Sygn. akt: KIO 503/22 WYROK z dnia 11 marca 2022 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Katarzyna Odrzywolska Protokolant: Marta Słoma Adam Skowroński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2022 roku w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 23 lutego 2022 r. przez wykonawcę: QB Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: Gminę Sosnowiec - Miasto posiadające prawa powiatu z siedzibą w Sosnowcu orzeka: 1. Umarza postępowanie w zakresie naruszenia art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez niezasadne uwzględnienie zastrzeżenia jako tajemnica przedsiębiorstwa wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny złożonych przez wykonawcę BPROG Sp. z o.o. z siedzibą w Ząbkach w części obejmującej strony od 1 do 11 (do końca rozdziału III) z powodu uwzględnienia zarzutu przez zamawiającego; 2. Uwzględnia odwołanie w pozostałym zakresie i nakazuje zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej oraz dokonanie ponownej oceny i badania ofert, w tym uznanie zastrzeżenia jako tajemnica przedsiębiorstwa wyjaśnień rażąco niskiej ceny złożonych przez wykonawcę BPROG Sp. z o.o. z siedzibą w Ząbkach (w zakresie nie uwzględnionym przez zamawiającego) oraz ASEC S.A. z siedzibą w Warszawie (w całości) za bezskuteczne; 3. Kosztami postępowania obciąża zamawiającego, i: 3.1. zalicza w poczet kosztów postępowania kwotę 7 500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawcę: QB Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni, tytułem wpisu od odwołania; 3.2. zasądza od zamawiającego na rzecz wykonawcy: QB Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni kwotę 11 100 zł 00 gr (słownie: jedenaście tysięcy sto złotych zero groszy), stanowiącą zwrot kosztów postępowania odwoławczego poniesionych z tytułu wpisu od odwołania oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Stosownie do art. 579 i 580 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1129 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie. Przewodniczący: Sygn. akt: KIO 503/22 UZASADNIENIE Gmina Sosnowiec - Miasto posiadające prawa powiatu z siedzibą w Sosnowcu (dalej „zamawiający”) prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie podstawowym, na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1129 ze zm.) - dalej „ustawa Pzp” pn.: Uruchomienie oraz obsługa programu Sosnowiecka Karta Miejska, znak sprawy: WZP.271.1.103.2021.JŁ (dalej: „postępowanie” lub „zamówienie”). Ogłoszenie o zamówieniu opublikowano w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu 13 grudnia 2021 r., numer ogłoszenia 2021/BZP 00311958/01. Dnia 23 lutego 2022 r., do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, odwołanie złożył wykonawca: QB Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni - dalej jako „odwołujący”. Odwołanie wniesiono wobec zaniechań i czynności zamawiającego podjętych w postępowaniu polegających na braku ujawnienia załączników do protokołu postępowania tj. wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny i uzasadnień zastrzeżenia, złożonych przez wykonawców: BPROG Sp. z o.o. z siedzibą w Ząbkach (dalej „BPROG”) oraz ASEC S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej „ASEC”). Odwołujący wskazał, że zamawiający naruszył przepisy art. 18 ust. 1, 2 i 3 ustawy Pzp poprzez zaniechanie przekazania zarówno wyjaśnień rażąco niskiej ceny, jak i uzasadnień zastrzeżenia tychże tajemnicą przez wykonawców ASEC oraz BPROG pomimo, iż zamawiający powinien w tym zakresie kierując się zasadą jawności postępowania, uznać te informacje jako niezasadnie zastrzeżone. Podnosząc powyższe, odwołujący wnosił o uwzględnienie odwołania i nakazanie zamawiającemu unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej, dokonania ponownej oceny i badania ofert, w tym ujawnienie wyjaśnień rażąco niskiej ceny, jak i uzasadnień zastrzeżenia tychże informacji dokonanych przez wykonawców BPROG i ASEC. Izba