Sygn. akt: KIO 2101/22 WYROK z dnia 26 sierpnia 2022 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Katarzyna Odrzywolska Protokolant: Wiktoria Ceyrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2022 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 10 sierpnia 2022 r. przez wykonawcę: PRIMOST POŁUDNIE Sp. z o.o. z siedzibą w Będzinie w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego: Gminę Grybów przy udziale wykonawcy: JS Konstrukt Sp. z o.o. z siedzibą w Nowym Sączu zgłaszającego swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego orzeka:
(1)„Budowa obwodnic Podłęża i Niepołomic w nowym przebiegu drogi wojewódzkiej 964 wraz z połączeniem Niepołomickiej Strefy Inwestycyjnej z siecią dróg międzynarodowych - Etap I (obwodnica Podłęża) - wiadukt kolejowy nad linią kolejową (L=146,00 m), most nad rzeką Podłężanka, most nad rzeką Zakrzówek, na rzecz Gmina Niepołomice (skorygowano na rzecz N-MOSTY Sp. z o.o.) od 2019-01-15 do 2021-12-30, w miejscu Podłęże, o wartości w PLN 691 980,00 netto tj. 851 135,40 brutto; „Budowa drogi S7 Olsztynek (S51) - Płońsk, (S10) na odcinku Mława - Strzegowo - ZADANIE I” obiekty mostowe WS17.1, WD18.7, WD15.7 na rzecz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (skorygowane na rzecz MAKAX sp. z o.o.) od 2020-05-06 do 2020-12-14 w miejscu Mława, o wartości w PLN 945 530,32 netto tj. 1 163 002,29 brutto. W ocenie Izby żadna z wymienionych w Wykazie robót prac nie odpowiada treści warunku, sformułowanego przez zamawiającego w SWZ. Powyższe Izba stwierdziła biorąc pod uwagę zarówno treść przedłożonego wykazu, złożone wyjaśnienia i uzupełnione przez JS Konstrukt referencje. W zakresie pierwszej z nich, zrealizowanej na rzecz N.-Mosty Sp. z o.o. Izba stwierdziła, że analiza dowodów przedłożonych przez odwołującego, załączonych do pisma procesowego z 23 sierpnia 2022 r. prowadzi do wniosku, że prace które wykonał JS Konstrukt w tym zamówieniu nie polegały na wykonaniu robót budowlanych, ale na świadczeniu usług, które w treści dokumentu zamówienia określono jako „Wynajem pracowników ogólnobudowlanych - brygada 8 osób”. Nie budzi wątpliwości, że wykonawcą robót budowlanych na rzecz Inwestora - Gminy Niepołomice była firma N.-Mosty Sp. z o.o., która to wystawiła przystępującemu referencje, z treści których wynika, że wykonał on siłami własnymi pewien zakres prac inżynierskich, wymienionych w tym dokumencie. Z kolei odwołujący, mając wątpliwości co do treści tego dokumentu, zwrócił się bezpośrednio do Inwestora przedmiotowego zadania - Gminy Niepołomice, celem ustalenia czy umowa łącząca przystępującego oraz N.-Mosty sp. z o.o. została zamawiającemu zgłoszona jako umowa o roboty budowlane czy też jako umowa o świadczenie usług. W odpowiedzi na powyższe Gmina Niepołomice pismem z 19 sierpnia 2022 r. wskazała, że po przeanalizowaniu dokumentacji odnaleziono dodatkowe zamówienie z dnia 24 lutego 2021 r. na kwotę 400.000,00 zł. netto. Jednakże wyjaśniła również, że JS Konstrukt, w związku z obydwoma zamówieniami tj. zamówieniem z dnia 24 lutego 2021 r. jak i zamówieniem z dnia 28 lipca 2021 r. został zgłoszony jako podwykonawca usługi a nie robót budowlanych (odwołujący załączył jako dowód pismo otrzymane od Inwestora - Gminy Niepołomice z dnia 19 sierpnia 2022 r.). Dodatkowo przedstawił dowód w postaci korespondencji wykonawcy robót budowalnych tj. N.-Mosty Sp. z o.o. kierowanej do Gminy Niepołomice, w której ten sam określał przedmiot umowy jako „najem pracowników”, nie zaś wskazując zakres prac, które ma wykonać przystępujący w ramach tego zadania. Z kolei w dokumencie pn. zamówienie z dnia 28 lipca 2021 r. (w którym zleceniodawcą jest N.