Sygn. akt KIO 670/20 WYROK z dnia 2 lipca 2020 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Lubomira Matczuk-Mazuś Protokolant: Piotr Kur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 marca 2020 r. przez wykonawcę: N. S., Szacowanie szkód w uprawach rolnych, szkolenia, usługi ogólnobudowlane, ul. Lipowa 11, 74-240 Lipiany w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: Województwo Zachodniopomorskie - Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, pl. Hołdu Pruskiego 8, 70-550 Szczecin orzeka:
(2)o 25,63%. Zamawiający wezwał Odwołującego do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp (pismo z 5 marca 2020 r.), wskazując jak niżej: Działając na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy (...), Zamawiający (...), zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów dotyczących wyliczenia ceny zamówienia, w szczególności w zakresie: 1) oszczędności metody wykonania zamówienia, wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo sprzyjających warunków wykonywania zamówienia dostępnych dla Wykonawcy, oryginalności projektu Wykonawcy, kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę, albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 ze zm.); 2) pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów; 3) wynikającym z przepisów prawa pracy i przepisów o zabezpieczaniu społecznym, obowiązujących w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie; 4) wynikającym z przepisów prawa ochrony środowiska; 5) powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcy. Oferowana przez Wykonawcę cena za realizację zamówienia wynosi 129 160,60 zł, natomiast poszczególne składowe ceny podane w rozbiciach cenowych dołączonych do oferty budzą wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnego z wymaganiami określonymi przez Zamawiającego w SIWZ, w szczególności pozycie wycenione na poziomie 0,00 zł. Należy zauważyć, że przeprowadzenie szacowanie szkody łowieckiej zgodnie z wymaganiami określonymi przez Zamawiającego obejmuje szereg czynności wymienionych poniżej czynności:
- Przyjęcie zgłoszenia, wykonanie analizy rynkowej, uzgodnienie terminu i pisemne powiadomienie poszkodowanego (zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 776), przygotowanie map działek wg ewidencji gruntu i budynków, na których została wyrządzona szkoda, niezbędne do wykonania szkicu uszkodzonej uprawy (zgodnie ze wzorem protokołu w przypadku szkody łowieckiej, za którą odpowiada Skarb Państwa, stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia).
- Dojazd na miejsce wystąpienia szkody.
- Praca w terenie i sporządzenie protokołu.
- Sporządzenie rozliczenia - rachunku lub faktury VA T.
- Dostarczenie dokumentacji (protokołu oraz rachunku/faktury VAT) do siedziby Urzędu (zamawiającego). Zamawiający ocenia, iż realny koszt przeprowadzenia ww. czynności oscyluje w granicach 350-400 zł brutto. Podstawą do przyjęcia takiej kalkulacji jest pozostająca w dyspozycji Zamawiającego, sporządzona przez biegłego sądowego w 2019 r. dokumentacja szacowania szkody, zrealizowana w cenie 364,40 zł brutto (w tym wynagrodzenie biegłego z tytułem magistra za godzinę pracy wynosiło 32,39 zł x 6 godzin pracy + VAT + koszty dojazdu 125,37 zł). Tymczasem w złożonej przez Pana ofercie koszt szacowania, wynikający ze średniej arytmetycznej w zł brutto, wyniósł - po korekcie omyłki rachunkowej - 235,08 zł brutto za szacowanie wstępne i 314,29 zł brutto za szacowanie ostateczne. Uśredniony koszt 1 szacowania ogółem wyniósł 274,68 zł brutto. Mając powyższe na uwadze wątpliwości budzi fakt skalkulowania kosztów szacowania średnio na poziomie 274,68 zł za jedno szacowanie, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż w cenie tej zawarte jest nie tylko przeprowadzenie szacowania szkody i sporządzenie protokołu, ale także koszty dojazdu oraz przeprowadzenia pozostałych czynności, związanych z uzgodnieniem terminu szacowania, rozliczeniem usługi oraz przekazaniem dokumentacji Zamawiającemu. Tym bardziej, że niektóre ceny jednostkowe za szacowanie wstępne bądź ostateczne wykazane w załączniku nr 1b do SIWZ oszacowane zostały na poziomie 0,00 zł. Ponadto powyższy uśredniony koszt jednego szacowania ogółem w kwocie 274,68 zł brutto odbiega również znacznie od informacji zawartych w załączniku nr 6 do SIWZ, w których oświadczył Pan, że w latach 2017-2019 wykonał ok. 1060 szacowań