art. 29 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1 ustawy Pzp (zarzut 1) Odwołujący INSO podniósł m.in., i przedmiot zamówienia polega na dokończeniu zadania pn.: „Rozbudowa i Modernizacja Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej” zlokalizowanej w Lublinie przy ul. Jaczewskiego 7 za ceną stałą (ryczałtową) przez cały okres realizacji przedmiotu zamówienia, która nie podlega jakimkolwiek zmianom. Dostarczona przez zamawiającego dokumentacja nie zawiera przedmiaru robót, a przekazane dokumenty inwentaryzacyjne są na tyle nieprecyzyjne i niekompletne, e nie pozwalają na sporządzenie rzetelnej i kompletnej oferty wraz z jej prawidłową wyceną w przedmiotowym postępowaniu przetargowym. Brak sporządzenia oraz przekazania mu przedmiaru robót, a jednocześnie wyznaczenie przez zamawiającego ostatecznego terminu do zło enia ofert na dzień 10 października 2013 roku w obiektywny sposób uniemo liwiają odwołującemu INSO na przygotowanie rzetelnej i prawidłowej oferty. Dokumenty przekazane przez zamawiającego, w szczególności dokumenty inwentaryzacyjne sporządzone przez zamawiającego nie mogą stanowić podstawy do sporządzenia rzetelnej i prawidłowej oferty i jej wyceny. Zamawiający posiada pełną świadomość braków przekazanej dokumentacji z uwagi na fakt, e zgodnie z 11 treścią § 4 ust. 3 oraz § 4 ust. 6 lit. c) i d), § 9 ust. 1 wzoru umowy, zamawiający nakłada na wykonawcę obowiązek sporządzenia własnej inwentaryzacji oraz badania dotychczas wykonanych prac oraz ich jakości, a następnie dokonanie oceny ich przydatności na cele wykonania przedmiotu umowy. Tym samym, zamawiający przekazał dokumenty wykonawcom, które tylko teoretycznie pozwalają na sporządzenie rzetelnej i prawidłowej oferty. Nadto dodał, e w związku z faktem, e przedmiot zamówienia dotyczy dokończenia robót budowlanych, zamawiający powinien w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wskazać, co zostało wykonane oraz w jakiej ilości i jakości. Natomiast przekazana dokumentacja przetargowa pozostawia zbyt du e pole do indywidualnych ocen przedmiotu zamówienia przez wykonawców, którzy de facto nie są w stanie jednoznacznie stwierdzić, co zostało prawidłowo wykonane i jakie prace nale y wykonać w celu doprowadzenia dotychczasowych prac do stanu zgodnego z umową, w celu ich kontynuacji. W związku z powy szym, mo e wyniknąć sytuacja, w której nie sposób będzie ocenić, na jakiej podstawie i w oparciu, o jakie kryteria wykonawcy przygotowali swoje oferty, co tym samym sprawi, ze te oferty nie będą mo liwe do rzetelnego i zgodnego z ustawą porównania. odnośnie zarzutu
art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z § 4 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia (zarzut 2) Zamawiający, nie dołączając do dokumentacji przekazanej odwołującemu INSO przedmiaru robót, naruszył powy sze przepisy, gdy przepis § 4 ust. 3 Rozporządzenia nie ma charakteru przepisu bezwzględnie obowiązującego. Dlatego te mo liwość odstąpienia przez zamawiającego od wymogu sporządzenia przedmiaru robót nale y brać pod uwagę jedynie w następstwie wszechstronnego zbadania wszelkich okoliczności sprawy. Powy szy przepis rozporządzenia nie mo e jednak zwalniać zamawiającego z obowiązków wynikających z art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy Pzp w przypadku, gdy zaniechanie sporządzenia przedmiaru robót mogłoby skutkować zachwianiem zasady uczciwej konkurencji lub skutkować opisaniem przedmiotu oraz warunków wykonania zamówienia w sposób niejednoznaczny i niewyczerpujący, który nie uwzględniałby wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływa na sporządzenie oferty. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przetargiem o dokończenie robot. Odwołujący INSO wskazuje, e w takiej sytuacji wykonawcy powinni posiadać jednoznaczne informacje, jakie roboty zostały wykonane i jakie pozostały do wykonania. Te elementy nie powinny podlegać ocenie wykonawców, ani nie powinny być podatne na ich odmienną interpretacje czy ocenę. Przygotowanie oferty na dokończenie robot jest bardziej zło onym procesem, ni przygotowanie oferty na wykonanie całości robot, ze względu właśnie na występowanie du o większej ilości niewiadomych. Poza tym wykonawca musi posiadać 12 rzetelną wiedzę na temat ilości oraz jakości robót dotychczas wykonanych oraz pozostających do wykonania. W takim przypadku nale y oczekiwać od zamawiającego szczególnej staranności przy opisywaniu przedmiotu zamówienia, która powinna się przejawiać w przygotowaniu i przekazaniu przedmiaru robot, jako jedynego dokumentu, który w sposób jednoznaczny dla wszystkich wykonawców opisuje roboty podlegające ofercie. Nadto dodał, i na podstawie przekazanej dokumentacji SIWZ oraz dokonanej wizji lokalnej nie sposób dokonać rzetelnej i prawidłowej oceny i weryfikacji stanu wykonania dotychczasowych prac. Zdaniem odwołującego INSO, przedstawienie przez zamawiającego przedmiaru robót, pozwoliłoby odwołującemu INSO na sporządzenie rzetelnej i prawidłowej oferty, gdy na dzień dzisiejszy z uwagi na brak w/w dokumentu oraz bardzo krótki okres do zło enia oferty w celu uzyskania zamówienia na przedmiotowe w sprawie zadanie, sporządzenie rzetelnej i prawidłowej oferty jest obiektywnie niemo liwe albo bardzo utrudnione. Ponadto, z dokumentów przekazanych przez zamawiającego nie wynikają ilości robót do wykonania, jak i ilość poszczególnych materiałów i urządzeń, które wykonawca