Sygn. akt VII U 1294/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16.01.2013 r. Sąd Okręgowy / Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący-Sędzia : SSO Joanna Sawicz Protokolant : sekretarz sądowy Dorota Kaźmierczak-Binder przy udziale - - - po rozpoznaniu w dniu 16.01.2013 r. w Świdnicy sprawy R. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o wysokość emerytury na skutek odwołania R. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 13.07.2012r. Nr (...) I. oddala odwołanie. II. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej. VIIU 1294/12 UZASADNIENIE R. K. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 13.07.2012r ., w której organ rentowy ustalił wysokość jego świadczenia emerytalnego począwszy od dnia 15.06.2012r. Powód podniósł, że nie zgadza się z ustalonym wskaźnikiem podstawy wymiaru, który w jego ocenie powinien być wyliczony z zarobków otrzymywanych w latach 1973-1982 i powinien wynosić 84,94%, a nie jak ustalony przez organ rentowy – 67,71% . Nadto w jego ocenie błędnie jest wyliczona kwota emerytury za okres 32 lat, 7 miesięcy i 23 dni, kiedy to pracował w gospodarstwie rolnym. Dodatkowo powód oświadczył w toku procesu, że jego emerytura wypłacana przez organ rentowy winna być powiększona o kwotę 832 zł, tj. przyznaną decyzją z dnia 22.11.2012r. przez Prezesa KRUS-u. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od powoda na rzecz organu rentowego w kwocie 120 zł. Strona pozwana podała, że wysokość emerytury została obliczona prawidłowo, bowiem brak jest podstaw do przyjęcia zarobków z dziesięciu lat 1973-1982, skoro powód złożył wniosek o emeryturę w 2012 roku. A nadto wskazał, że za okres pracy w gospodarstwie rolnym32 lat, 7 miesięcy i 23 dni wyliczył część składkowa tj. 260,85zł. Sąd ustalił, co następuje: R. K. ur. (...) począwszy od dnia 9.11.2004r. pobiera rentę strukturalną przyznaną decyzją z dnia 8.03.2005r. przez Agencję (...) ; obecnie w kwocie 2077zł netto. W dniu 24.05.2012r. powód złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wniosek o emeryturę , do którego dołączył zaświadczenie z dnia 17.05.2012r. wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w Ś. W zaświadczeniu tym wykazano, że wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1.07.1977r. do dnia 31.12.1989r., od dnia 1.04.1992r. do dnia 31.12.2004r. i od dnia 1.01.2005r.; przy czym w okresie od dnia 1.07.1977r.do dnia 31.12.1982r. nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne rolników z uwagi na zwolnienie z tej opłaty . Łączny okres podlegania ubezpieczeniu rolniczemu to ponad 32 lata i 7 miesięcy. W latach 1964-1992 z przerwami powód podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę, odbywania zasadniczej służby wojskowej(od dnia 25.10.1966r. do dnia 19.10.1968r.) , współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej(1990-1992). Łączny okres składkowy wynosi 20 lat , 6 miesięcy i 20 dni. W legitymacji ubezpieczeniowej zostały wpisane zarobki powoda za lata 1964-1966 i 1968-1970 ( od dnia 25.10.1966r. do dnia 19.10.1968r. odbywał służbę wojskową) oraz za rok1972; za rok 1967 w ogóle nie uzyskał zarobku, zaś zarobek za rok1969 został wpisany do legitymacji dwa razy. W zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu Kółko Rolnicze w B. wykazało zarobki powoda za lata 1972-
- Zaskarżoną decyzją z dnia 13.07.2012r. organ rentowy ustalił wysokość emerytury w powoda w kwocie 1383,04 zł. Do jej wyliczenia ustalił wskaźnik podstawy wymiaru – 67,71% obliczony o zarobki z lat 1965-1966, 1968-1983 i 1990-1991 oraz przyjął 246 okresów składkowych ( tj. 20 lat i 6 miesięcy) i 54 okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ( tj.4 lata i 6 miesięcy). Następnie organ rentowy , przyjmując proporcjonalnie okresy składkowe do okresów pracy w gospodarstwie rolnym obliczył kwotę emerytury – 1122,19 zł. Dodatkowo organ rentowy zwiększył wysokość świadczenia o kwotę 260,85 zł odpowiadającą części składkowej emerytury za 391 miesięcy i 23 dni, tj. 32 lata i 7 miesięcy wykazany w zaświadczeniu KRUS. Decyzją z dnia 20.07.2012r. organ rentowy zawiesił jednak wypłatę w/w świadczenia na wniosek powoda ( dowód: akta ZUS) Poza sporem pozostaje fakt, że decyzją z dnia 22.11.2012r. Prezes KRUS decyzją z dnia 22.11.2012r. ustalił wysokość emerytury rolniczej łącznie w kwocie 973 zł ( część składkowa i uzupełniająca), tj. 832 zł do wypłaty. Sąd zważył , co następuje: Odwołanie wniesione przez powoda R. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu powód kwestionował okres , z którego został wyliczony wskaźnik podstawy wymiaru świadczenia oraz domagał się, aby wysokość emerytury wypłacanej przez stronę pozwaną uwzględniała w całości wysokość obliczonej emerytury rolniczej przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W ocenie bowiem odwołującego emerytura powinna niejako składać się z emerytury obliczonej w oparciu o składki zapłacone na powszechne ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie rolnicze. Odnosząc się do kwestii obliczenia wskaźnika podstawy wymiaru świadczenia, należy podnieść że poza sporem pozostawała wysokość zarobków za poszczególne lata, które zostały wykazane w legitymacji ubezpieczeniowej oraz w zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu . Natomiast spór dotyczył okresu, z jakiego wybrano te zarobki, bowiem w ocenie powoda powinny zostać one ustalone z lat 1973-
- Według art. 15 ust. 1 i 6 ustawy3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm. ) podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, lub przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu . W myśl ust. 4 art.15 w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty: 1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych; 2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu; 3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz 4) mnoży się przez ten wskaźnik przez kwotę bazową. A zatem, jeżeli powód chciałby, aby jego wskaźnik wysokości podstawy świadczenia był liczony tylko z 10 lat, a nie z 20, to musiałby wskazać zarobki z kolejnych 10 lat kalendarzowych, ale wybranych nie z każdego okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu, a jedynie z 20 lat przepadających bezpośrednio rok, w którym został złożony wniosek o emeryturę. R. K. złożył wniosek o emeryturę w 2012 roku, stąd też zarobki z 10 lat mógł wybrać jedynie z okresu 2011-
- Okres żądany przez powoda 1973-1982 nie mieści się w/w przedziale czasowym i nie mógł być uwzględniony przez organ rentowy. Dokonując oceny wyliczonego wskaźnika , należy uznać, że strona pozwana prawidłowo ustaliła jego wysokość zarówno pod względem prawnym jak i faktycznym. Przytoczone wyżej przepisy pozwalają bowiem bądź na obliczenie wskaźnika z 20 lat z całego okresu podlegania bądź z 10 lat wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę. Powód podlegał powszechnemu ubezpieczeniu społecznemu tylko do 1992 roku, co oznacza, że mógł być uwzględniony wyłącznie rok 1992 ( 20 lat przed złożeniem wniosku 1992-2011), co z oczywistych przyczyn skutkowałoby bardzo niskim wskaźnikiem ( 0,11%) wyliczonym w oparciu jedynie o wskaźnik wysokości podstawy wymiaru składki za jeden rok podzielony przez
- A zatem tylko uwzględnienie 20 lat wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu skutkowało jak najwyższym wskaźnikiem. Także podstawa faktyczna wyliczonego wskaźnika nie budzi wątpliwości, bowiem wyliczenia zostały oparte o zarobki przedstawione przez powoda w zaświadczeniu o ich wysokości oraz w legitymacji ubezpieczeniowej i dodatkowo za okres podlegania ubezpieczeniu z tytułu współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej . Organ rentowy w sposób prawidłowy obliczył wskaźniki wszystkich zarobków i wybrał 20 najwyższych: 1965-1966, 1968-1983 i 1990-