stwierdziła, że termin na wniesienie odwołania został zachowany. O okolicznościach stanowiących podstawę wniesienia niniejszego odwołania odwołujący dowiedział się 18 lutego 2022 r. W tym dniu zamawiający poinformował o dokonaniu wyboru, jako najkorzystniejszej, oferty złożonej przez BPROG. Po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem Stron, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oświadczeń i stanowisk Stron postępowania, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje: Izba ustaliła, iż nie została wypełniona żadna z przesłanek skutkujących odrzuceniem odwołania, odwołanie nie zawierało braków formalnych i mogło zostać rozpoznane merytorycznie. Izba uznała, iż odwołujący wykazał interes w uzyskaniu zamówienia oraz możliwość poniesienia szkody w związku z ewentualnym naruszeniem przez zamawiającego przepisów ustawy Pzp, czym wypełnił materialnoprawne przesłanki dopuszczalności odwołania, o których mowa w art. 513 ustawy Pzp. Odwołujący jako wykonawca, który ubiega się o udzielenie zamówienie ma interes w tym, aby wyjaśnienia składane przez nich w toku postępowania zostały odtajnione, gdyż to pozwoli mu zapoznać się z nimi i zweryfikować, czy wykazali oni, że zaproponowana przez nich w ofercie cena nie jest ceną rażąco niską. Podjęcie nieprawidłowych czynności przez zamawiającego pozbawia odwołującego możliwości weryfikacji decyzji zamawiającego w zakresie oceny złożonych wyjaśnień, a co za tym idzie możliwości wnoszenia środków ochrony prawnej w zakresie dotyczącym zaproponowanej w ofertach ceny. Uwzględnienie tego zarzutu spowoduje udostępnienie odwołującemu bezprawnie zastrzeżonych dokumentów, co z kolei umożliwi mu sformułowanie zarzutów w stosunku do złożonych na wezwanie zamawiającego wyjaśnień, a w konsekwencji może doprowadzić do wyeliminowania z postępowania ww. wykonawców i udzielenia zamówienia odwołującemu. Do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego zgłosił swoje przystąpienie wykonawca: BPROG. Izba na posiedzeniu stwierdziła, że przystąpienie złożone przez tego wykonawcę należy uznać za nieskuteczne. Jak podnosił odwołujący, BPROG nie wypełnił ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z przepisów ustawy Pzp, przekazania kopii przystąpienia wykonawcy wnoszącemu odwołanie. W tym miejscu należy przywołać treść przepisu art. 525 ust. 1 ustawy Pzp, zgodnie z którym wykonawca może zgłosić swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego, w terminie 3 dni od dnia otrzymania kopii odwołania, wskazując stronę do której przystępuje i interes w uzyskaniu rozstrzygnięcia na korzyść strony, do której przystępuje. Z kolei zgodnie z art. 525 ust. 2 ustawy Pzp zgłoszenie przystąpienia doręcza się Prezesowi Izby, a jego kopię przesyła się zamawiającemu oraz wykonawcy wnoszącemu odwołanie. Przepis ten stanowi również, że dowód przesłania kopii zgłoszenia przystąpienia zamawiającemu oraz wykonawcy wnoszącemu odwołanie, wykonawca winien załączyć do zgłoszonego przystąpienia. W okolicznościach niniejszej sprawy, co wynika z akt sprawy, zgłaszający przystąpienie nie załączył do zgłoszonego przystąpienia takiego potwierdzenia. Pełnomocnik BPROG, obecny na posiedzeniu w dniu 9 marca 2022 r., nie dysponował dowodem, że powyższą informację odwołującemu przekazał. Z kolei odwołujący stwierdził, że przedmiotowego powiadomienia nie otrzymał. Mając na uwadze powyższe - Izba nie dopuściła wykonawcy BPROG do postępowania odwoławczego w charakterze przystępującego. Zamawiający, działając na podstawie art. 521 ust. 1 ustawy Pzp, złożył do akt sprawy odpowiedź na odwołanie, w której oświadczył, że uwzględnia przedmiotowe odwołanie w części, tj. w zakresie objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny BPROG w części obejmującej strony od 1 do 11 (do końca rozdziału III), zawierających w swej treści uzasadnienie powodów objęcia wyjaśnień rażąco niskiej ceny tajemnicą przedsiębiorstwa. Izba dopuściła w niniejszej sprawie dowody z dokumentacji postępowania o zamówienie publiczne, nadesłanej przez zamawiającego do akt sprawy. Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje Postępowanie odwoławcze w części podlegało umorzeniu z powodu uwzględnienia części zarzutów odwołania przez zamawiającego, co znalazło odzwierciedlenie w punkcie pierwszym sentencji. W pozostałym zakresie Izba uznała, że odwołanie w całości zasługuje na uwzględnienie, czego wyrazem jest punkt drugi sentencji orzeczenia. W pierwszej kolejności, odnosząc się do twierdzeń zamawiającego, zawartych w piśmie procesowym - odpowiedzi na odwołanie, Izba stwierdziła, że wbrew stanowisku zamawiającego spełnione zostały przesłanki określone w art. 505 ustawy Pzp, a odwołujący w sposób dostateczny wykazał swój interes w uzyskaniu zamówienia. W istocie jest tak, jak twierdził zamawiający, że odwołujący zwrócił się do niego pismem z 18 lutego 2022 r., wnosząc o udostępnienie do wglądu złożonych ofert, zaś w przypadku oferty wybranej wraz z ewentualnymi pozostałymi dokumentami - w szczególności wezwaniem i wyjaśnieniami dotyczącymi rażąco niskiej ceny. Tym samym, jak wywodził zamawiający, skoro oferta odwołującego została sklasyfikowana na trzeciej pozycji, a ten nie był zainteresowany treścią wyjaśnień wykonawcy ASEC (którego oferta uplasowała się na drugim miejscu), a jedynie tymi dotyczącymi wykonawcy wybranego w postępowaniu - nie dopełnił ciążącemu na nim obowiązkowi tj. konieczności podważenia nie tylko czynności wyboru oferty najkorzystniejszej, ale też zasadności sklasyfikowania oferty ASEC, plasującej się na pozycji drugiej w rankingu ofert. W ocenie Izby z argumentacją powyższą nie sposób zgodzić się z tego powodu, że z treści złożonego odwołania wynika bezspornie, że odwołujący kwestionuje zarówno czynność zaniechania udostępnienia mu wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny, złożonych przez wykonawcę BPROG, jak też złożonych przez ASEC. Tym samym mając wiedzę, że sam został sklasyfikowany na pozycji trzeciej, ma świadomość, że jedynie podważenie realności ceny zaproponowanej przez wykonawcę wybranego, jak też sklasyfikowanego na pozycji drugiej, umożliwi mu realizację tego zadania. Bez znaczenia jest treść samego wniosku, który odwołujący skierował do zamawiającego w dniu 18 lutego 2022 r., prosząc o udostępnienie wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny jedynie w odniesieniu do oferty BPROG, skoro z treści odwołania wynika jaką czynność skarży odwołujący w odwołaniu. Ponadto, zamawiający pomija całkowicie okoliczność, że w odpowiedzi na złożony wniosek, w piśmie z 21 lutego 2022 r. stwierdził, że uznał skuteczność zastrzeżenia w odniesieniu do wyjaśnień złożonych przez obydwu wykonawców tj. zarówno BPROG, jak i ASEC. Izba nie podziela także stanowiska zamawiającego, że obowiązkiem odwołującego, na obecnym etapie postępowania, było także sformułowanie zarzutów rażąco niskiej ceny. Stwierdzić należy bowiem, że ich podnoszenie byłoby o tyle bezprzedmiotowe, że nie znając treści wyjaśnień składanych przez wykonawców, odwołujący nie jest w stanie poprawnie sformułować zarzutu. Przypomnieć w tym miejscu należy treść przepisu art. 224 ust. 6 ustawy Pzp, który stanowi, że odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta tego wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym przez zmawiającego terminie, lub też złożone przez niego wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu. Tym samym to dopiero złożone wyjaśnienia stanowią podstawę dla kwestionowania poziomu zaproponowanej ceny, z kolei bez zapoznania się z nimi odwołujący nie jest w stanie wykazać, że konkurujący z nim wykonawcy nie sprostali ciążącemu na nich obowiązkowi wykazania, że złożone przez nich oferty nie zawierają rażąco niskiej ceny lub kosztu (art. 224 ust. 5 ustawy Pzp). W dalszej części, przechodząc do treści zarzutów sformułowanych przez odwołującego, na wstępie należy