Sygn. akt KIO 380/24 WYROK Warszawa, dnia 23 lutego 2024 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodnicząca: Małgorzata Jodłowska Protokolant: Piotr Cegłowski po rozpoznaniu na rozprawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 5 lutego 2024 r. przez wykonawcę T. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUGOWE "MAX" PRACOWNIA PROJEKTOWA T. Z. w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego SIM OPOLSKIE SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ z siedzibą w Nysie orzeka: 1. Oddala odwołanie 2. Kosztami postępowania odwoławczego obciąża wykonawcę T. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUGOWE "MAX" -PRACOWNIA PROJEKTOWA T. Z. i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 7 500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych zero groszy) uiszczoną przez ww. wykonawcę tytułem wpisu od odwołania. Na orzeczenie – w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Zamówień Publicznych. Przewodnicząca: ………………………………… Sygn. akt KIO 380/24 UZASADNIENIE: Zamawiający – SIM OPOLSKIE SP. Z O.O. z siedzibą w Nysie prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn: „Opracowanie wielobranżowej dokumentacji projektowej i kosztorysowej – zespół zabudowy szeregowej, jednorodzinnej w mieście Popielów przy ul. Brzeskiej”, nr referencyjny: 7/ZP/2023. Przedmiotowe postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego jest prowadzone na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, dalej: „ustawa Pzp”. Szacunkowa wartość zamówienia nie jest równa i nie przekracza progów unijnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3 ustawy Pzp Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu 20 grudnia 2023 r. pod numerem: 2023/BZP 00565568. W postępowaniu tym wykonawca T. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUGOWE "MAX" - PRACOWNIA PROJEKTOWA T. Z. (dalej: „Odwołujący”) w dniu 5 lutego 2024 r. wniósł odwołanie do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wobec czynności Zamawiającego polegającej na odrzuceniu oferty Przedsiębiorstwa Usługowego 2 MAX – Pracownia projektowa T. Z. na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp: „Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera błędy w obliczeniu ceny lub kosztu”. Odwołujący zarzucił Zamawiającemu, że bezpodstawnie odrzucił ofertę złożoną przez Wykonawcę: Przedsiębiorstwo Usługowe MAX – Pracownia projektowa T. Z. ul. Tektoniczna 8/10, 25-640 Kielce uzasadniając decyzję zastosowaniem do obliczenia ceny oferty niewłaściwej stawki VAT 8%, podczas gdy zastosowana przez Wykonawcę stawka VAT w wysokości 8% jest prawidłowa. Odwołujący wniósł o: uwzględnienie odwołania i nakazanie unieważnienia czynności zamawiającego polegających na odrzuceniu oferty oraz wyborze oferty najkorzystniejszej oraz nakazanie uwzględnienia oferty Przedsiębiorstwa Usługowego MAX – Pracownia projektowa T. Z. ul. Tektoniczna 8/10, 25-640 Kielce w wyborze oferty najkorzystniejszej. Dodatkowo wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów: 1. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 30 sierpnia 2017 r. na okoliczność ustalenia prawidłowości zastosowania przez Wykonawcę stawki VAT w wysokości 8% W uzasadnieniu powyższych zarzutów i żądań Odwołujący wskazał: Odwołujący wskazał, że powodem odrzucenia jego oferty, jak wskazał to Zamawiający, jest błąd w obliczeniu ceny, polegający na zastosowaniu przez Wykonawcę błędnej stawki podatku VAT wynoszącej 8%. Zamawiający stwierdził bowiem, że prawidłowa stawka VAT w niniejszym postępowaniu to 23%. Ponadto Zamawiający podkreślił, że stawka VAT 23% została zastosowana przez wszystkich pozostałych Wykonawców, co nie ma żadnego znaczenia w sprawie. To, że wszyscy pozostali Wykonawcy zastosowali stawkę VAT 23% nie świadczy o tym, że stawka 8% nie jest prawidłowa. Wskazać należy, że Zamawiający w żadnym dokumencie zamówienia nie wskazał Wykonawcom stawki VAT. Odwołujący podkreślił, że wcześniej wielokrotnie, w innych postępowaniach przetargowych, składał oferty na wykonanie analogicznego zakresu prac i bez problemu stosował stawkę VAT 8% a zamawiający akceptowali wyjaśnienia dotyczące zastosowania obniżonej stawki podatku. Podkreślić także, że zgodnie z § 8 [Prawa autorskie] umowy na wykonanie niniejszego zamówienia Wykonawca przenosi na Zamawiającego wszelkie autorskie prawa majątkowe do całości dokumentacji projektowej oraz zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 6i Wykonawca będzie zobowiązany do pełnienia nadzoru autorskiego nad realizacją inwestycji. Odwołujący wskazał, że w myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego są utwory architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne. Aby określone dzieło mogło być przedmiotem prawa autorskiego musi posiadać następujące cechy: - mieć źródło w pracy człowieka (twórcy), - stanowić przejaw działalności twórczej, - posiadać indywidualny charakter. Usługi twórców i artystów wykonawców