-Mosty Sp. z o.o. a zleceniobiorcą przystępujący), które również odwołujący załączył do pisma procesowego, w tabeli z kolumną „nazwa usługi” zawarto informację, że przedmiotem zamówienia jest usługa polegająca na wynajmie pracowników budowlanych. Tym samym same strony zamówienia stwierdziły, iż zadaniem przystępującego na przedmiotowej inwestycji nie było wykonanie określonego zakresu robót budowlanych, ale co wynika z pkt 1 zamówienia: „oddanie do dyspozycji pracowników celem wykonania przez nich prac ogólnobudowlanych na budowie”. Co równie istotne, a wynika z treści podpisanego zlecenia, prace te osoby miały wykonywać „na rzecz zleceniodawcy i pod jego kierownictwem”. Rację ma także odwołujący, że analiza dokumentu zamówienia z 28 lipca 2021 r. prowadzi do wniosku, że to nie dotyczy wykonania robót budowlanych, gdyż w żadnym jego fragmencie nie sposób znaleźć jakiejkolwiek informacji na temat procedury odbiorowej określonego zakresu robót budowlanych, zapisów w zakresie usuwania wad i usterek, czy też odpowiedzialności przystępującego za jakość oraz prawidłowość wykonanych robót w odniesieniu do prawa budowlanego. Z drugiej zaś strony znajdują się tam takie zapisy jak obowiązek oddania przez przystępującego do dyspozycji zleceniodawcy pracowników celem wykonywania prac ogólnobudowlanych pod kierownictwem zleceniodawcy (§1 ust. 1) w ilości 8 osób czyli jednej brygady (tabela w §1). Ponadto samo wynagrodzenie również ustalane było w oparciu o dzienne rejestry roboczo- godzin i sporządzane w danym okresie rozliczeniowym (§2 ust. 1), a zatem wynagrodzenie przystępującego było ustalane i wypłacane wyłącznie na podstawie ilości przepracowanych przez oddanych do dyspozycji pracowników, co następowało niezależnie od zakresu czy też prawidłowości zrealizowanych na zadaniu robót budowlanych. Odpowiedzialności przystępującego ograniczała się jedynie do zapewnienia 1 brygady pracowników, a ewentualne konsekwencje umowne mogły być wykonywane za brak przestrzegania przez rzeczonych pracowników przepisów BHP, pozostawanie w stanie nietrzeźwości, brak posiadania środków ochrony osobistej - odzieży roboczej (§4). Nie sposób zatem uznać, że przystępujący, który na rzecz N.-Mosty Sp. z o.o. świadczył usługi w postaci, jak wskazuje treść podpisanego zamówienia, polegające na oddaniu do dyspozycji zleceniodawcy pracowników ogólnobudowlanych, nabył jako podmiot doświadczenie w zakresie wymaganym w treści warunku udziału w postępowaniu tj., że wykonał w sposób należyty oraz zgodnie z przepisami prawa budowlanego i prawidłowo ukończył w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert co najmniej jedną robotę budowlaną. Przystępujący, jako podmiot nie realizował bowiem robót budowlanych i nie odpowiadał za określony zakres prac, albowiem nie zawarł z N. -Mosty Sp. z o.o. umowy o wykonanie takich robót. Nawet zatem jeśli pracownicy przystępującego, przez niego „udostępnieni” wykonywali taki zakres prac, jaki wynika z treści wystawionych przez firmę N.-Mosty Sp. z o.o. referencji lub też informacji uzupełniających, to co najwyżej można stwierdzić, że to te osoby nabyły jakieś doświadczenie w zakresie wykonania robót opisanych w treści tych dokumentów. Sam JS Konstrukt, co wynika z kolei z dowodów przedłożonych przez odwołującego, ani nie odpowiadał za jakość wykonanych przez te osoby prac, nie nadzorował ich, nie ponosił też w rezultacie odpowiedzialności za efekt w postaci prawidłowego i zgodnego ze sztuką wykonania robót budowalnych. Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać, że pierwsza z wymienionych w Wykazie robót prac wymienionych przez JS Konstrukt pozwala na uznanie, że warunek w zakresie doświadczenia został spełniony. Również w odniesieniu do drugiej z wymienionych w Wykazie robót inwestycji, realizowanej na rzecz MAKAX Sp. z o.o. (Inwestor - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad) Izba stwierdziła, że w świetle złożonych przez przystępującego dokumentów i wyjaśnień, nie sposób uznać, że JS Konstrukt wykazał, że spełniony został warunek udziału w postępowaniu w zakresie wykazania się realizacją roboty budowlanej polegającej na budowie lub przebudowie obiektu mostowego o wartości nie mniejszej niż 500 000,00 zł. brutto. W pierwszej kolejności należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z treścią wezwania zamawiającego do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia dokumentów podmiotowych pismem z 25 lipca 2022 r., wobec sentencji wyroku o sygn. akt KIO 1586/22, JS Konstrukt w zakresie pozycji 2 Wykazu robót został w szczególności zobowiązany do wyjaśnienia oraz ewentualnie poprawienia lub uzupełnienia