Sad powszechny, I C 2052/14

Sygn. akt I C 2052/14 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Elżbieta Olechno – Obolewicz Protokolant: Dorota Głowacka po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 roku w Bielsku Podlaskim sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w W. przeciwko P. T. o zapłatę Oddala powództwo. Sędzia Sygn. akt I C 2052/14 UZASADNIENIE Powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. pozwem (k. 4 – 5) skierowanym przeciwko P. T. wniósł o zasądzenie kwoty 4.113,92 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, nadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż pozwanego oraz (...) Bank Spółkę Akcyjną z siedzibą w W. łączyła umowa bankowa, na podstawie której otrzymał określoną w umowie kwotę pieniężną i zobowiązał się do jej zwrotu zgodnie z warunkami określonymi w umowie. P. T. nie wywiązał się z przedmiotowego zobowiązania i w związku z tym Bank skorzystał z przysługującego mu prawa do wypowiedzenie wymienionej umowy. Na skutek złożonego przez Bank oświadczenia umowa ulegał rozwiązaniu, zaś cała niespłacona należność wraz z odsetkami umownymi i karnymi stała się wymagalna. Powód wskazał, iż na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 27 września 2013 roku zawartej z (...) Bankiem Spółką Akcyjną z siedzibą w W. przejął całość praw i obowiązków wynikających z umowy zawartej przez zmarłego spadkodawcę z wierzycielem pierwotnym. Wyjaśnił, iż dochodzi zapłaty w łącznej kwocie 4.113,92 złotych (w tym należność główna – kapitał w kwocie 2.307,20 złotych i skapitalizowane odsetki karne za okres opóźnienia w spełnieniu świadczenia w kwocie 1.806,72 złotych) oraz dodał, iż dokonał skapitalizowania odsetek należnych do chwili wytoczenia powództwa i żądania od nich odsetek za opóźnienie. Podniósł, iż dowód na istnienie roszczenia stanowi wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego numer (...) z dnia 30 października 2014 roku. Pozwany wezwany do zapłaty nie spełniła świadczenia. Pozwany P. T. nie wdał się w spór co do istoty sprawy, nie stawił się na termin rozprawy i nie złożył odpowiedzi na pozew, ani w żaden inny sposób nie zajął stanowiska w sprawie. Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje: Bezspornym jest, iż powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. przystąpił do umowy przelewu wierzytelności z dnia 27 września 2013 roku z (...) Bankiem Spółką Akcyjną z siedzibą w W. , przedmiotem której miały być przysługujące Bankowi wymagalne wierzytelności pieniężne, wynikające z różnych tytułów, w tym z dokonanych przez Bank czynności bankowych, określone szczegółowo w Załączniku nr 1 do umowy (§ 1 umowy k. 11). W § 3 ust. 2 przedmiotowej umowy określono datę przejścia tytułu prawnego do każdej wierzytelności, pod warunkiem zawieszającym zapłaty ceny przez fundusz (k. 11v). Na podstawie § 8 po dniu przeniesienia wierzytelności Bank zobowiązany był do przygotowania i wydania powodowi dokumentacji dotyczącej wierzytelności(k. 12 – 12v). Strona powodowa zobowiązała się do zawiadomienia dłużników o dokonanym przelewie wierzytelności (§ 12 ust. 1 k. 13). Pismem z dnia 9 października 2013 roku skierowanym do pozwanego powód poinformował o przelewie wierzytelności oraz wezwał do zapłaty kwoty 3.796,73 złotych w nieprzekraczalnym terminie do dnia 18 października 2013 roku (k. 10 – 10v). W powołanym piśmie podano, iż na żądaną kwotę składa się kwota 2.307,20 złotych tytułem kapitału oraz 1.489,53 złotych tytułem odsetek. W określeniu zobowiązania wskazano nazwę produktu, tj. (...) , lecz bez numeru i daty umowy. Następnie wobec bezskuteczności wezwania strona powodowa wniosła pozew domagając się zasądzenia od pozwanego dochodzonej kwoty. Powód do pozwu dołączył także wyciąg z elektronicznego załącznika do umowy, w którym wymieniono dane personalne pozwanego oraz zaznaczono między innymi „datę najstarszej wymagalności” oraz „datę wysłania wypowiedzenia” oraz kwoty tytułem odsetek i kapitału (k. 7). W dniu 30 października 2014 roku powód wystawił wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego nr (...) , w którym oświadczył, iż w dniu 27 września 2013 roku nabył od (...) Banku Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. wierzytelność wobec dłużnika P. T. . W powołanym wyciągu wskazano, iż wysokość zobowiązania pozwanego według stanu na dzień wystawienia