i protokołów na wartość ok. 1.570.000 zł, czyli średnio w cenie 1.484,13 zł za jedno szacowanie/protokół (przy czym najniższa kwota wynosi 500 zł, a najwyższa 6.000 zł za jedno szacowanie). Podkreślenia wymaga również fakt, że w ofercie złożonej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego o wartości poniżej 221.000 euro pn. „Świadczenie usług polegających na szacowaniu szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, jelenie, daniele, sarny i łosie na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich oraz szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną na obszarach Obwodów łowieckich polnych w 2019 r. wycenił Pan usługę przeprowadzenia szacowania na kwotę 615,63 zł brutto za szacowanie wstępne i 655,88 zł brutto za szacowanie końcowe. Uśredniony koszt jednego szacowania wynosił 635,76 zł brutto. Oznacza to, że w ofercie złożonej w 2020 r, uśredniona cena za wykonanie jednego szacowania szkody jest niższa od oferowanej przez Pana w ofercie złożonej w 2019 t. uśrednionej ceny za wykonanie jednego szacowania szkody o 57%. Zamawiający wnosi zatem o wyjaśnienie jakie elementy oferty (bądź inne czynniki) brane były przez Pana pod uwagę przy ustalaniu ceny, w wyniku czego wysokość tej ceny została zaoferowana na takim poziomie. Ponadto Zamawiający wzywa w szczególności do wyjaśnienia oszacowania poszczególnych pozycji określonych w Rozbiciach Cenowych Oferty stanowiących załącznik nr 1a i 1b do oferty, na poziomie 0,00 zł. Zamawiający wzywa do przedstawienia wyczerpującej szczegółowej informacji na temat sposobu uwzględnienia elementów, o których mowa powyżej, a także w innych obszarach), które Wykonawca uważa za istotne, mając na uwadze m.in. zaangażowanie osobowe, rzeczowe, sprzętowe i finansowe, a mających wpływ na wartość oferty Wykonawcy. Przedstawione przez Wykonawcę wyjaśnienia muszą być merytoryczne a Wykonawca musi dostarczyć wystarczający materiał niezbędny do oceny zaoferowanej ceny. Obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny spoczywa na Wykonawcy. Stosownie do treści art. 90 ust. 3 ustawy PZP Zamawiający odrzuci ofertę wykonawcy, który nie udzieli wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz ze złożonymi dowodami potwierdzi, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. Odwołujący złożył wyjaśnienia (pismo z 10.03.2020 r.) następującej treści: Oferta którą złożyłem, dotyczącą szacowania szkód łowieckich na rzecz Urzędu Marszałkowskiego wg mnie kwota jaką zaproponowałem nie jest wcale niska, kwota na jaką złożyłem ofertę jest dla mnie satysfakcjonująca, pozwalająca zapewnić mojej firmie byt i opłacalność w funkcjonowaniu firmy, a także ponadprzeciętny zysk. Począwszy od ogółu, jestem w przeciwieństwie do konkurencji która startowała w tym przetargu tj. Ośrodek Rzeczoznawców SITR K. K. ul. Dworcowa 2 70-206 Szczecin, dużo bardziej konkurencyjny ze względu iż jestem firmą jednoosobową, nikogo nie zatrudniam i przez nikogo nie jestem zatrudniany, gdzie w przeciwieństwie do Pani K. zatrudnia ona dwóch rzeczoznawców i musi ich utrzymać. Zaoferowana przeze mnie cena ok. 130 000.00 zł w ofercie przypada tylko na mnie jednego, w przypadku Pani K. zaproponowana przez nią kwota ok. 218 000.00 zł powinna być podzielona na 3 osoby i wtedy na 1 osobę przypada tylko ok. 73 000.00 zł. Ja nie posiadam we własnej firmie żadnych podwykonawców, tylko wszelkie zlecenia wykonuję sam osobiście przez co koszty moje są dużo niższe. Ponadto licząc że minęło już 2,5 miesiąca, w miesiącu listopadzie i grudniu jest praktycznie brak szacowań to kwota ok. 130 000.00 zł przypada na 8 miesięcy pracy, to już z założeń i przewidywań zamawiającego wychodzi minimum do wykonania 2 szacowania dziennie (143 szacowania wstępne i 304 końcowe) przez co są obniżone koszty jednego szacowania i kwota wynagrodzenia przypadająca na 1 miesiąc pracy wyniesie ok. 15 000.00 zł brutto co jest wynagrodzeniem średniomiesięcznym ponadprzeciętnym i uważam że w tym przypadku nie może być mowy o rażąco niskiej cenie. Na założenie firmy skorzystałem w części z pomocy środków z Unii Europejskiej w ramach programów PROW 2014-2020 w kwocie 100 000.00 zł. Za kwotę tą zakupiłem nowoczesny sprzęt do prowadzenia działalności z zakresu szacowania szkód łowieckich, w znacznym stopniu skracajacym i umożliwiającym szybsze i dokładniejsze wykonywanie zleceń w tym zakresie, a także obniżającym koszty