w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, bez względu na PKWIU, wynagradzane w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania, zgodnie z załącznikiem nr 3 do ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług opodatkowane są stawką podatku w wysokości 8%. Powyższe zostało potwierdzone w indywidualnej interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, przedłożonej przez Odwołującego wraz z odwołaniem. Mając na uwadze powołane wyżej regulacje prawne oraz stan faktyczny zdaniem Odwołującego będzie on w niniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia twórcą dokumentacji projektowej w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, będzie sprawować nad nim nadzór autorski oraz przeniesie na Zamawiającego wszelkie autorskie prawa majątkowe do całości dokumentacji projektowej, za które otrzymuje honorarium. Co za tym idzie, w ocenie Odwołującego, czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wg stawki 8% na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Sam Zamawiający prawidłowo stwierdza w swoim uzasadnieniu decyzji o odrzuceniu oferty Wykonawcy, że „(…) jeśli Wykonawca wykonuje projekt jako twórca na zlecenie innych podmiotów wraz z przeniesieniem praw autorskich do tego projektu, za które otrzymuje honorarium – to czynność ta będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 8%”. Dalej jednak Zamawiający dokonuje nieuprawnionej i subiektywnej oceny, stwierdzając że w niniejszym przypadku: „Opracowana dokumentacja projektowa będzie raczej dokumentem technicznym, niż twórczym, dokumentem, który będzie miał na celu opisanie przedmiotu zamówienia na wykonanie robót budowlanych”. Niezrozumiałe jest dokonywanie przez Zamawiającego oceny czy dokumentacja projektowa ma charakter twórczy czy techniczny. Zamawiający zakłada także, iż projekty branżowe, które składają się na kompletną dokumentację projektową zostałyby opracowane przez współpracujących z Wnioskodawcą Projektantów, a co za tym idzie Wykonawcę nie można byłoby uznać za samodzielnego twórcę utworu (dokumentacji). Jest to założenie błędne, ponieważ żaden z elementów opracowanej dokumentacji projektowej lub poszczególne branże projektu, samodzielnie nie nadają się do wykorzystania dla Zamawiającego, do celu w którym ma służyć, czyli uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, wybudowania budynku i oddania go do użytkowania. Dopiero po skompletowaniu całości opracowania, poszczególnych branż i stworzeniu wielobranżowej dokumentacji projektowej, można uzyskać efekt końcowy, będący przedmiotem umowy z Zamawiającym - czyli projekt budowlany. Opracowanie projektu budowlanego odznacza się oryginalnym, twórczym charakterem, z uwagi na fakt, że każdy projekt jest opracowaniem indywidualnym, realizowanym pod wytyczne zlecającego. Są to opracowania niepowtarzalne, dopasowane do wymagań i potrzeb zlecającego, a także do miejsca lokalizacji danego obiektu budowlanego i wymagań wynikających z przepisów prawa budowlanego i innych, decyzji o warunkach zabudowy lub miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Odwołujący wskazał, że każdy projekt budowlany wykonywany jest od podstaw przez Odwołującego i jego pracowników, pod nadzorem Odwołującego. Usługi opracowania projektu budowlanego Odwołujący świadczy jako twórca w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Projekty budowlane wykonywane są przeze Odwołującego i jego pracowników pod nadzorem i wg szczegółowych wytycznych Odwołującego. W wyniku opracowania projektu powstaje „utwór” w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wraz ze sprzedażą projektu budowlanego Odwołujący dokonuje przeniesienia praw autorskich na nabywcę. Świadczona usługa to wykonanie kompleksowego projektu budowlanego. Ma on kilka elementów i stanowi jednolitą całość. W złożonej pismem z 19 lutego 2024 r. odpowiedzi na odwołanie, Zamawiający nie uwzględnił zarzutów zawartych w odwołanych i wniósł o ich oddalenie w całości. W uzasadnieniu Zamawiający wskazał m.in.: Zamawiający wskazał, że jako błąd w obliczeniu ceny kwalifikowane jest przyjęcie do wyliczenia ceny nieprawidłowej stawki podatku VAT. Zamawiający przytoczył tezę wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 marca 2021 r., w sprawie pod sygn. akt KIO 559/21. W dokumentach zamówienia zamawiający nie wskazał jaka stawka VAT jest właściwa dla obliczenia ceny w niniejszym postepowaniu. W rozdziale XII SWZ zamawiający podał informacje, że cena oferty stanowi wynagrodzenie ryczałtowe, a wykonawca poda cenę oferty w Formularzu Ofertowym sporządzonym według wzoru stanowiącego Załącznik Nr 2 do SWZ, jako cenę brutto [z uwzględnieniem kwoty podatku od towarów i usług (VAT)] z wyszczególnieniem stawki podatku od towarów i usług (VAT). We wzorze formularza ofertowego zamawiający uzupełnił powyższe informację o kwotę neto i stawkę podatku VAT. Również w projekcie umowy zamawiający nie wskazał jaka stawka podatku VAT będzie obowiązywała wykonawcę. W związku z powyższym, prawidłowe ustalenia stawki