wykazu w odniesieniu do daty wykonania roboty budowlanej oraz wyjaśnienia jej zakresu i wartości (umowa o podwykonawstwo, faktura, protokół odbioru robót, itp.), a także czasu realizacji oraz treści referencji celem wyjaśnienia, jaki był zakres prac wykonawcy, ich wartość i czas wykonania, a w szczególności do wyjaśnienia w zakresie roboty wskazanej w punkcie 2 wykazu w odniesieniu do daty wykonania roboty budowlanej oraz wyjaśnienia jej zakresu i wartości, a także czasu realizacji w świetle pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 5 lipca 2022 r. O/OL.D-5.0130.56.2022.WP dotyczącego obiektu DW-15.7 (informacji o montażu desek gzymsowych w okresie styczeń - marzec 2021 r. i ilości 180 kotew talerzowych na obiekcie) w kontekście treści końcowego powykonawczego protokołu odbioru robót nr 1/11/2020/S7MŁAWA/KONSTRUKT spisanego w dniu 1 grudnia 2020 r. oraz treści referencji celem wyjaśnienia, jaki był zakres prac wykonawcy, ich wartość i czas wykonania. Wbrew żądaniu przystępujący, o czym był mowa wcześniej, ani nie uzupełnił wykazu wskazując precyzyjnie wartości prac które zrealizował, ani też nie złożył oświadczenia odnośnie dat realizacji robót, które na tej inwestycji wykonał. Co istotne, powyższe nie wynika także z treści złożonych wyjaśnień, ani uzupełnionych referencji Makax Sp. z o.o. Przystępujący pomimo, że zobowiązany został do wyjaśnienia terminu oraz zakresu zrealizowanych robót jako całości, a jedynie dodatkowo i w szczególności odnieść się miał do zakresu robót związanego z wykonaniem takiego asortymentu jak montaż desek gzymsowych oraz montaż kotew talerzowych - w swoim piśmie odniósł się wyłącznie do kwestii realizacji kotew talerzowych oraz dat realizacji desek gzymsowych. Z kolei z załączonego pisma Makax Sp. z o.o. z 27 lipca 2022 r. nie wynika który podmiot w terminie do 31 maja 2021 r. wykonał deski gzymsowe na obiekcie WD-15.
- Z treści uzupełnionych dokumentów nie wynika w szczególności, że ten zakres robót został zrealizowany przez przystępującego, co także budziło wątpliwości na etapie pierwszego postępowania odwoławczego, a co miało zostać wyjaśnione i doprecyzowane przez JS Konstrukt w treści nowego, uzupełnionego Wykazu robót. W tym zakresie odwołujący także wykazał się inicjatywą dowodową, zwrócił się bowiem do Inwestora - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Odział w Olsztynie (dalej „GDDKiA”) z wnioskami o dostęp do informacji publicznej, prosząc o udostępnienie umowy zawartej pomiędzy Makax Sp. z o.o. a Generalnym Wykonawcą (Umowa pomiędzy PORR S.A. z siedzibą w Warszawie a Makax Sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie na wykonanie robót pn. „Budowa drogi S7 Olsztynek (S51) - Płońsk (S10) odc. Mława - Strzegowo” została przedłożona jako dowód na rozprawie) oraz o wskazanie dat zakończenia realizacji poszczególnych asortymentów robót. W piśmie z 22 sierpnia 2022 r. GDDKiA, odpowiadając na pytanie odwołującego, przedstawiła szczegółowe informacje odnośnie terminów realizacji poszczególnych asortymentów robót. W treści pisma (załączone do pisma procesowego odwołującego z 23 sierpnia 2022 r.) GDDKiA potwierdziła, że w zakresie realizacji tych asortymentów robót, co do których odwołujący twierdził, że pozostawały one poza zakresem realizacji przystępującego (w świetle oświadczenia złożonego w Wykazie robót w zakresie dat udziału przystępującego w realizacji przedmiotowej inwestycji - do dnia 16 grudnia 2020 r. oraz daty na protokole odbioru końcowego - 1 grudnia 2020 r.), zgodnie z wpisem w Dzienniku budowy roboty te były wykonywane już po terminie, wskazanym w złożonym w postępowaniu dokumentach. Z kolei JS Konstrukt pomimo, że został wezwany do wyjaśnień, nie rozwiał wątpliwości w tym zakresie, a tym samym nie wykazał, że wykonał w ramach tej roboty budowlanej prace o wartości co najmniej 500 000,00 zł. Przypomnieć należy w tym miejscu, że to z treści złożonych przez wykonawcę dokumentów musi wynikać, że warunek udziału w postępowaniu został spełniony. Tym samym obowiązkiem wykonawcy jest złożyć taki wykaz robót, aby wszystkie elementy składające się na treść warunku zostały wymienione i jednoznacznie