wykonywania tych zadań i zobowiązałem się w zamian do utrzymania firmy i prowadzenia tej działalności przez minimum 5 lat. Oszczędności w wykonaniu działań polegają gównie na doświadczeniu i wiedzy merytorycznej z zakresu szacowania szkód łowieckich, przede wszystkim na tym iż w ciągu dnia dokonuje się wielu szacowań, nie jednego przez co w znacznym stopniu obniżają się koszty dojazdu do upraw co jest największym kosztem w kosztorysie kwoty szacowania jednej uprawy. Przy opracowywaniu oferty i analizie kosztów i zysków oparłem się przede wszystkim na wieloletniej znajomości rynku szacowania szkód, wiedzy i doświadczeniu zdobytym przez lata w tej dziedzinie, rachunku prawdopodobieństwa i analizie produkcji roślinnej w województwie, a także na wykonywanych od lat szacowaniach w poszczególnych rodzajach upraw, a także na bardzo niskim procencie ryzyka, które jest wliczone w każdą działalność i funkcjonowanie każdej firmy. Budzące wątpliwości zamawiającego pozycje 0.00 zł w rozbiciach cenowych dołączonych do oferty po części są bezzasadne i świadczące o nieznajomości tematu dla przykładu podam iż np. zgodnie z ustawą Prawo Łowieckie i RMŚ nie robi się szacowań wstępnych na użytkach zielonych, w sadach, aby wygrać przetarg należy podać niższą cenę za usługi aby ten przetarg wygrać zwłaszcza gdzie przy wyborze oferty zamawiający pod uwagę bierze głównie cenę (60%), gdyż nauczony poprzednim rokiem gdzie przegrałem przetarg ze względu na zbyt wysoką cenę usług, gdzie konkurencja jeszcze bardziej zaniżyła swoje ceny w roku ubiegłym, musiałem podjąć ryzyko i wyeliminować na podstawie doświadczenia uprawy których nie będzie do szacowania lub trafią się sporadycznie i będę je wykonywał za 0.00 zł. Np. szacując szkody od ponad 20 lat nie szacowałem nigdy upraw ziemniaków powyżej 2 ha, opinię z szacowania sporządza się sporadycznie 1-2 razy do roku, nie widziałem ogródka działkowego pow. 2.00 ha itp. Na tym polega również ryzyko firmy iż niektóre rzeczy należy przewidzieć i zaryzykować składając ofertę. Z czynności związanych z szacowaniem największym kosztem jest niewątpliwie dojazd do upraw. Łącząc szacowanie kilku upraw dziennie koszt dojazdu bardzo znacznie spada i rozbija się na dużo mniejsze składowe do jednego szacowania, aniżeli wyliczył to biegły przeprowadzając i wyliczając realny koszt przeprowadzenia jednego szacowania. Wyliczył on bowiem koszt jednego szacowania w jednym dniu i dojazd do niego co znacznie powiększa koszt jednej czynności. Ponadto nie wiadomo jaki środek transportu przyjął biegły wyliczając koszt jednego szacowania. Ja posiadam samochód który w utrzymaniu jest bardzo tani i ekonomiczny. Koszty powiadomień, uzgodnień terminów szacowań, wykonanie analizy rynkowej są dla mojej firmy praktycznie bez kosztowe w dobie obecnego rozwoju komunikatorów, poczty elektronicznej możliwości powiadomień o szacowaniu zgodnie z RMŚ np. smsem. Koszty te są w abonamencie gdzie mam darmowe minuty, smsy itd. Odnośnie faktur Vat to obecnie jestem nie na VAT a na ryczałcie 8.5% co również znacznie obniża koszty mojej działalności. Obniżając pozostałe koszty dysponuję sprzętem nowej generacji znacznie ułatwiającym i przyspieszającym wykonanie działań w terenie zgodnie z nową Ustawą i RMS, dostarczenia dokumentacji do siedziby zamawiającego również nie pociąga za sobą zbyt wielkich kosztów. Wg mnie wyliczone przez biegłego koszty jednej czynność szacowania są zbyt wysokie i nie mają nic wspólnego z realiami i wg mnie przyjął on błędne założenia, a w szczególności liczył on wykonanie i czynności szacowanie gdzie najwięcej kosztuje dojazd do szkody, łącząc wykonanie kilku szkód w ciągu jednego przejazdu koszt ten drastycznie spada, nie wiem co ma tytuł magistra do stawki za szacowanie 32.39 zł za godzinę, gdyż jest to ustawowa najwyższa stawka jaką może otrzymać biegły sądowy pracując na zlecenie sądu bez względu na to czy jest magistrem czy też nie ma żadnego wykształcenia. Wg moich wyliczeń podane stawki przeze mnie są realne i pozwalają na dobre funkcjonowanie mojej firmy i należyte jej utrzymanie i zarobek na ponadprzeciętnym poziomie. Jeżeli chodzi o podane przeze mnie dane w załączniku nr 6 do SIWZ, to podałem je błędnie interpretując zawarte w nim zapytanie jak również błędnie je zrozumiały osoby udzielające mi rekomendacji, gdyż za wartość protokołu uznałem wraz z tymi osobami kwoty wyszacowanych upraw, które znajdowały się na tych protokołach, a nie kwoty za jakie były wykonane te protokoły i szacowania przez co zamawiający błędnie wyliczył sobie średnią cenę jednego szacowania. Rekomendacje przedstawiłem tylko z kilku podmiotów z którymi współpracuję, szacowań wykonywałem znacznie więcej na co posiadam więcej dowodów, ale z tych które przedstawiłem średnie kwoty szacowań są znacznie niższe i przedstawiają się następująco:
- Dla Koła Łowieckiego „Dzik” w Myśliborzu którego jestem członkiem i w którym wykonuję wszystkie szacowania, mediacje i opinie, robię to za darmo, otrzymuję jedynie zwrot kosztów dojazdu w ramach delegacji
- Gospodarstwa rolne Panów K. - wykonuję te czynności za darmo po koleżeńsku
- Koło „Artemida” Golin - wystawiam rachunki za jedno szacowanie w wysokości średnio między 200-300 zł za szacowanie
- Spółki „Radeko”, „Ekorol”, „EkoroI-Plus”, „Pffeifer&Wspólnik” - otrzymuję wynagrodzenie w wysokość 25% kwoty znajdującej się na protokole bez względu na ilość szacowań
- Dla Gospodarstw Pani J. i Pana P. wykonuję szacowania w ramach współpracy, gdzie zbieram materiały do pracy doktorskiej w zamian za szacowania mogę wyniki szacowań upubliczniać w pracy doktorskiej i różnego rodzaju publikacjach, za te szacowania nie pobieram wynagrodzenia. Szacuję jeszcze szkody dla wielu innych podmiotów z których nie zamieszczałem rekomendacji gdyż było konieczne wykazanie wykonania w 3 ostatnich latach tylko 200 szacowań, gdzie w każdej chwili mogę dowieść i okazać minimum 200 kopii protokołów z ostatnich trzech lat. Wykonywałem jaszcze w tych ostatnich latach opinie sądowe, zabezpieczenia dowodowe jako biegły sądowy, szacowałem szkody dla kół łowieckich „Diana” Myślibórz, „Bór” Słubice, „Orzeł” Szczecin i wielu gospodarstw rolnych indywidualnych, a także uczestniczyłem w szacowaniach z ramienia Zachodniopomorskiej Izby Rolniczej od 2013 r. na terenie całego województwa. Średnia cena usługi w mojej firmie jest dużo niższa aniżeli wyliczona przez biegłego, a zwłaszcza przez zamawiającego wobec podania błędnie przeze mnie wartości protokołu, gdzie za jego wartość przyjąłem wartość wyszacowanych szkód z protokołu, a nie cenę za jaką został wykonany protokół. Cena jaką podałem w ofercie zeszłorocznej była wyższa tylko cena jednostkowa, cena całego pakietu była niższa, a wiąże się to z tym iż było planowane do szacowania dużo mniej upraw (w tym roku ok. 450), przez co do zarobienia są podobne pieniądze przy dużo niższej cenie za poszczególna usługę. Ponadto, aby być konkurencyjnym i wygrać przetarg, zmuszony jestem obniżyć cenę usług chcąc by została wybrana moja oferta gdzie zamawiający bierze w 60% cenę usługi. Przez to że dałem w zeszłym roku cenę wyższą, moja oferta została odrzucona, w związku z tym w bieżącym roku ją obniżyłem jeśli chodzi o ceny jednostkowe, ale wartość całej oferty jest wyższa niż w zeszłym roku. Uważam, że podane przeze mnie wartości usług przedstawionej przeze mnie oferty nie stanowią w żadnym razie rażąco niskiej ceny, dla przykładu załączam kopie wystawionych dla kół rachunków z zeszłego roku gdzie kwoty szacowań średnio odpowiadają średniej kwocie jaką zamieściłem w ofercie. Załączam również zaświadczenie do reprezentowania ZR podczas szacowań, za które nie pobieram żadnych wynagrodzeń. Zamawiający w wyniku oceny wyjaśnień Odwołującego, odrzucił ofertę (pismo z 24.03.2020 r.) na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 90 ust. 3 ustawy Pzp uznając, że zawiera rażąco niską cenę, a wyjaśnienia Wykonawcy nie potwierdziły, że cena nie jest rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia. W uzasadnieniu pisma wskazał: Wykonawca złożył ofertę na kwotę 125 211 zł, po poprawieniu przez Zamawiającego oczywistej omyłki rachunkowej cena oferty wynosi 129 160,60 zł. Wykonawca w załączniku nr 1 a i 1 b wycenił poszczególne pozycje na poziomie 0,00 zł. Znaczna rozbieżność pomiędzy cenami konkurujących wykonawców, a także pomiędzy ceną przedmiotowej oferty i zakładanym budżetem zamówienia wzbudziły wątpliwości Zamawiającego, co do skalkulowania oferty na poziomie umożliwiającym realizację zamówienia i pokrywającym realne koszty wytworzenia usług. W tych okolicznościach w dniu 5 marca 2020 r. Zamawiający zwrócił się do Wykonawcy na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy PZP, o wyjaśnienie rażąco niskiej ceny. Na prawidłowość takiego postępowania wskazuje m.in. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 13 kwietnia 2018 r. Sygn. akt KIO 579/18 (LEX nr 2515228), opisany w opracowaniu „Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. IV” Nowicki Józef Edmund, Kołecki Mikołaj, gdzie czytamy m.in.: „Art. 90 ust. 1 ustawy Pzp stanowi generalną zasadę, wskazującą na podstawę wystąpienia przez Zamawiającego do konkretnego wykonawcy z żądaniem udzielenia wyjaśnień, odnoszących się do podejrzenia wystąpienia w jego ofercie rażąco niskiej ceny lub kosztu. Jego treść zobowiązuje Zamawiającego do zwrócenia się do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień oraz złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, jeżeli cena lub koszt oferty, lub ich istotne części składowe, w opinii Zamawiającego, wydalą się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą jego wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami sformułowanymi przez Zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów. Wobec powyższego, obowiązek żądania wyjaśnień jest w pełni zależny od Zamawiającego i występuje w przypadku, gdy Zamawiający, oceniając oferty wykonawców, poweźmie wątpliwości co do całej ceny lub kosztu oferty, lub ich istotnych części składowych.” Do dnia 11 marca 2020 r. do godz. 15.30 wpłynęła odpowiedź ww. Wykonawcy. Pan N. S. w swoim piśmie nie przedstawił żadnych kalkulacji bądź zestawień kosztów mających wpływ na cenę zaoferowaną w niniejszym postępowaniu. Wykonawca nie wykazał jakie składniki cenotwórcze, które mają istotne znaczenia dla skalkulowania ceny na wskazanym w ofercie poziomie, były brane pod uwagę. Wykonawca skupił się na porównywaniu swoich doświadczeń i wieloletniej działalności na rynku z Wykonawcą konkurencyjnym. Wykonawca odnosił swoje wyjaśnienia do przywołanej w wezwaniu przykładowej ceny za świadczenia podobnej usługi przez biegłego sądowego skupiając się na kwestionowaniu jej prawidłowości, a także próbując wykazać, iż koszty biegłego sądowego są znacznie wyższe niż wkalkulowane w ceny wyjaśnianej oferty. Argumentacja Wykonawcy odnosiła się także do próby wykazania po stronie Zamawiającego nieznajomości przepisów prawa dotyczących szkód łowieckich oraz okresów i miejsc, w których dokonuje się tego rodzaju czynności. Zamawiający pragnie zauważyć, iż dokonując szacowania wartości zamówienia brał pod uwagę, że w poprzednich latach zazwyczaj przeprowadzał szacowania szkód w miesiącach od marca do grudnia. Ponadto przepisy ustawy Prawo łowieckie nie wskazują na to, iż oględzin nie dokonuje się w sadach ani innych uprawach niż użytki zielone, co kwestionował Wykonawca w swoich wyjaśnieniach. Oględzin nie przeprowadza się w przypadku szkód wyrządzonych w płodach rolnych oraz łąkach i pastwiskach, natomiast odstąpienie od przeprowadzenia oględzin w przypadku pozostałych upraw rolnych ma miejsce, gdy szkoda powstała i została zgłoszona bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie (art. 46 ust. 7 ustawy Prawo łowieckie). Oceniając złożone wyjaśnienia, Zamawiający brał pod uwagę realność i możliwość realizowania czynności związanych z szacowaniem szkód przez jedną osobę w tym samym czasie, w odległych od siebie miejscach na obszarze Województwa Zachodniopomorskiego. Zamawiający podkreśla, iż konieczność oględzin na miejscu wystąpienia szkody w oddalonych od siebie rejonach województwa jest normą, a w konsekwencji jednego dnia wykonawca musiałby przebyć znaczną odległość, co wpływa na koszty dotarcia do oddalonych od siebie miejsc, a tym samym przeczy teorii obniżenia kosztów z uwagi na obsłużenie jednym pojazdem kilku szkód w tym samym dniu. Wykonawca w swoim piśmie nie wykazał w jaki sposób chce wykonać poszczególne zlecenia szacowania szkód w odległych miejscach w samym czasie, ani nie wymienił „sprzętu nowej generacji”, który posiada. Zadaniem Wykonawcy jest udowodnienie Zamawiającemu, iż podejrzenie dotyczące rażąco niskiej ceny było nieuzasadnione. Wyjaśnienia nie mogą mieć charakteru ogólnego bądź polegać na polemice prowadzonej z Zamawiającym i udowadnianiu braku wiedzy w przedmiocie zamówienia czy znajomości przepisów. Rzetelne wyjaśnienia kalkulacji wynagrodzenia nie mogą też sprowadzać się do oceny kalkulacji wynagrodzenia dokonanej przez konkurencję ubiegającą się o to samo zamówienie. Zamawiający musi mieć możliwość zweryfikowania składników cenotwórczych, które miały wpływ przy kalkulowaniu ceny