zobowiązany jest dostarczyć. Z tego względu, biorąc pod uwagę, e wykonawca nie jest w stanie dokonać rzetelnej i prawidłowej weryfikacji stanu dotychczas wykonanych prac, sporządzenie oferty w oparciu o przekazaną dokumentację obcią one jest ryzykiem sporządzenia skrajnie ró nych i nieporównywalnych ofert przez poszczególnych wykonawców. Brak przedmiaru robót znacznie utrudni tak e podjęcie negocjacji z z uwagi na fakt, potencjalnymi podwykonawcami, gdy e zamówienie ma polegać w szczególności na dokończeniu dotychczas wykonanego obiektu, potencjalni wykonawcy domagają się przedstawienia przedmiaru robót, obejmującego szczegółowe wyliczenia ilości prac i materiałów. Z uwagi na powy sze, odwołujący INSO wniósł o nakazanie zamawiającemu sporządzenia i przekazania odwołującemu INSO przedmiaru robót, a przez to opisanie przedmiotu oraz warunków wykonania zamówienia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, który pozwoli na sporządzenie rzetelnej oferty przez odwołującego INSO. odnośnie zarzutu
art. 52 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy Pzp (zarzut 3) W niniejszej sprawie zamawiający ustalił ostateczny termin do składania ofert na dzień 10 października 2013 roku. Jednocześnie zamawiający przekazał odwołującemu INSO zaproszenie do zło enia oferty w dniu 2 września 2013 roku. Tym samym zamawiający wyznaczył odwołującemu INSO termin do zło enia oferty krótszy od ustawowego terminu, a więc niezgodny z art. 52 ust. 2 ustawy Pzp Nadto podniósł, i zamawiający naruszył art. 52 ust. 2 ustawy Pzp tak e z uwagi na fakt, e określony w SIWZ termin składania ofert, nawet je eli przyjąć, e zamawiający zachował 40 — dniowy ustawowy termin liczony od dnia przekazania zaproszenia do 13 zło enia ofert, jest w niniejszych okolicznościach sprawy zbyt krótki do sporządzenia rzetelnej i prawidłowej oferty przez wykonawcę. Nale y zwrócić uwagę, e zgodnie z kwestionowanymi przez odwołującego INSO zapisami SIWZ oraz wzoru umowy, wykonawca jest zobowiązany do przeanalizowania dokumentacji projektowej oraz wzięcia odpowiedzialności za dotychczas wykonane prace przez poprzedniego wykonawcę, w terminie niecałych 40 dni. Jak wskazywano powy ej, przedmiotowe zamówienie nie dotyczy jedynie budowy obiektu, ale przede wszystkim jego dokończenia. W takim wypadku, wykonawca w celu sporządzenia rzetelnej i prawidłowej oferty nie tylko musi dokonać wnikliwej analizy przedstawionej mu dokumentacji, ale tak e podjąć się merytorycznej weryfikacji dotychczas wykonanych prac. Wskazane czynności są o wiele bardziej czasochłonne. Podniósł tak e, e wykonawca sporządzając swoją ofertę nie mo e się oprzeć na przedmiarze robót, który zdecydowanie usprawniłby dokonanie niezbędnych wyliczeń oraz analiz. Reasumując wniósł o nakazanie zamawiającemu przedłu enia terminu do składania ofert o 2 miesiące tj. do dnia 10 grudnia 2013 roku. odnośnie zarzutu
art. 139 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 5 k.c. w zw. z art. 353 k.c. (zarzut 4) Odwołujący INSO podniósł, i oprócz naruszeń ustawy prawo zamówień publicznych, zapisy przekazanego przez zamawiającego wzoru umowy, stanowiącego załącznik nr 5 do SIWZ są niezgodne z zasadami współ ycia społecznego i w znaczący sposób ograniczają równość stron umowy. Poza tym, zapisy wzoru umowy naruszają nie tylko przepisy kodeksu cywilnego, ale tak e art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Pzp, gdy przedstawione poni ej zapisy umowy wskazują na niejednoznaczny i niewyczerpujący opis przedmiotu zamówienia, co ma wpływ na sporządzenie rzetelnej i prawidłowej oferty przez Odwołującego. Odwołujący wskazuje następnie na konkretne zapisy projektu umowy, które zamawiający winien usunąć. odnośnie zarzutu
art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2) oraz 4) ustawy Pzp (zarzut 5) Opisanie przez zamawiającego opisu przedmiotu zamówienia jest niejednoznaczne i nieprecyzyjne, co tak e mo e spowodować, e odwołujący INSO sporządzi ofertę, która nie będzie odpowiadała treści SIWZ albo będzie zawierała ra ąco niską cenę w stosunku do wartości przedmiotu zamówienia. Przekazana przez zamawiającego dokumentacja, a w szczególności brak przedmiarów nie pozwalają na dzień dzisiejszy na skonstruowanie rzetelnej i prawidłowej oferty. Z treści wzoru umowy wyraźnie wynika, e zamawiający nie dokonał rzetelnej i prawidłowej inwentaryzacji dotychczas wykonanych prac, gdy wszelkim ryzykiem z tym związanym został obcią ony wykonawca. A ponadto bardzo krótki okres wyznaczony do przygotowania i zło enia oferty, tak e uniemo liwia rzetelną weryfikację dokumentacji zamawiającego. Z tego względu odwołujący INSO nara a się na zło enie 14 oferty nie odpowiadającej treści SIWZ albo zło enie oferty zawierającej ra ąco niską ceną w stosunku do przedmiotu zamówienia. W przedmiotowym stanie faktycznym opisanie przedmiotu zamówienia w sposób nieprecyzyjny i niejednoznaczny, a tak e braki w dokumentacji projektowej mogą prowadzić do ró nej interpretacji SIWZ oraz postanowień umowy, a w rezultacie do zło enia oferty nierzetelnej, która nie odpowiada treści SIWZ albo zło eniu oferty zawierającej ra ąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia. odnośnie zarzutu