- Przy czy wskaźnik zarobku za rok 1964 wyniósł- 12,60%, w latach 1966-1968 powód odbywał służbę wojskową i do pracy powrócił dopiero w dniu 12.11.1968r., stąd też jego zarobek za 1968rok obejmował niecałe dwa miesiące ( za rok 1967 w ogóle nie uzyskał zarobku, zaś zarobek za 1969 został wpisany do legitymacji dwa razy) , podobnie za 1992 wskaźnik wysokości podstawy wymiaru składki wyniósł jedynie 11,07%. Z tych też względów brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji w zakresie ustalonego wskaźnika podstawy wymiaru emerytury, czego już w toku procesu powód nie kwestionował. Przechodząc natomiast do rozważań w zakresie głównych zarzutów powoda, tj. odnośnie wyliczenia wysokości emerytury przy uwzględnieniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym , należy podnieść, że powód w związku ze złożonym wnioskiem o emeryturę, mógł nabyć prawo do jej wypłaty , jeżeli w myśl art. 27ust.1 pkt 2 w/w ustawy udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawca wykazał łącznie 20 lat i 6 miesięcy okresów składkowych. W myśl art. 10ust.1 pkt 1-3 ustawy o emeryturach i rentach , przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości organ rentowy może uwzględnić , traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe: okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, ale tylko w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego wymaganego okresu do przyznania emerytury, co w przypadku powoda wynosi 4 lata i 6 miesięcy. W tym miejscu należy również podnieść, że ustawodawca w przepisie art. 10 ust.3 w/w ustawy zawarł klauzulę, w myśl której okresów opłacanie składek na ubezpieczenie rolnicze bądź pracy w gospodarstwie rolnym nie uwzględnia się, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oznacza to, że jeżeli ubezpieczony ma przyznaną emeryturę rolniczą w oparciu o okresy podlegania rolniczemu ubezpieczeniu, to te same okresy nie mogą być uwzględnione jednocześnie przy emeryturze z powszechnego systemu ubezpieczenia – por. wyrok SN z dnia 4.11.2009r., IUK 168/
- ( A zatem, jedynie na marginesie, należy stwierdzić, że skoro powód ma przyznaną emeryturę rolnicza przy uwzględnieniu okresów ubezpieczenia rolniczego , to te same okresy nie mogą być uwzględnione do prawa i wysokości emerytury wypłacanej przez ZUS). Zgodnie z art. 53 ust.1 i 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm. ) emerytura wynosi ustawy 24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19 oraz po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych i po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych; przy czym emeryturę, której podstawę wymiaru stanowi podstawa wymiaru świadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, oblicza się od tej samej kwoty bazowej, którą ostatnio przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru, a następnie emeryturę podwyższa się w ramach waloryzacji przypadających do dnia nabycia uprawnień do emerytury. Przy czym zgodnie z treścią art. 56 ust.1 w/w ustawy osobie, której przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględniono okresy pracy w gospodarstwie rolnym określone w art. 10, oblicza się wysokość przysługującego świadczenia jako część świadczenia obliczonego w myśl art. 53 , z uwzględnieniem okresów pracy w gospodarstwie rolnym, proporcjonalnie do udziału okresów składkowych i nieskładkowych w okresie stanowiącym sumę okresów składkowych, nieskładkowych i uwzględnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym ( powyższej regulacji nie stosuje się jedynie, do osoby, która udowodniła co najmniej: 20 lat - kobieta lub 25 lat - mężczyzna okresów składkowych albo okresów składkowych – art. 56 ust.2). A zatem, jeżeli okresy składkowe zostały uzupełnione przez okresy pracy w gospodarstwie rolnym ( w przypadku mężczyzny do 25 lat), to wówczas obliczona emerytura stanowi kwotę proporcjonalną okresów składkowych z powszechnego ubezpieczenia społecznego ( w przypadku powoda 246 miesięcy) do udziału okresów składkowych i nieskładkowych w okresie stanowiącym sumę okresów składkowych, nieskładkowych i uwzględnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym ( 300 miesięcy 246 ok. skład. + 54 ok. rolne). Reasumując, jeżeli emerytura powoda wynosiłaby kwotę 1.368,53 zł przy 25 latach ubezpieczenia powszechnego, to