złożonej oferty i jednoznacznie stwierdzić, że badana cena nie jest rażąco niska. Zgodnie z wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt KIO 815/19 „...wskazywano w orzecznictwie, że dla zakwalifikowania oferty do dalszego postępowania nie jest wystarczające złożenie jakichkolwiek wyjaśnień, lecz wyjaśnień odpowiednio umotywowanych, przekonujących, że zaproponowana oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny... ” Krajowa Izba Odwoławcza w tym samym wyroku stwierdza, iż „...Jeśli lektura wyjaśnień pozostawia istotne wątpliwości co do tego, że wykonanie przedmiotu zamówienia za cenę wskazaną w ofercie test możliwe, zamawiający jest zobowiązany do odrzucenia oferty..." W kolejnym wyroku Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 17 stycznia 2020 r. sygn. akt 5/20 stwierdza, iż „celem postępowania wyjaśniającego jest ustalenie faktów potwierdzających, że zaoferowana przez wykonawcę cena jest realna, wiarygodna i zapewni prawidłowe wykonanie przedmiotu zamówienia. Procedura wyjaśniająca musi zmierzać do jednoznacznego wyjaśnienia sposobu skalkulowania ceny oferty, a wyjaśnienia wykonawcy powinny zawierać informacje, przekładające się na wymierne wartości ekonomiczne poparte adekwatnymi i wiarygodnymi dowodami.” Ponadto, Wykonawca do przedmiotowych wyjaśnień dołączył kopie rachunków wystawionych na koła łowieckie, w trzy niewypełnione druki rachunków oraz rachunki wystawione na kwoty, z których wynika, iż cena za jedno szacowanie szkód wyniosła średnio około 1 460,00 zł. Oznacza to, iż cena podana w ofercie różni się znacząco od rzeczywistych cen usług świadczonych przez Wykonawcę. Zamawiający przypomina, iż przy braku legalnej definicji „rażąco niskiej ceny” orzecznictwo sądów okręgowych oraz Krajowej Izby Odwoławczej wypracowało opisowe rozumienie tego pojęcia: W wyroku Izby z 28 marca 2013 r. (sygn. akt KIO 592/13) zauważono, że o cenie rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne. Ponadto w wyroku z 4 sierpnia 2011 r. (sygn. akt KIO 1562/11) wskazano, że cena rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia będzie ceną odbiegającą od jego wartości, a rzeczona różnica nie będzie uzasadniona obiektywnymi względami pozwalającymi danemu wykonawcy, bez strat i finansowania wykonania zamówienia z innych źródeł niż wynagrodzenie umowne, zamówienie to wykonać. W podsumowaniu stwierdzono, że cena rażąco niska jest ceną nierealistyczną, nieadekwatną do zakresu i kosztów prac składających się na dany. przedmiot zamówienia, zakładającą wykonanie zamówienia poniżej jego rzeczywistych kosztów i w takim sensie nie jest ceną rynkową. (...) Podobnie według powszechnie przywoływanej w doktrynie i orzecznictwie definicji zawartej w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 30 stycznia 2007 r. (sygn. akt XIX Ga 3/07) o cenie rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne.” (wyrok z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt KIO 815/19). Na rozprawie Odwołujący złożył dokumenty wnosząc o zaliczenie ich w poczet dowodów w sprawie, nie przekazując odpisów Zamawiającemu (brak odpisów), z możliwością wglądu do oryginałów. Złożone dokumenty: 1) przykłady - 8 rachunków wskazujących kwoty, za jakie Odwołujący wykonywał szacowania w 2019 r., w pierwszym przykładowo 5 upraw za 1 000 zł - cena jednostkowa 200 zł (nie poświadczone za zgodność z oryginałem); 2) Ewidencja szkód łowieckich w uprawach i płodach rolnych oraz wypłaconych odszkodowań: sezon 2019/20 - 6 stron, sezon 2020/21 - 2 strony, sezon 2018/19 - 7 stron, sezon 2016/17 - 6 stron; wszystkie wystawione przez Koło Łowieckie „DZIK” Myślibórz; 3) Wezwanie do złożenia wyjaśnień, złożone wyjaśnienia oraz pisma kierowane do Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z 26.03.2020 r., 01.04.2020 r., 07.04.2020 r.; 4) plik pozostałych dokumentów potwierdzających wykształcenie oraz uprawnienia Odwołującego. Dodatkowo Odwołujący złożył kserokopię pisma Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z 23 kwietnia 2020 r. - odpowiedź na pisma Odwołującego z 1 i 7 kwietnia 2020 r. Izba zaliczyła w poczet dowodów dokumenty związane z prowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, które zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2010 r. w sprawie regulaminu postępowania przy rozpoznawaniu odwołań (Dz.U. z 2018 r. poz. 1092 i 1992) stanowią akta sprawy odwoławczej (§ 8 ust.