art. 7 w zw. z art. 29 ust. 1 w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 7) ustawy Pzp (zarzut 6) Zamawiający stworzył ryzyko zło enia przez wykonawców ofert, które są nieporównywalne pod względem rzetelności oraz prawidłowości sporządzenia i wyceny. Nadto podniósł, e w tym przypadku zamawiający, na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp będzie zobowiązany do uniewa nienia postępowania o udzielenia zamówienia z uwagi na obarczenie postępowania niemo liwą do usunięcia wadą uniemo liwiającą zawarcie niepodlegającej uniewa nieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. Pismem z dnia 13 września 2013 r. zamawiający wezwał wykonawców do przystąpienia do postępowania odwoławczego toczącego się w wyniku wniesienia odwołania, przekazując jednocześnie kopię odwołania (przedmiotowe pismo wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia Budimex S.A. z siedzibą w Warszawie i Ferrovial Agroman SA z siedzibą w Hiszpanii, zwani dalej „konsorcjum Budimex”, otrzymali w tej samej dacie). W dniu 16 września 2013 r. (pismem z tej samej daty) konsorcjum Budimex przystąpiło do postępowania odwoławczego, po stronie odwołującego INSO, przekazując kopie przystąpienia odwołującemu i zamawiającemu. Zamawiający w dniu 24 września 2013 r. zło ył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie obu odwołań w całości jako bezzasadnych. Zarządzeniem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 18 września 2013 r., na podstawie art. 189 ust. 1 zdanie drugie ustawy Pzp, ww. odwołania zostały skierowane do łącznego rozpoznania przez skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej wyznaczony do sprawy o sygn. akt KIO 2191/13. 15 Uwzględniając dokumentację z przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w tym w szczególności treść SIWZ, jak równie biorąc pod uwagę oświadczenia i stanowiska stron oraz przystępujących zło one podczas rozprawy, skład orzekający Izby zwa ył co następuje: Izba nie znalazła podstaw do odrzucenia adnego z odwołań w związku z tym, i nie została wypełniona adna z przesłanek negatywnych, uniemo liwiających merytoryczne rozpoznanie odwołania, wynikających z art. 189 ust. 2 ustawy Pzp, jak równie stwierdziła, e wypełniono przesłanki istnienia interesu odwołującego Budimex i odwołującego INSO w uzyskaniu przedmiotowego zamówienia oraz mo liwości poniesienia szkody w wyniku
przez zamawiającego przepisów ustawy Pzp. Mając na uwadze powy sze skład orzekający Izby merytorycznie rozpoznał zło one odwołania, uznając i , odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Zarzut 1, 2, 6 i 7 (
: art. 29 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1 ustawy Pzp (zarzut 1), art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z § 4 ust. 1 oraz ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno — u ytkowego (zarzut 2), art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2) oraz 4) ustawy Pzp (zarzut 6) i art. 7 w zw. z art. 29 ust. 1 w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 7) ustawy Pzp (zarzut 7) podniesione przez odwołującego INSO nie potwierdziły się. Izba ustaliła, i zamawiający w rozdziale III SIWZ „Opis przedmiotu zamówienia” podał: „1.Przedmiotem zamówienia jest: wykonanie robót budowlanych polegających na dokończeniu zadania pn. „Rozbudowa i Modernizacja Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej” zlokalizowanej w Lublinie przy ul. Jaczewskiego 7 wraz z dostawą i monta em podstawowego wyposa enia szpitalnego COZL. 2.Zakres robót obejmuje w szczególności: 2.1.Zakończenie rozpoczętych i wykonanie nowych robót budowlanych dotyczących modernizacji i rozbudowy Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jan z Dukli oraz dostawa i monta podstawowego wyposa enia szpitalnego COZL, na podstawie dokumentacji projektowej, w skład której wchodzą Projekt Budowlany, Projekty Wykonawcze (w tym projekty wyposa enia i aran acji wnętrz oraz kolorystyki), 16 inwentaryzacje wykonane przez zamawiającego, inwentaryzacje geodezyjne wykonanych elementów, ekspertyzy, tabele elementów scalonych. 2.2.Dostawę i monta podstawowego wyposa enia szpitalnego COZL zgodnie z „Zestawieniem wyposa enia” – stanowiącym załącznik nr 3 do SIWZ. 3.Wykonanie robót budowlanych następuje na podstawie dokumentacji projektowej, o której mowa w pkt 2.1 oraz na podstawie prawomocnej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę/rozbiórki”. Zgodnie z rozdziałem XII SIWZ „Sposób obliczenia ceny oferty”, pkt 2 – „cena podana w ofercie jest ceną stałą (ryczałtową) w całym okresie realizacji przedmiotu zamówienia i nie podlega jakimkolwiek zmianom”. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy Pzp zamawiający opisuje przedmiot zamówienia na roboty budowlane za pomocą dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych. Natomiast szczegółowy zakres i formę dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót, jak i programu funkcjonalno – u ytkowego normuje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót oraz programu funkcjonalno – u ytkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 202, poz. 2072). W myśl § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia „dokumentacja projektowa, słu ąca do opisu przedmiotu zamówienia na wykonanie robót budowlanych, dla których jest wymagane uzyskanie pozwolenia, składa się w szczególności z:
art. 52 ust. 2 ustawy Pzp oraz art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy Pzp) podniesione przez odwołującego INSO nie potwierdziły się. Izba ustaliła, i zamawiający w SIWZ rozdział XI „Miejsce oraz termin składania i otwarcia ofert” określił termin składania ofert „do dnia 10 października 2013 r., do godz. 9.00”. Zamawiający pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. przekazał wykonawcom zaproszenie do zło enia oferty. Odwołujący INSO podniósł, i zamawiający wyznaczył wykonawcom termin do zło enia oferty krótszy od ustawowego terminu, a więc niezgodny z treścią art. 52 ust. 2 ustawy Pzp, dodając, e nawet gdyby przyjąć, e zamawiający zachował 40 – dniowy termin liczony od dnia przekazania zaproszenia do zło enia oferty, to termin ten jest w niniejszych 20 okolicznościach sprawy zbyt krótki do sporządzenia rzetelnej i prawidłowej oferty przez wykonawcę. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Zgodnie z treścią art. 52 ust. 2 ustawy Pzp „je eli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8, termin składania ofert nie mo e być krótszy ni 40 dni od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert”. Z powy szego przepisu niewątpliwie więc wynika, i termin składania ofert dla zamówień „europejskich” nie mo e być krótszy ni 40 dni, przy czym istotnym jest, i termin ten liczy się „od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert”, co jednoznacznie wynika z literalnej wykładni tego przepisu, a nie od „dnia otrzymania zaproszenia” przez wykonawcę jak oczekuje tego odwołujący INSO. Tak więc dniem, od którego nale y liczyć początek biegu tego terminu jest dzień przekazania zaproszenia wykonawcom. Skoro więc zamawiający przekazał wykonawcom, w tym tak e odwołującemu INSO, zaproszenie do zło enia oferty dniu 30 sierpnia 2013 r., wyznaczając termin składania ofert na dzień 10 października 2013 r. oznacza to, e uczynił on zadość wymogom tego przepisu. Okoliczność tę, a więc dochowanie ustawowego minimalnego 40-dniowego terminu (terminu od dnia zaproszenia do zło enia oferty do dnia jej zło enia), przyznał na rozprawie tak e sam odwołujący INSO, jednocześnie podnosząc, i termin ten powinien być liczony od daty otrzymania zaproszenia przez wykonawcę, jednak stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów ustawy Pzp. Termin składania ofert dla zamówień „europejskich” – zgodnie z przepisami ustawy Pzp - wynosi bowiem 40 dni, licząc od daty wysłania zaproszenia do składania ofert. Dlatego te stwierdzić nale y, i zarzut ten nie potwierdził się. Ustalenie terminu na składanie ofert jest domeną zamawiającego a nie wykonawcy. Tak więc jedynym ustawowym warunkiem dla oceny prawidłowości jego ustalenia jest stwierdzenie czy nie jest on krótszy ni 40 dni od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert wykonawcom. Innych warunków w zakresie ustalania tego terminu ustawa nie przewiduje. Tym samym nieuprawnionym jest jakiekolwiek uzale nianie określenia długości tego terminu od innych okoliczności, w tym – tak jak ma to miejsce w niniejszym stanie faktycznym - od sporządzenia i przekazania wykonawcom dokumentu (przedmiaru robót), do którego sporządzenia i przekazania wykonawcom zamawiający nie jest zobowiązany w przypadku ustalenia wynagrodzenia ryczałtowego. Dlatego te stwierdzić nale y, i zarzut te tak e nie potwierdził się. 21 Zarzut 5 (
art. 139 ust. 1 ustawy Pzp w zw. z art. 353 k.c. w zw. z art. 5 k.c. poprzez sporządzenie wzoru umowy, tj. § 1 ust. 2.1, § 3 ust. 1 pkt 20), § 4 ust. 3, § 4 ust. 6 lit. c) i d), § 4 ust. 8 lit. h), § 4 ust. 9, § 7 ust. 5, § 9 ust. 1, § 9 ust. 3, § 9 ust. 5 lit. c), § 10 ust. 5, § 12 ust. 3 pkt 4, § 13 ust. 1 lit. b), § 16 ust. 5 oraz § 17 ust. I oraz art. III ust. 2.1 SIWZ, w sposób sprzeczny z naturą stosunku, ustawą oraz zasadami współ ycia społecznego) podniesione przez odwołującego INSO oraz zarzuty kwestionujące treść wzoru umowy podniesione przez odwołującego Budimex nie potwierdziły się. Niewątpliwym jest, i art. 353¹ k.c. zawiera zasadę swobody zawierania umów, która polega na swobodzie kształtowania treści stosunku prawnego, jak i na swobodzie wyboru kontrahenta czy te wyboru formy zawarcia umowy. Wyrazem swobody kontraktowania jest tak e prawo do modyfikacji stosunku prawnego, a więc zdolność do dokonania zmiany lub rozwiązania ju istniejącej umowy. Niemniej jednak swoboda kontraktowania ulega ograniczeniom, gdy z uwagi na treść lub cel umowy nie mogą one sprzeciwiać się naturze stosunku zobowiązaniowego, zasadom współ ycia społecznego ani być sprzeczne z ustawą. Nie jest więc mo liwe takie ukształtowanie treści umowy, które prowadziłoby do
bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa (przepisy o charakterze iuris cogentis zarówno kodeksu cywilnego, jak i innych ustaw), czyli takich, które nie mogą być zmienione lub wyłączone przez strony. Zasada swobody zawierania umów doznaje ograniczeń wyłącznie w takim zakresie, jak wynika to przepisów prawa. Takie ograniczenia zawiera ustawa Pzp. Zamawiający – w myśl przepisów tej ustawy - ma bowiem prawo tak uregulować treść umowy, aby mo liwym było zrealizowanie zamówienia. Przedmiotowe ograniczenia (ograniczenia z ustawy Pzp) dotyczą m.in. zakresu swobodnego wyboru kontrahenta, co do zasady, zakazu dokonywania zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, wprowadzenia ograniczeń co do terminu obowiązywania umowy, braku mo liwości wyboru formy zawieranej umowy. „Umowy zawierane w wyniku przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego mogą być więc uznane za sui generis umowy adhezyjne. Wynika to jednak, co do zasady, nie z przewagi ekonomicznej jednej ze stron umowy, co jest regułą w przypadku umów