wskazane, w tym co do zakresu wykonanych prac i terminu ich realizacji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oświadczenia złożone w treści Wykazu robót budziły wątpliwości, co potwierdziła Izba w wydanym orzeczeniu w sprawie o sygn. akt KIO 1586/22, nakazując wezwanie JS Konstrukt do uzupełnienia lub też przedłożenia nowego dokumentu podmiotowego, z treści którego miało wynikać, że warunki dotyczące doświadczenia zostały spełnione. Przystępujący, wbrew wezwaniu Wykazu robót nie uzupełnił, nie rozwiał też powstałych wątpliwości w zakresie daty wykonania i zakresu prac zrealizowanych przez niego w zadaniu
- Tym samym należy stwierdzić, że nie potwierdził on w sposób dostateczny, że spełnia przedmiotowy warunek. Należy też podzielić wątpliwości odwołującego w zakresie, w jakim podawał w wątpliwość sposób rozliczenia w zakresie pozycji nr 32 tj. montaż kotew talerzowych. Jak wyjaśnił, chcąc zweryfikować prawdziwość podnoszonych przez przystępującego twierdzeń w zakresie rzekomej omyłki w tej pozycji, zastosowanej w protokole odbioru końcowego z 1 grudnia 2020 r. zwrócił się do GDDKiA z wnioskiem o udostępnienie umowy zawartej pomiędzy Generalnym Wykonawcą a Makax Sp. z o.o., który z kolei zlecał te prace przystępującemu. Z treści przedłożonej jako dowód umowy zawartej pomiędzy PORR S.A. z siedzibą w Warszawie a Makax Sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie na wykonanie robót pn. „Budowa drogi S7 Olsztynek (S51) - Płońsk (S10) odc. Mława - Strzegowo”, z załącznika nr 1, poz. 46 wynika, że montaż kotew talerzowych rozliczany był w sztukach, a nie w kilogramach. Wprawdzie rację ma przystępujący, że samo to nie jest przesądzające, że taki sposób rozliczeń musiał być przyjęty w umowie pomiędzy Makax Sp. z o.o. a JS 18 Konstrukt, jednakże nie ulega wątpliwości, że dokonanie takiej zmiany znacznie utrudniłoby prawidłowe rozliczenie tych robót. Budzi to również wątpliwości w świetle dowodów złożonych przez odwołującego na rozprawie w postaci ofert na montaż kotew talerzowych, w których wykonawcy zajmujący się tego rodzaju pracami oświadczają, że ceny jednostkowe za montaż 1 szt. wynoszą aktualnie 32, 33 i 35 zł., z kolei w roku 2020 wynosiły 28, 25 i 27 zł. za 1 szt., jak też oświadczają, że nie spotkali się na dotychczasowych realizacjach z systemem rozliczania tego typu prac w zależności od wagi. Dokumenty te dodatkowo potwierdzają, że pozycje te budzą uzasadnione wątpliwości co do sposobu ich rozliczania i ich rzeczywistej wartości, gdyż cena przedmiotowej pozycji w kosztorysie Makax Sp. z o.o. wskazuje, jakoby przystępujący miał otrzymać za ten zakres kwotę 25 830,00 zł., a więc kilkakrotnie więcej, niż Generalny Wykonawca, zlecający mu powyższe prace (8 100,00 zł.). Co kluczowe dla oceny złożonych wyjaśnień w kontekście potwierdzania spełnienia warunków udziału w postępowaniu, przystępujący został wezwany przez zamawiającego w piśmie do wyjaśnienia w szczególności tej pozycji, przy czym zamawiający zaznaczył, że oczekuje aby stosowne wyjaśnienia były poparte takimi dokumentami źródłowymi jak: umowa o podwykonawstwo, faktura, protokół odbioru robót, itp. JS Konstrukt nie przedstawił żadnego z powyższych, ograniczając się jedynie do złożenia oświadczenia własnego i poparcie tegoż dokumentem wystawionym przez Makax, co wobec wątpliwości odnoszących się do tej pozycji - należy uznać za niewystarczające, gdyż nie czyniło zadość wezwaniu zamawiającego. Mając zatem na uwadze powyższe wątpliwości, które wbrew wezwaniu zamawiającego nie zostały wyjaśnione przez JS Konstrukt i nie poparte stosownymi dokumentami bezspornym jest, że przystępujący nie wykazał spełnienia warunków udziału w postępowaniu, a tym samym w ocenie Izby odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, co znalazło wyraz w punkcie 2 sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 574 oraz art. 575 ustawy Pzp, a także w oparciu o przepisy § 5 pkt 1 i 2 lit. b oraz § 7 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020r., poz. 2437 ze zmianami), orzekając w tym zakresie o obciążeniu kosztami postępowania stronę przegrywającą, czyli zamawiającego. Przewodniczący : 19