaktualizują się wielokrotnie, na różnych etapach wykonywania umowy, po drugie zaś - w przypadkach pokrywających się zasadniczo z przesłankami naliczania kar umownych Zamawiający uprawniony będzie do odstąpienia od umowy. W konsekwencji orzeczono, jak w pkt 4 sentencji wyroku. O kosztach postępowania odwoławczego (pkt 5 sentencji wyroku) orzeczono stosownie do jego wyniku, na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 Pzp oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz.U. z 2018 r. poz. 972). Spośród czterech spornych zarzutów odwołania uwzględnieniu podlegały trzy z nich, wobec czego Izba, zważywszy na tak określony wynik postępowania odwoławczego, zasądziła od Zamawiającego na rzecz Odwołującego kwotę stanowiącą równowartość % kosztów postępowania odwoławczego, tj. wpisu uiszczonego od odwołania. Przewodniczący:

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.