adhezyjnych, a z faktu, i zamawiający działa w interesie publicznym. Podobnie jak w przypadku umów adhezyjnych zamawiający określa istotne warunki przyszłej umowy w sprawie zamówienia publicznego” (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 694/09). Zamawiający jest bowiem podmiotem działającym w interesie publicznym, którego obcią a ryzyko nieosiągnięcia celu danego postępowania i ryzyko to przewy sza normalne ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które występuje, gdy umowę zawierają dwaj przedsiębiorcy. Zamawiający mo e więc tym dodatkowym ryzykiem za nale yte 22 wykonanie zamówienia obcią yć wykonawców, jednak tylko wtedy, gdy nie uchybi zasadzie swobody umów (art. 353 1 k.c.), a taka okoliczność w niniejszym stanie faktycznym nie występuje. Wykonawca mo e bowiem z uwagi na treść SIWZ i projektu umowy nie ubiegać się o przedmiotowe zamówienie, a tym samym nie zło yć oferty na warunkach ustalonych przez zamawiającego, jak równie mo e zło yć ofertę o cenie wy szej z uwagi na tę „wykonawca podejmuje decyzję o zło eniu zwiększoną odpowiedzialność. A poniewa oferty, winien, uwzględniając cię ar narzucanych zobowiązań i wynikające z nich ryzyko, odpowiednio zabezpieczyć swoje interesy, kalkulując cenę ofertową. Błędem jest uto samianie podziału ryzyk z naruszeniem zasady równości stron stosunku zobowiązaniowego” (wyrok SO we Wrocławiu z 14 kwietnia 2008 r., X Ga 67/08). Zakwestionowane przez odwołującego postanowienia SIWZ, jak i umowy Izba oceniała pod kątem ich zgodności z przepisami stwierdzając, i nie naruszają one bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów stwierdzić nale y, i : Zarzut dot.
5 wzoru umowy (zarzut 2 uzasadnienia odwołania odwołującego Budimex) (wspólny dla odwołującego Budimex i odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 10 ust. 5 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „Wykonawca zobowiązuje się do składania Zamawiającemu na 7 dni przed upływem terminu płatności faktury pisemnych oświadczeń Podwykonawców, zło onych przez osoby upowa nione do działania w imieniu danego Podwykonawcy, według wzoru stanowiącego załącznik nr 9 do Umowy, po otrzymaniu zapłaty za dotychczas wykonane prace i wystawione faktury. W przypadku niedostarczenia przez wykonawcę powy szego oświadczenia Zamawiający wstrzyma płatność faktury na rzecz Wykonawcy i mo e bez udziału Wykonawcy podjąć z Podwykonawcami negocjacje w sprawie nale nych im kwot, pomniejszając w ten sposób swoje zobowiązania wobec Wykonawcy, na co Wykonawca wyra a zgodę”. Postanowienie to zakwestionowali obaj odwołujący. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Niewątpliwym jest, i we wzorze umowy dotyczącym robót budowlanych, a przedmiotem niniejszego postępowania są roboty budowlane, powinny się znaleźć ustalenia w zakresie realizacji zamówienia przez podwykonawcę, w tym m.in. tak e kwestie dotyczące wynagrodzenia podwykonawcy za prace powierzone mu w ramach podwykonawstwa. Art. 647¹ k.c. wprowadza bowiem solidarną odpowiedzialność inwestora, a więc zamawiającego i wykonawcy względem podwykonawcy w zakresie zapłaty nale nego mu wynagrodzenia. Podwykonawca mo e bowiem ądać zapłaty wynagrodzenia nie tylko od 23 wykonawcy, z którym zawarł umowę ale tak e od zamawiającego. Koniecznym jest więc uregulowanie w treści umowy kwestii związanych z rozliczeniem płatności podwykonawców i w takim właśnie przypadku dopuszczalne jest uregulowanie trybu realizacji płatności za wykonane roboty. „Powinno ono przewidywać, e wykonawca będzie przedkładać inwestorowi faktury własne wraz z załącznikami obejmującymi: 1) upowa nienie do zapłaty wynagrodzenia bezpośrednio na rzecz podwykonawców, w części dla nich przypadającej, na zasadzie przekazu (art. 921 1 -921 5 KC), zgodnie z załączonymi ich fakturami 2) faktury podwykonawców i dalszych podwykonawców oraz ich oświadczenia, e zapłata za te faktury wyczerpuje ich roszczenia z tytułu wykonanych robót 3) kopie upowa nień udzielonych przez wykonawcę (generalnego wykonawcę) podwykonawcom (i odpowiednio dalszym podwykonawcom przez podwykonawców) do odbioru nale nych wynagrodzeń bezpośrednio od inwestora, na zasadzie przekazu (art. 921 1 -921 5 KC)” (K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny, Komentarz do art. 450 – 1088, Tom II. 2011). Brak jest więc podstaw do kwestionowania § 10 ust. 5 wzoru umowy, tym bardziej e przepis ten (art. 647¹ k.c.) miał na celu stworzenie ochrony prawnej podwykonawców na wypadek braku zapłaty nale nego im wynagrodzenia przez wykonawców, jak równie miał zapewnić ochronę inwestorów. Postanowienie to absolutnie nie narusza praw wykonawcy, w tym przysługującego mu wynagrodzenia za realizację wykonanych przez niego prac. Ma natomiast zapewnić kontrolę zamawiającego, ponoszącego wraz z wykonawcą odpowiedzialność solidarną względem podwykonawcy w zakresie zapłaty nale nego mu wynagrodzenia, i w przypadku nale ytego wykonania powierzonych mu prac otrzymał on nale ne mu wynagrodzenie i nie będzie występował w tym zakresie z roszczeniem w stosunku do zamawiającego. Postanowienie to przewiduje jedynie procedurę, która podaje, e zamawiający do czasu wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z regulowaniem płatności przez wykonawcę na rzecz podwykonawcy, będzie mógł zatrzymać tę część wynagrodzenia przysługującego wykonawcy. Tym samym brak jest podstaw do kwestionowania powy szych postanowień. Zarzut dot.