- Odwołanie wraz z załącznikami oraz kopia dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub dokumentacja postępowania w postaci elektronicznej, a także inne pisma składane w sprawie oraz pisma przekazywane przez Izbę w związku z wniesionym odwołaniem, stanowią akta sprawy odwoławczej.) Nie stanowią dowodów w postępowaniu przed Izbą - korespondencja z Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego rozpoznawana w trybie skargowym. Również Izba nie zaliczyła do dowodów formularzy rachunków bez ich merytorycznej treści i dokumentów nieprzekazanych Zamawiającemu na rozprawie, których też nie uzyskał na etapie postępowania o udzielenie zamówienia. Izba zważyła Przepis art. 90 ust. 1 Pzp zobowiązuje zamawiającego do zwrócenia się do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, w razie symptomów rażąco niskiej ceny oferty budzących wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, wskazując w punktach 1-5 tego ustępu ustawowy zakres stanowiący otwarty katalog okoliczności sprzyjających kształtowaniu ceny oferty. Ustęp 1a pkt 1 tego artykułu zobowiązuje zamawiającego do takiegoż zwrócenia się do wykonawcy, gdy cena całkowita oferty jest niższa o co najmniej 30% od m.in. od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania zgodnie z art. 35 ust. 1 i 2 ustawy. Norma zawarta w obu przepisach uzasadniała wezwanie Odwołującego do złożenia wyjaśnień wraz z dowodami wskazującymi sposób ustalenia ceny oferty. Wezwanie z 5 marca 2020 r. skierowane do Odwołującego, co do zasady, nie było kwestionowane. Zamawiający zwracając się o udzielenie wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny wraz z dowodami potwierdzającymi wyjaśnienia i pouczeniem, że obowiązek wykazania, że oferowana cena nie jest rażąco niska spoczywa na wykonawcy (art. 90 ust. 2 ustawy), wskazał skutki nie udzielenia wyjaśnień lub potwierdzenia wyjaśnieniami i dowodami rażąco niskiej ceny (art. 90 ust. 3 ustawy Pzp). Obok ustawowego zakresu wyjaśnień (art. 90 ust. 1 pkt 1-5 ustawy), Zamawiający wskazał czynności stanowiące przedmiot zamówienia, które w znaczący sposób wpływają na kształtowanie ceny, to czynności wymienione w punktach 1-5 szacowania szkody łowieckiej zgodnie z wymaganiami określonymi przez Zamawiającego (wezwanie). Uznał cenę za realną na poziomie 350-400 zł na podstawie dokumentacji sporządzonej przez biegłego sądowego w 2019 r. Na podstawie cen podanych przez Odwołującego w formularzu ofertowym cena za jedno szacowanie wstępne to 235,08 zł i za jedno szacowanie ostateczne to 314,29 zł. Uśredniona cena za jedno szacowanie to 274,68 zł (wszystkie ceny wyrażane są jako ceny brutto, wynika to z definicji ceny). Zamawiający wskazał różnicę w stosunku do szacowań z lat ubiegłych, w szczególności różnicę w stosunku do uśrednionej ceny za wykonanie jednego szacowania szkody w 2019 r. - 57%. Wskazał także różnice w stosunku do szacunku w ofercie konkurencyjnej i wobec własnych ustaleń. Podkreślił (podobnie Odwołujący w wyjaśnieniach i odwołaniu), że spośród czynności przedmiotu zamówienia istotną stanowią koszty dojazdu do miejsca szacowania szkody/straty. Oczekiwanie wyjaśnień oszacowań pozycji określonych w rozbiciach cenowych oferty (załączniki nr 1a i 1b) na poziomie 0,00 zł, zostało zaniechane w toku rozprawy, przez uznanie przez Zamawiającego (podobnie jak oszacowania w wybranej ofercie pozycji 1 gr), jako możliwych do przyjęcia. Zamawiający oczekiwał w wyniku wezwania przedstawienia przez Odwołującego wyjaśnienia elementów oferty lub innych czynników branych pod uwagę przy ustalaniu ceny, uzasadniających uśrednioną cenę jednostkową 274,68 zł za jedno szacowanie. Zatem, obowiązkiem Odwołującego było przedstawienie elementów oferty (bądź innych czynników) branych pod uwagę przy ustalaniu ceny, w wyniku których wysokość tej ceny została zaoferowana na wskazanym poziomie. Należało więc przedstawić wyczerpującą, szczegółową informację na temat sposobu uwzględnienia elementów, o których mowa powyżej, a także w innych obszarach, które wykonawca uważał za istotne, mając na uwadze m.in. zaangażowanie osobowe, rzeczowe, sprzętowe i finansowe, a mających wpływ na wartość oferty (rachunkowe przedstawienie uśrednionych kosztów szacowania szkody, przekładających się na cenę oferty). Wyjaśnienia powinny być merytoryczne zawierające wystarczający materiał niezbędny do oceny zaoferowanej ceny. Przedstawienie sposobu uwzględnienia elementów oferty kształtujących cenę w zakresie wynikającym z art. 90 ust. 1 pkt 1-5 ustawy Pzp oraz w zakresie doprecyzowanym przez Zamawiającego w wezwaniu
- Przyjęcie zgłoszenia, wykonanie analizy rynkowej, uzgodnienie terminu i pisemne powiadomienie poszkodowanego (zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 776), przygotowanie map działek wg ewidencji gruntu i budynków, na których została wyrządzona szkoda, niezbędne do wykonania szkicu uszkodzonej uprawy (zgodnie ze wzorem protokołu w przypadku szkody łowieckiej, za którą odpowiada Skarb Państwa, stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia).
