Sygn. akt: III U 488/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2013 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy I Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. do SO Monika Obrębska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bednarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. w O. sprawy z odwołania B. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w W. o prawo do emerytury na skutek odwołania B. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 30.01.2013r. znak (...) orzeka:
- zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje B. S. prawo do emerytury począwszy od 01.01.2013r.;
- stwierdza brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. UZASADNIENIE W dniu 21.01.2013r. B. S. złożył w II Oddziale ZUS w W. , wniosek o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Po rozpoznaniu tego wniosku decyzją z dnia 30.01.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił B. S. prawa do tego świadczenia uznając, iż nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. B. S. decyzję powyższą zaskarżył, wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że w zakwestionowanych przez ZUS okresach wykonywał pracę w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co mogą potwierdzić zawnioskowani przez niego świadkowie. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że B. S. nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż pomimo osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego 60 lat, nie przystąpienia do OFE i legitymowania się ponad 25-letnim ogólnym stażem pracy, nie posiada wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Do pracy w szczególnych warunkach Oddział ZUS nie zaliczył B. S. następujących okresów pracy: - od 15.04.1975r. do 30.11.1992r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Usług (...) , - od 03.12.1992r. do 31.12.1994r. z tytułu zatrudnienia w (...) S.A. ”, - od 01.01.1995r. do 31.12.1998r. z tytułu zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. , ponieważ świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach oraz świadectwo pracy z dnia 31.10.2001r. nie określają charakteru prac i stanowiska ściśle według wykazu, działu, pozycji i punktu załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład pracy. Ponadto, ze złożonego świadectwa pracy w szczególnych warunkach wynika, że odwołujący w okresie od 15.04.1975r. do 30.11.1992r. i od 03.12.1992r. do 31.12.1994r. zajmował stanowisko mechanika napraw pojazdów samochodowych – kierowcy pogotowia technicznego, które nie jest wymienione w zarządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 26.08.1998r. Ponadto nie został określony charakter prac ściśle według wykazu, działu i pozycji załącznika do zarządzenia ministra, któremu podlegał zakład pracy. Natomiast w świadectwie z dnia 31.10.2011r. wskazano, że w okresie od 01.01.1995r. do 31.10.2011r. odwołujący wykonywał prace w charakterze mechanika kierowcy, które nie jest wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie B. S. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do emerytury jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz.1227 ze zm.) w zw. z §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdyż urodził się on 09.04.1952r. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949r., jeżeli: - osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, - nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa, - w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zasadniczo okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239). Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach B. S. przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach (nie opatrzone datą), z którego wynikało, że odwołujący był zatrudniony od 15.04.1975r. do 30.11.1992r. i od 03.12.1992r. do 31.12.1994r. i w tym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace mechanika napraw pojazdów samochodowych – kierowca pogotowia technicznego, na stanowiskach wymienionych w wykazie A, Dział 8 i 14 pkt. 2 i 16 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 18.02.1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w budownictwie, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Wobec zakwestionowania przez ZUS przełożonego przez odwołującego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, zasadniczą kwestią wymagającą przesądzenia w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy odwołujący zgromadził 15 lat pracy w szczególnych warunkach (spełnienie pozostałych przesłanek warunkujących nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury nie było przez ZUS kwestionowane), Na powyższe okoliczności Sąd przesłuchał świadków oraz odwołującego w charakterze strony, przeprowadził też dowód z dokumentów z akt osobowych oraz dokumentów z akt emerytalnych. Świadek Z. M. , który pracował razem z odwołującym podał, że on podjął pracę w 1971r. i pracował w firmie przez 33 lata jako mechanik. Świadek zeznał, że B. S. natomiast przyszedł do pracy w 1975r. i dostał wywrotkę M. , na którym jeździł. Jako kierowca M. S. pracował do lat 90 -tych. Potem przeszedł na warsztat i pracował na miejscu w warsztacie oraz w razie awarii jako pogotowie techniczne w terenie. W takim charakterze pracował do końca zatrudnienia. Świadek podał, że nazwy firmy zmieniały się, najpierw był to T. , potem M. , potem I. . Podobnej treści zeznania złożył świadek J. S. , który podał, że również on pracował w odwołującym w jednej firmie. Świadek podał, że on rozpoczął pracę w roku 1972 i pracował do 1992r. Odwołujący natomiast rozpoczął pracę w 1975r. jako kierowca samochodów wysokotonażowych. Jeździł samochodem o ciężarze całkowitym 17 ton i tylko tym wyłącznie się zajmował. Była to wywrotka M. . W takim charakterze odwołujący pracował do roku 1990, kiedy przeszedł do pracy w warsztacie. Zeznania świadków w pełni korespondują z zeznaniami odwołującego, który podał, że od początku zatrudnienia tj. 15.04.1975r. rozpoczął pracę jako kierowca (...) o ciężarze całkowitym 17 ton. W tym czasie innych czynności oprócz pracy kierowcy samochodu ciężarowego nie wykonywał. W takim charakterze, w pełnym wymiarze czasu pracy, pracował do 1990r., kiedy zmieniono mu angaż na mechanika i kierowcę pogotowia technicznego. Wówczas pracował jako mechanik w kanałach remontowych oraz kierowca pogotowia technicznego wykonujący naprawy pojazdów w terenie. W takim charakterze pracował do końca zatrudnienia. Odwołujący, podobnie jak świadkowie podał, że firma podlegała reorganizacjom i zmieniała nazwy, najpierw nazywała się T. , potem M. , a następnie I. . Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie są osobami obcymi dla odwołującego. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Ich zeznania wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość. Świadkowie pracowali razem z odwołującym w spornych okresach, zatem posiadali wiedzę w przedmiocie charakteru jego pracy. Zeznania świadków i odwołującego korespondują w pełni z dokumentami z akt osobowych, nadesłanych przez (...) Urząd Wojewódzki w W. . Z umowy o pracę z dnia 17.04.1975r. (vide k. 4 akt osobowych) wynika, że B. S. został zatrudniony z dniem 15.04.1975r. na stanowisku kierowcy w wymiarze 8 godzin dziennie. W aktach osobowych znajduje się też umowa o pracę z dnia 01.06.1990r., z której wynika, że z dniem 01.06.1990r. odwołujący został zatrudniony z (...) w N. jako mechanik napraw pojazdów samochodowych i kierowca Pogotowia (...) . Zarówno w karcie obiegowej, jak też w wypowiedzeniu umowy o pracę jego stanowisko pracy określane było jako mechanik. Dokumenty z akt osobowych nie budziły wątpliwości Sądu co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, tym bardziej, że korespondowały z dowodami osobowymi. Ich analiza wskazuje, że B. S. do końca maja 1990r. pracował jako kierowca. Powyższe potwierdza również ogólne świadectwo pracy z 30.10.1992r., gdzie jako pierwsze stanowisko pracy wskazane jest stanowisko kierowcy (vide k. 97 akt emerytalnych). Wprawdzie zarówno w świadectwie pracy, jak w umowie o pracę wskazane jest ogólnie stanowisko „kierowca”, jednakże spójne w tym zakresie dowody osobowe, nie pozostawiają wątpliwości, że B. S. pracował wówczas jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Jak wskazywali świadkowie i sam odwołujący, jeździł on wówczas (...) , o ciężarze całkowitym 17 ton. Przypomnieć w tym miejscu należy, że o tym, czy pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów, najistotniejsze znaczenie ma rodzaj faktycznie powierzonych i wykonywanych obowiązków, a nie nazwa stanowiska pracy, co wielokrotnie było podnoszone w orzecznictwie i doktrynie. Reasumując powyższe Sąd doszedł do przekonania, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że jako pracę wykonywaną w szczególnych warunkach należy zaliczyć B. S. okres od 15.04.1975r. do 31.05.1990r. z tytułu zatrudnienia w (...) w N. (wcześniej T. ) tj. łącznie 15 lat, 1 miesiąc i 16 dni, w którym to okresie B. S. stale i w pełnym wymiarze czasu pracował jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Powyższe prace są wyszczególnione w wykazie A dziale VIII poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze. zm.). Na marginesie podnieść należy, że Sąd nie zaliczył B. S. do okresów pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od 01.06.1990r. do 31.12.1998r. Z dokumentów z akt osobowych, jak też spójnych w tym zakresie zeznań odwołującego i przesłuchanych świadków wynika, że B. S. w tym okresie wykonywał prace mechanika oraz kierowcy pogotowia technicznego, wykonując naprawy pojazdów w terenie. Powyższe nie pozwala na przyjęcie, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach. O ile część napraw odwołujący niewątpliwie wykonywał w kanałach remontowych, co jest pracą w szczególnych warunkach, o tyle z pewnością nie wykonywał tych prac, jak sam przyznał, w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż pracował w tym czasie również jako kierowca pogotowia technicznego i część napraw wykonywał w terenie. Niezależnie od powyższego, zaliczony przez Sąd okres pracy od 14.15.1975r. do 31.05.1990r., przekracza wymagany ustawą minimalny 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach. B. S. spełnił też wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie uprawnień do wcześniejszej emerytury wynikające z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na dzień 01.01.1999 r. udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat tj. łącznie zgromadził 27 lat, 3 miesiące i 15 dni, osiągnął wiek 60 lat w dniu 09.04.2012r. oraz nie przystąpił do OFE (vide: dokumenty z akt emerytalnych). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd w oparciu o art. 477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 30.01.2013r. i przyznał B. S. prawo do emerytury począwszy od dnia 1.01.2013r. tj. pierwszego dnia miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek o świadczenie – stosownie do art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż na tę datę odwołujący spełnił wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do tego świadczenia. Zgodnie z treścią art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , Sąd był zobowiązany, przyznając odwołującemu prawo do emerytury, do zamieszczenia z urzędu w sentencji wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego odnośnie do nieustalenia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji tj. zarówno przyznającego prawo do świadczenia, jak też jego brak ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.04.2010 roku, II UK 330/09, LEX 604220). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do obciążenia organu rentowego odpowiedzialnością za nieustalenie wszystkich okoliczności niezbędnych do wydania decyzji o przyznaniu odwołującemu prawa do wcześniejszej emerytury. ZUS nie dysponował bowiem niezbędnymi i wystarczającymi dokumentami pozwalającymi na uznanie pracy odwołującego w spornych okresach jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Przedstawione przez odwołującego świadectwo pracy dotknięte było brakami formalnymi i budziło wątpliwości. Dopiero na etapie postępowanie sądowego po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego odwołujący w sposób niewątpliwy wykazał, że zgromadził wymagany ustawą 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 wyroku.