uwzględniając jego faktyczne ubezpieczenie – 246 miesięcy, wynosi proporcjonalnie – 1122,19 zł. Jednocześnie na podstawie przepisu art. 56 ust.3 tak ustalone świadczenie zwiększa się o kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury ustalonej według zasad wymiaru określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, z uwzględnieniem całego udowodnionego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, z tym że okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym - bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r., uwzględnia się, jeżeli przypadają nie wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury. A zatem, skoro powód wykazał 32 lata, 7 miesięcy i 23 dni ubezpieczenia rolniczego, to organ rentowy ustalił wysokość emerytury rolniczej , ale tylko w części składkowej w kwocie 260,85 zł za okres do dnia nabycia prawa do świadczenia. W tym miejscu należy wskazać, że w myśl art. 24 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jedn. Dz.U z 2008 roku, nr 50, poz. 291 ze zm. ) emerytura rolnicza składa się z części składkowej i części uzupełniającej. Przy czym jak wynika z brzmienia art. 56 ust. 3 zwiększenie z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolniczemu oblicza się tylko w zakresie części składkowej; nie dolicza się natomiast części uzupełniającej. Natomiast emerytura, która została wyliczona przez rolniczy organ rentowy (KRUS) w kwocie 973 zł zawiera w swojej wysokości zarówno część składkową ( wyliczoną podobnie jak w zaskarżonej decyzji, ale na dzień wydania decyzji KRUS tj.22.11.2012r.) jak i uzupełniającą, co oznacza, że jest wyższa od zwiększenia ustalonego zaskarżoną decyzją. W tym miejscu należy dodatkowo podnieść, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, rolniczy organ rentowy nie wydał jeszcze decyzji z dnia 22.11.2012r. Dokonując oceny zarzutów powoda, należy również podnieść, że powód w istocie domaga się ustalenia wysokości świadczenia wypłacanego przez stronę pozwaną jako sumę emerytury z powszechnego ubezpieczenia społecznego i emerytury rolniczej, do czego brak jest podstaw prawnym. W myśl bowiem art. 96 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm. ) w zw. z art. 33 ust.2 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jedn. Dz.U z 2008 roku, nr 50, poz. 291 ze zm. ) w razie zbiegu prawa do emerytury rolniczej z prawem do emerytury z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie ( przy czym te same okresy ubezpieczenia rolniczego nie mogą być zaliczone jednocześnie do obu emerytur – art. 10 ust.4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ). Reasumując, brak było podstaw prawnych do wyliczenia wysokości emerytury powoda przez stronę pozwaną w decyzji z dnia 13.07.2012r. przy uwzględnieniu pełnej emerytury rolniczej w kwocie 973 zł wyliczonej w decyzji z dnia 22.11.2012r. ( wydanej zresztą przez KRUS już po wydaniu zaskarżonej decyzji) Jednocześnie na marginesie niniejszych rozważań, należy podnieść, że emerytura ustalona zaskarżoną decyzja podlega zawieszeniu z uwagi na fakt, że powód pobiera rentę strukturalną do dnia 9.10.2014r., obecnie w kwocie 2077 zł netto. Decyzje wydawane przez stronę pozwana mają charakter deklaratoryjny, co oznacza, że na wniosek ubezpieczonego wysokość świadczenia może być ponownie obliczona . A zatem, jeżeli powód wraz z wnioskiem o podjęcie wypłaty świadczenia złoży również wniosek o ponowne obliczenie wysokości emerytury, czy to przy uwzględnieniu dodatkowych - innych okresów składkowych czy innych okresów pracy w gospodarstwie rolnym, to wysokość emerytury może być ponownie obliczona i ulec zwiększeniu. A zatem, mając na uwadze powyższe rozważania , należy stwierdzić, że brak było podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji , stąd też odwołanie w oparciu o art. 477 14 §1 k.p.c. podlegało oddaleniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.102 k.p.c. w myśl zasady słuszności, uwzględniając skomplikowany charakter przepisów w zakresie ustalania wysokości świadczeń emerytalnych.