przypomnieć, że zasada jawności postepowania o udzielenie zamówienia publicznego jest jedną z podstawowych zasad w systemie zamówień publicznych, a co za tym idzie ograniczenie dostępu do informacji związanych z postępowaniem o udzielenie zamówienia, może zachodzić wyłącznie w przypadkach określonych ustawą Pzp. Przypadki te nie mogą być interpretowane rozszerzająco, zgodnie z zasadą wykładni prawa exceptiones non sunt extentandae. Zasada jawności zaś jest jednym z podstawowych narzędzi do przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia z poszanowaniem jego przejrzystości, jak i wymogami uczciwej konkurencji, a więc podstawowych założeń instytucji zamówień publicznych, wskazanych w art. 16 ustawy Pzp. Jednym z podstawowych wyjątków od zasady jawności jest wyłączenie udostępniania informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy Pzp, zgodnie z którym w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego nie ujawnia się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli wykonawca, wraz z przekazaniem takich informacji zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane oraz wykazał, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Oznacza to, że jedną z przesłanek skutecznego zastrzeżenia informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa jest wykazanie przez wykonawcę, że zastrzeżone informacje w rzeczywistości taką tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią. Ustawodawca przesądził także, że ciężar wykazania konieczności udzielenia takiej ochrony spoczywa na wykonawcy, a niewywiązanie się z tego ciężaru należy uznać za jednoznaczne z koniecznością ujawnienia złożonych informacji. Tym samym informacje przedłożone przez wykonawcę mogą pozostać niejawne tylko w takim zakresie, w jakim wykonawca wywiązał się z ciężaru wykazania ich niejawnego charakteru. Ponadto, aby można było uznać zasadność zastrzeżenia danych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa, wykonawca jest zobowiązany wykazać łącznie wystąpienie przesłanek tajemnicy przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1913) - dalej „uznk”. Krajowa Izba Odwoławcza, w swoich orzeczeniach, wielokrotnie podkreślała, że obowiązek „wykazania” oznacza coś więcej aniżeli oświadczenie co do przyczyn objęcia informacji tajemnicą przedsiębiorstwa. Izba podziela stanowisko w tym zakresie, zaprezentowane między innymi w wyroku KIO z dnia 2 grudnia 2019 r. sygn. akt: KIO 2284/19 oraz KIO 2288/19 zapadłym w poprzednim stanie prawnym, ale zachowującym aktualność na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, iż użyte w art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (obecnie art. 18 ust. 3 ustawy Pzp) przez ustawodawcę sformułowanie „wykazania”, nie oznacza wyłącznie „oświadczenia”, czy „deklarowania”, ale stanowi znacznie silniejszy wymóg „udowodnienia”. Pod pojęciem „wykazania” należy rozumieć zatem nie tylko złożenie oświadczenia, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, ale również przedstawienie stosownych dowodów na jego potwierdzenie. Oczywiście nie sposób wyobrazić sobie dowodzenia nieujawnienia do wiadomości publicznej zastrzeżonych informacji. W tym zakresie co do zasady wystarczające będzie złożenie przez wykonawcę oświadczenia, podlegającego weryfikacji przez zamawiającego. Inna jest jednak sytuacja w przypadku wykazania, że zostały podjęte niezbędne działania w celu zachowania poufności, które przybierają zazwyczaj materialną postać (wprowadzanie polityk bezpieczeństwa informacji, zawieranie klauzul o poufności w umowach z pracownikami itp.). Sama definicja „tajemnicy przedsiębiorstwa” została zawarta w art. 11 ust. 4 uznk i zgodnie z nią przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Tym samym, w myśl przywołanej definicji, za taką tajemnicę może być uznana określona informacja (wiadomość), jeżeli spełnia łącznie trzy warunki: (
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.