- Dojazd na miejsce wystąpienia szkody.
- Praca w terenie i sporządzenie protokołu.
- Sporządzenie rozliczenia - rachunku lub faktury VAT.
- Dostarczenie dokumentacji (protokołu oraz rachunku/faktury VAT) do siedziby Urzędu (zamawiającego). - to przedstawienie wyliczenia oferowanej uśrednionej ceny za jedno szacowanie z uwzględnieniem wszystkich czynności związanych z realizacją przedmiotu zamówienia, wskazanych przez Zamawiającego w wezwaniu. Odwołujący nie przedstawił takiej kalkulacji. W wyjaśnieniach zamieścił obszerne opisy w wielu kwestiach, w tym porównujące strukturę swojej firmy z konkurującym wykonawcą, wskazał pomoc publiczną bez przełożenia na uśrednioną cenę oszacowania, podkreślił wiedzę, doświadczenie, znajomość rynku, przewidywalność, podjęcie ryzyka, zawyżenie ceny w 2019 r. i na podstawie nabytego doświadczenia zaniżenie ceny w bieżącym postępowaniu o udzielenie zamówienia, w celu: „wygrania przetargu”. W zakresie spornych kwestii wskazał ważność kosztu dojazdu do upraw, konieczność łączenia dojazdów do różnych miejscowości w jednym dniu, posiadanie dobrego środka transportu. Jednocześnie kwestionując koszty przejazdu wskazane przez biegłego w dokumentacji (nie związanej z bieżącym postępowaniem), przez brak wskazania chociażby środka transportu, w swoich wyjaśnieniach nie ujawnił środka transportu i jego kosztu w przewidywanych w ofercie 447 szacowaniach. Również koszty komunikowania się, mimo że są zmniejszone (bezpłatne, promocyjne) nie zostały przedstawione jako sposób uwzględnienia tego elementu w oferowanej cenie. Przykładowo wskazane szacowania: bezpłatne, koleżeńskie, na rzecz kół łowieckich, spółek i indywidualnych gospodarstw rolnych, nie zostały wykazane jako sposób obliczenia ceny (jakikolwiek procentowy udziału kosztu w cenie: plus/minus). Na rozprawie, realizując obowiązek wynikający z art. 190 ust. 1a pkt 1 ustawy Pzp, Odwołujący powtórzył opisy przedstawione w dokumentach prezentowanych wyżej (ustalenia Izby), również w odwołaniu, podtrzymując swoje stanowisko. Nie podważył stanowiska Zamawiającego przedstawionego w piśmie z 24 marca 2020 r. - odrzucenie oferty nr 1 na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 90 ust. 3 ustawy Pzp. Nie przedstawił wyliczenia ceny oferty z którego wynikałaby uśredniona cena za 1 szacowanie 274,68 zł z uwzględnieniem czynności wymienionych w wezwaniu Zamawiającego stanowiących przedmiot zamówienia, nie potwierdził tym samym, że cena oferty 129 160,60 zł nie jest rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia. Przyznanie faktu zaniżenia ceny w celu wygrania przetargu, już czyni podstawę uznania ceny oferty za nierealną. Dokumenty: 8 rachunków, Ewidencja szkód łowieckich w uprawach i płodach rolnych oraz wypłaconych odszkodowań: sezon 2019/20 - 6 stron, sezon 2020/21 - 2 strony, sezon 2018/19 - 7 stron, sezon 2016/17 - 6 stron; wszystkie wystawione przez Koło Łowieckie „DZIK” Myślibórz, w przypadku uznania ich za dowody w sprawie, stanowiłyby materiał dla Odwołującego do obliczenia ceny za 1 szacowanie i ceny oferty, o ile zostałyby wykorzystane do opracowania sposobu obliczenia ceny. Reasumując, nie zostało wykazane naruszenie przez Zamawiającego wskazanych w odwołaniu przepisów ustawy Pzp: art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 90 ust. 3 przez uznanie, że oferta Odwołującego zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia i w konsekwencji odrzucenie złożonej oferty. Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy przez nie zapewnienie zachowania uczciwej konkurencji w postępowaniu - Odwołujący nie uzasadnił tego zarzutu. Nie nastąpiło naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 Pzp przez wnioskowanie przez Zamawiającego o wyrażenie zgody na przedłużenie terminu związania ofertą, gdyż jest to ustawowa powinność Zamawiającego, a wniosek został skierowany do obu wykonawców. Ze względu na powyższe, Izba oddaliła odwołanie na podstawie art. 192 ust. 1 ustawy Pzp. O kosztach postępowania odwoławczego Izba orzekła na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy Pzp stosownie do jego wyniku, z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. z 2018 r. poz. 972). Izba zaliczyła do kosztów postępowania odwoławczego wpis uiszczony przez Odwołującego w kwocie 7 500 zł zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Przewodniczący:............................. 30