1 wzoru umowy (zarzut 3 uzasadnienia odwołania podniesiony przez odwołującego Budimex) Izba ustaliła, i zamawiający w § 11 ust. 1 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „Roboty dodatkowe, o których mowa w art. 67 ust. 5 ustawy Pzp, czyli nie ujęte w dokumentacji i nie wynikające z zastosowanej technologii, norm i przepisów technicznych, które ewentualnie wystąpią w trakcie realizacji przedmiotu umowy i są konieczne do jej 24 wykonania, mogą zostać wykonane na podstawie odrębnego zlecenia, a ich rozliczenie nastąpi według kosztorysu powykonawczego sporządzonego w oparciu o ceny jednostkowe, ustalone na podstawie średnich czynników cenotwórczych dla regionu lubelskiego, nie wy szych ni określonych w zeszytach Sekocenbudu na dzień rozpoczęcia robót dodatkowych”. Postanowienie to zakwestionował odwołujący Budimex. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Izba podzieliła stanowisko zamawiającego, uznając i z treści kwestionowanego paragrafu faktycznie wynika, e zamawiający poprzez ów zapis graniczył jedynie zakres negocjacji, które obejmują nie tylko kwestie dotyczące ceny, ale i inne istotne elementy umowy, w tym m.in. zakres prac i termin ich wykonania. Tak więc ustalił on w ten właśnie sposób kryteria wyliczenia ceny oferty za te roboty, a nie – jak twierdzi odwołujący Budimex ceny sztywne, które nale y uwzględnić w kalkulacji oferty za roboty dodatkowe i zamienne. Niewątpliwym jest bowiem, i roboty dodatkowe i roboty zamienne stanowią zawsze nowe zamówienie i udzielane są w drodze odrębnego postępowania. Nie wyklucza to przy tym mo liwości ustalenia ju na etapie wcześniejszego postępowania kryteriów, na podstawie których prowadzone będzie postępowanie na roboty dodatkowe i zamienne. Tym samym zarzut ten nie potwierdził się. Zarzut dot.
1 lit.
3 wzoru umowy (zarzut 5 uzasadnienia odwołania podniesiony przez odwołującego Budimex) Izba ustaliła, i zamawiający w § 13 ust. 3 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „Odstąpienie Zamawiającego od umowy z przyczyn zale nych od wykonawcy następuje z chwilą pisemnego zawiadomienia Wykonawcy o przyczynie odstąpienia od umowy. Odstąpienie od umowy z przyczyn, o których mowa w ust. 1 lit. b), d), e), f), g),
3 wzoru umowy (zarzut 6 uzasadnienia odwołania podniesiony przez odwołującego Budimex) Izba ustaliła, i zamawiający w § 16 ust. 3 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „Terminy gwarancji wynoszą: - na szczelność dachu – 120 miesięcy - na pozostałe roboty budowlane – 36 miesięcy (za wyjątkiem konstrukcji, dla której gwarancja wynosi 480 miesięcy”. Postanowienia dotyczące gwarancji konstrukcji zakwestionował odwołujący Budimex. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Niewątpliwym jest, i kwestionowane postanowienie dotyczy terminów gwarancji, a nie terminów rękojmi, dla której zamawiający pozostawił terminy ustawowe. Niewątpliwym jest tak e, i rękojmia i gwarancja są to dwie ró ne instytucje. Podstawową funkcją gwarancji jest ochrona uprawnionego z tytułu gwarancji przed konsekwencjami „zepsucia się” lub niewłaściwego funkcjonowania przedmiotu gwarancji, o ile pozostają one w związku jej wadliwością. Gwarancja ma na celu odwrócenie skutków wadliwości przedmiotu gwarancji i jest zapewnieniem prawidłowego funkcjonowania przedmiotu gwarancji przez określony w niej czas. Tak więc obowiązki gwaranta powstają je eli wady ujawnią się w ciągu terminu określonego w gwarancji, przy czym woli stron przepisy pozostawiają określenie jej terminu. 480 miesięczny termin gwarancji dla konstrukcji zamawiający przyjął w oparciu o aktualne piśmiennictwo dotyczące trwałości obiektów budowlanych, w których dla szpitali o konstrukcji masywnej przyjęto 100-120 lat gwarancji oraz norm trwałości poszczególnych elementów (tabela TUiR „WARTA”). Ma to na celu zapewnienie odpowiedniego stanu technicznego konstrukcji, która nie powinna zagra ać bezpieczeństwu substancji budynku. Wobec powy szego przyjęty przez zamawiającego termin gwarancji nie jest wygórowany, tym bardziej, e dla tego typu konstrukcji monolitycznych elbetowych przyjmuje się, i gwarancja powinna być do ywotnia. Dlatego te Izba uznała, i zarzut ten nie potwierdził się. Zarzut dot.