podatku VAT należało do wykonawców składających oferty w niniejszym postepowaniu. Do obowiązków wykonawcy należało przyporządkowanie usługi do właściwej stawki VAT, co wynika m.in. z faktu, iż wystawiając fakturę za wykonane zadanie podatnik zobowiązany jest do wskazania w niej stawki wraz z kwotą podatku VAT. Skoro określenie prawidłowej stawki VAT ciąży na wystawcy faktury - wykonawcy, to na wykonawcy ciąży również odpowiedzialność za prawidłowe jej zastosowanie. Nie ulega więc wątpliwości, że wskazanie przez wykonawcę błędnej stawki podatku VAT skutkuje odrzuceniem złożonej przez niego oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp. W świetle orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej, sądów okręgowych i Sądu Najwyższego, za błąd w obliczeniu ceny należy uznać wadliwy dobór przez wykonawcę elementów mających wpływ na właściwe obliczenie ceny oferty, w tym przyjęcie i zastosowanie przez wykonawcę wadliwej stawki podatku VAT, w przypadku gdy zamawiający nie określił wysokości stawki tego podatku w SIWZ (aktualnie SWZ), ale wymagał samodzielnego zastosowania przez wykonawcę obowiązujących przepisów w tym zakresie (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r., III CZP 52/11). Co podkreśla Sąd Najwyższe, istotne dla dokonania oceny czy dochodzi do naruszenia zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców niezbędne jest stosowanie kryteriów zobiektywizowanych i nie jest możliwa każdorazowo ocena wpływu wadliwej stawki podatku na warunki konkurencji w postępowaniu o zamówienie publiczne. Zastosowanie art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp wymaga zidentyfikowania błędu w obliczeniu ceny, także z zastosowaniem błędnej stawki podatku VAT. Zamawiający przytoczył tezę wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 listopada 2020 r., w sprawie pod sygn. akt KIO 2933/20. W prowadzonym przez zamawiającego postepowaniu złożonych zostało 10 ofert. Dziewięć z nich zawierało stawkę podatku VAT wynosząca 23%, a jedna, odwołującego -8%. Zdaniem zamawiającego w niniejszym postepowaniu prawidłową stawką podatku od towarów i usług jest stawka podstawowa, która wynosi 23%. Zamawiający wskazał na treść art. 41 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2023 poz.1570, dalej „ustawa o VAT”). Stawką podstawową jest stawka 22%, przy czym na podstawie art. 146a ustawy o VAT w okresie od 1 stycznia 2011 r. stawka podstawowa wynosi 23%. Ustawa o VAT wprowadza także stawkę obniżoną (od 1 stycznia 2011 r. wynoszącą 8%), przy czym stawka ta ma charakter wyjątku od reguły, jaką jest stosowanie stawki podstawowej, tj. przyjęcie stawki 8% jest możliwe tylko w przypadkach wskazanych w ustawie o VAT. W ocenie zamawiającego przyjęcie w ofercie Odwołującego, w odniesieniu do wykonania dokumentacji projektowej stawki podatku VAT w wysokości 8% jest nieuprawnione, nie są bowiem w tym przypadku spełnione warunki zastosowania stawki obniżonej. Wykonanie usługi pod nazwą: Opracowanie wielobranżowej dokumentacji projektowej i kosztorysowej – zespół zabudowy szeregowej, jednorodzinnej w mieście Popielów przy ul. Brzeskiej, nie mieści się w katalogu towarów i usług, zawartym w załączniku nr 3 do ustawy do VAT. Odwołujący w dniu 23 stycznia 2023r. udostępnił zamawiającemu indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej nr 0113-KDIPT1-2.4012.232.2017.2.SM z dnia 30.08.2017r. Odwołujący w piśmie wyjaśnił, iż posiłkując się uzyskaną indywidualną interpretacją złożył w postępowaniu ofertę z zastosowaniem obniżonej stawki podatku od towarów i usług (8%), biorąc za podstawę art. 41 ust. 2 w zw. z poz. 181 załącznika nr 3 w zw. z art. 146a pkt 2 ustawy o VAT: usługi twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wynagradzane w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania (bez względu na symbol PKWiU) są opodatkowane obniżoną stawką 8 procent. Zdaniem Zamawiającego, zgodnie z indywidualną interpretacją Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, jeżeli dokumentacja projektowa ma autorski charakter i wraz z jej przekazaniem dojdzie jednocześnie do przeniesienia praw autorskich, to dla całości tej dokumentacji możliwe jest zastosowanie stawki VAT w wysokości 8%. Stanowisko to zakłada, że głównym przedmiotem świadczenia jest przeniesienie autorskich praw majątkowych do wykonanej dokumentacji w formie honorarium. Honorarium jest wypłacane twórcy za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania. Indywidualne interpretacje podatkowe nagminnie używają określeń: „dostawa utworu”, „sprzedaż dokumentacji”, co nie jest tożsame z przedmiotem niniejszego postępowania. Istotą niniejszego zamówienia nie było przeniesienie autorskich praw majątkowych do artystycznego wykonania, ale usługa opracowania wielobranżowej dokumentacji projektowej i kosztorysowej (usługa projektowa), gdzie zakres usługi obejmował, oprócz opracowania dokumentacji zespołu budynków wielorodzinnych również:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.