1 wzoru umowy (zarzut 7 uzasadnienia odwołania odwołującego Budimex) (wspólny dla odwołującego Budimex i odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 17 ust. 1 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „1.Wykonawca zapłaci Zamawiającemu karę umowną:
2.1 oraz § 12 ust. 3 pkt 4 i § 12 ust. 4 wzoru umowy (podniesiony przez odwołującego INSO) Izba ustaliła, i w treści wzoru umowy – jak zresztą słusznie podniósł zamawiający – § 1 ust. 2.1 oraz § 12 ust. 3 pkt 4 nie występują. Odwołujący INSO kwestionując § 12 ust. 4 wzoru umowy nie przedstawił adnej argumentacji wobec czego nie wiadomo jakie naruszenie odwołujący INSO w istocie podnosi. Tym samym Izba uznała, i zarzuty te nie potwierdziły się. 29 Zarzut dot.
ust.1 pkt 20 wzoru umowy (podniesiony przez odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 3 ust. 1 pkt 20 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „§ 3 [OBOWIAZKI WYKONAWCY] 1. W ramach [ETAPÓW I, II i III] Wykonawca zobowiązany jest w szczególności do: (...) 20) dostarczenia w języku polskim instrukcji obsługi i eksploatacji: obiektów, sieci, instalacji sprzętu oraz instrukcji stanowiskowych urządzeń, itp., a tak e innych wymaganych prawem dokumentów eksploatacyjnych z kompletnym oznakowaniem obiektów, urządzeń, stref i innych elementów instalacji wymagających oznakowania. Wykonawca dokona równie , w ramach ryczałtowego wynagrodzenia umownego, szkolenia personelu Zamawiającego z zakresu wykonanego zadania w ilości, terminach i wymiarze, ustalonej z Zamawiającym na etapie uruchomień urządzeń wymagających obsługi (...)”. Odwołujący INSO zakwestionował postanowienie „Wykonawca dokona równie , w ramach ryczałtowego wynagrodzenia umownego, szkolenia personelu Zamawiającego z zakresu wykonanego zadania w ilości, terminach i wymiarze, ustalonej z Zamawiającym na etapie uruchomień urządzeń wymagających obsługi”, podnosząc i powy sze postanowienie w zbyt uprzywilejowanej sytuacji stawia zamawiającego, gdy wykonawca zobowiązany jest do spełnienia obowiązków, które nie są w SIWZ sprecyzowane. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Kwestionowane postanowienie jest w istocie wyrwanym z kontekstu fragmentem postanowienia zawartego w § 3 ust. 1 pkt 20 wzoru umowy dotyczącym obowiązku przeszkolenia przez wykonawcę personelu zamawiającego w zakresie obsługi i eksploatacji urządzeń wymagających takiej obsługi. Dokumentacja projektowa i treść SIWZ jednoznacznie określają – wbrew twierdzeniom odwołującego INSO - zarówno jakie urządzenia i w jakich terminach wykonawca zobowiązany jest zamawiającemu dostarczyć i w to w tym właśnie zakresie wykonawca zobowiązany jest przeszkolić pracowników zamawiającego. Powy sze nie narusza przepisów ustawy Pzp, jak i k.c. Dlatego te Izba uznała, i zarzut ten nie potwierdził się. Zarzut dot.
1, § 4 ust. 3, § 4 ust. 6 lit.
3 wzoru umowy przez odwołującego Budimex- zarzut 1 uzasadnienia odwołania tego wykonawcy) Izba ustaliła, i zamawiający we wzorze umowy zamieścił następujące postanowienia: § 2 ust. 1 30 „§ 2 [PODSTAWA WYKONANIA ROBÓT BUDOWLANYCH ] 1. Wykonawca wykona roboty budowlane na podstawie dokumentacji projektowej, w skład której wchodzą Projekt Budowlany, Projekty Wykonawcze (w tym projekty wyposa enia i aran acji wnętrz oraz kolorystyki, specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych), inwentaryzacje wykonane przez Zamawiającego, inwentaryzacje geodezyjne wykonanych elementów, tabele elementów scalonych oraz na podstawie ostatecznych decyzji pozwolenia na budowę/rozbiórki – stanowiące załączniki do Umowy. Wykonawca oświadcza, e zapoznał się z wymienionymi w zdaniu pierwszym dokumentami i nie zgłasza do nich adnych zastrze eń”. § 4 ust. 3 „§ 4 [PROWADZENIE ROBÓT] (...) 3. Przed rozpoczęciem prac Wykonawca zweryfikuje dane wyjściowe, dokumentację projektową i wykona na własny koszt wszelkie inwentaryzacje, badania i analizy uzupełniające, niezbędne do zrealizowania przedmiotu umowy oraz uzgodni wszelkie szczegóły dotyczące dokumentacji z przedstawicielami Zamawiającego. Wykonawca nie mo e powoływać się na braki lub wady dokumentacji projektowej, które przy doło eniu nale ytej staranności mógł stwierdzić jako okoliczności wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność Wykonawcy z tytułu niewykonania lub nienale ytego wykonania zobowiązania.”. § 4 ust. 6 lit.
1 wzoru umowy stwierdzić nale y, i § ten jednoznacznie wskazuje, e wykonawca zrealizuje przedmiot zamówienia na podstawie dokumentacji projektowej, w skład której wchodzą określone dokumenty. Natomiast e z tymi właśnie dokumentami wymienionymi w zdaniu wykonawca ma oświadczyć, pierwszym tego § - u zapoznał się i nie zgłasza do nich adnych zastrze eń. Zamawiający nie wymaga przy tym od wykonawcy sprawdzenia i weryfikacji tych dokumentów, przy czym jednocześnie nie ogranicza wykonawcom mo liwości do zgłaszania uwag do treści tych dokumentów na ka dym etapie postępowania. Odnośnie
3 i § 4 ust. 6 lit.
1 wzoru umowy stwierdzić nale y, i to zamawiający – w myśl tego przepisu – zobowiązany jest dostarczyć wykonawcy materiały i dokumenty niezbędne do wykonania przedmiotu umowy a wymienione w jego treści. I w myśl tego 32 paragrafu dokumenty te, co konsekwentnie zamawiający podnosił na rozprawie, dostarczy wybranemu wykonawcy. Dlatego te Izba uznała, i zarzut ten nie potwierdził się. Zarzut dot.
8 lit.
9 wzoru umowy (podniesiony przez odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 4 ust. 9 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: 33 „§ 4 [PROWADZENIE ROBÓT] (...) 9. Wykonawca przejmie od Zamawiającego istniejące grodzice stalowe (Aarsleff) i ściankę typu berlińskiego jako istniejące zabezpieczenie głębokich wykopów oraz uzyska na swój koszt prolongatę terminu gwarancji bezpieczeństwa (Aarsleff i Stump-Hydrobudowa) na czas wykonywania robót, dla których zabezpieczenie jest niezbędne. (...)”. Odwołujący INSO zakwestionował powy sze postanowienie, podnosząc i powy sze postanowienie narusza art. 29 ust. 1 ustawy Pzp oraz naturę stosunku prawnego łączącego strony. Nadto dodał, i nie jest mo liwe oszacowanie prolongaty terminu gwarancji bezpieczeństwa (Aarsleff i Stump-Hydrobudowa). Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Kwestionowane postanowienie nie narusza art. 29 ust. 1 ustawy Pzp, jak i natury stosunku prawnego łączącego strony. Na etapie przygotowania oferty wykonawca ma bowiem jedynie uwzględnić w cenie kalkulowanej oferty cenę przedłu enia wa ności terminu gwarancji bezpieczeństwa grodzic stalowych, ustaloną w oparciu o ofertę uzyskaną od ich gwaranta. Natomiast nie jest zobowiązany na tym etapie postępowania (przygotowania oferty) do faktycznego uzyskania ju przedłu enia terminu gwarancji. Postanowienie to – jak podniósł zamawiający – ma bowiem jedynie ograniczyć koszt inwestycji i spowodować, i wykonawca zamiast od początku budować system zabezpieczeń skorzysta z istniejących ju urządzeń zabezpieczających (grodzice, kotwy), tj. zabezpieczeń wzniesionych przez poprzedniego wykonawcę. Tym samym Izba uznała, i zarzut ten nie potwierdził się. Zarzut dot.
5 wzoru umowy (podniesiony przez odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 7 ust. 5 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „§ 7 [ODBIORY ROBÓT BUDOWLANYCH] (...) 5. Zamawiający nie ma obowiązku przystąpienia do odbioru, je eli Wykonawca zgłosił do odbioru roboty wykonane niezgodnie ze swym zobowiązaniem, a więc niezgodnie z treścią umowy i zasadami wiedzy technicznej. (...)”. Odwołujący INSO zakwestionował powy sze postanowienie, podnosząc i jest niezgodne z zasadami współ ycia społecznego, gdy nie reguluje procedury oraz sposobu weryfikacji robót zgłoszonych do odbioru, które zostały wykonane niezgodnie z zobowiązaniem wykonawcy. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: 34 Oczywistym jest, i wykonawca wykonuje roboty budowlane na podstawie wykonawca zobowiązuje się do dokumentacji projektowej. Oczywistym jest tak e, i prowadzenia robót budowlanych zgodnie z zawartą umową, obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami sztuki budowlanej, wiedzy technicznej, wskazówkami i zaleceniami inspektorów nadzoru. Dlatego te wykonanie robót niezgodnie z dokumentacją projektową, treścią zawartej umowy oraz zasadami wiedzy technicznej powoduje, i roboty te są wadliwe, a tym samym nie mogą być odebrane. Z tego tytułu nie mo na więc czynić zarzutu zamawiającemu. Roboty budowlane muszą być bowiem wykonane w ściśle określony sposób, sposób zgodny z określonymi dokumentami i obowiązującymi przepisami. Natomiast procedurę i sposób weryfikacji robót zgłoszonych przez wykonawcę do odbioru końcowego faktycznie zawiera § 18 i 19 wzoru umowy. Tym samym Izba uznała, i zarzut ten nie potwierdził się. Zarzut dot.
3 wzoru umowy (podniesiony przez odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 9 ust. 3 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „§ 9 [TERMIN WYKONANIA PRZEDMIOTU UMOWY] (...) 3. Wykonawca oświadcza, e dokonał wizji lokalnej terenu budowy w zakresie udostępnionym przez Zamawiającego, zapoznał się z projektem zagospodarowania terenu i z warunkami realizacji inwestycji oraz zapoznał się ze stanem wykonanych elementów robót budowlanych. Wykonawca nie zgłasza nieprawidłowości, które jego zdaniem mogłaby mieć niekorzystny wpływ na jakość i terminowość wykonania przedmiotu umowy. (...)”. Odwołujący INSO zakwestionował powy sze postanowienie, podnosząc m.in. i jest niezgodne z naturą stosunku prawnego oraz narusza treść art. 29 ust. 1 ustawy Pzp. Mając na uwadze powy sze Izba zwa yła co następuje: Oświadczenie to, co niewątpliwie wynika z treści kwestionowanego postanowienia, stanowi jedynie potwierdzenie zgodności otrzymanej przez wykonawcę dokumentacji ze stanem zastanym na budowie. Nie wymaga natomiast dokonania przez wykonawcę sprawdzenia i weryfikacji dokumentacji projektowej. Treść wzoru umowy nie wyklucza przy tym mo liwości zgłaszania przez wykonawcę zastrze eń do projektu (np. § 4 ust. 4). Tym samym Izba uznała, i zarzut ten nie potwierdził się. 35 Zarzut dot.
5 lit.
1 lit.
5 wzoru umowy (podniesiony przez odwołującego INSO) Izba ustaliła, i zamawiający w § 16 ust. 5 wzoru umowy zamieścił następujące postanowienie: „§ 16 [GWARANCJA I RĘKOJMIA] (...) 5. Je eli w okresie gwarancyjnym zostaną ujawnione wady i usterki, w tym równie wady i usterki elementów robót wykonanych przed przejęciem terenu budowy, Wykonawca jest zobowiązany usunąć je na swój koszt, przy czym:
art. III ust. 2.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.