niniejszego wyciągu wynosiła łącznie 4.113,92 złotych, w tym kapitał w kwocie 2.307,20 złotych i odsetki w kwocie 1.806,72 złotych (k. 6). Uregulowany w przepisie art. 509 k.c. przelew wierzytelności należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem przenosi na nabywcę wierzytelność przysługującą zbywcy, tj. prawo podmiotowe wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia ( art. 353 k.c. ). Podkreślić należy, że warunkiem skutecznej cesji wierzytelności jest istnienie tego prawa. W związku z tym, aby wierzytelność mogła być przedmiotem przelewu, musi być w dostateczny sposób zindywidualizowana poprzez dokładne określenie stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika. Judykatura przyjęła, że oznaczenie wierzytelności to wskazanie stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Elementy te w momencie zawierania umowy przelewu powinny być oznaczone lub przynajmniej oznaczalne. Natomiast do chwili przejścia wierzytelności z majątku zbywcy do majątku nabywcy winno nastąpić dokładne sprecyzowanie pozostałych elementów stosunku zobowiązaniowego, w ramach którego istnieje zbywana wierzytelność (por. wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 7 października 2013 roku, II Ca 770/13, Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Białymstoku i orzecznictwo tam powołane). Zgodnie z powołanym powyżej przepisem wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew) chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania, wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2). Na podstawie art. 513 § 1 k.c. dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie. W piśmiennictwie zauważono, że przy analizie stosunku dłużnik – cesjonariusz szczególnie uwidaczniają się dwie zasady, charakteryzujące ten stosunek. Pierwsza dotyczy nabycia przez cesjonariusza w drodze przelewu wierzytelności tylu praw, ile miał cedent. Wyraża to paremia nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet . Cesjonariusz nie może, więc żądać od dłużnika świadczenia w większym rozmiarze niż cedent. Druga zasada dotyczy sytuacji prawnej dłużnika, która nie może ulec pogorszeniu na skutek przelewu w stosunku do tej, jaką dłużnik miał przed przelewem [por. J. Mojak (w:) Kodeks... , s. 162; H. Ciepła (w:) Komentarz... , s. 595; B. Łubkowski (w:) Kodeks... , s. 1225 ]. Z wierzytelnością po przelewie pozostają zatem związane wszystkie zarzuty dłużnika, które mogły być podnoszone w stosunku do poprzedniego wierzyciela (cedenta). Wskazuje się na trzy rodzaje zarzutów: te, które przysługiwały dłużnikowi w stosunku do cedenta, zarzuty osobiste dłużnika oraz zarzuty dotyczące samej umowy cesji (niebędące zarzutami ani osobistymi, ani służącymi w stosunku do cedenta). W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdzał, że powód nabył wierzytelność z mocy powoływanej umowy. Strona powodowa podniosła, iż nabyła dochodzoną należność w drodze wymienionej powyżej umowy cesji, zaś zobowiązanie pozwanego wynika z zawartej z (...) Bankiem Spółka Akcyjną z siedzibą w W. umową bankową. W powołanym powyżej wezwaniu do zapłaty, jak i w wyciągu z elektronicznego załącznika do umowy określono jedynie nazwę produktu, tj. (...) bez wskazania daty i numeru łączącej pozwanego z pierwotnym wierzycielem umowy. Wprawdzie w treści umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 27 września 2013 roku (k. 11 – 13) znajduje się oświadczenie Banku, że przedmiotem umowy są wymagalne wierzytelności pieniężne, to należy pamiętać, że zgodnie z przepisem art. 516 k.c. zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wierzytelność mu przysługuje. Oznacza to, że samo oświadczenie cedenta o treści wskazanej przez powoda nie może być wyłącznym dowodem potwierdzającym wymagalność wierzytelności przysługującej powodowi, skoro ustawodawca przewidział odpowiedzialność cedenta za wady prawne cedowanej wierzytelności, w tym w zakresie zarówno faktu istnienia wierzytelności, jak i rozmiaru określonego w umowie. Jeśli natomiast przesłanki i zasady odpowiedzialności zbywcy wierzytelności nie są określone w przepisach regulujących stosunek wewnętrzny, zasadne jest zastosowanie w tym zakresie przepisów regulujących odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania [ art. 471 i n. k.c. ); tak też: K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz , 2006, s. 891; H. Ciepła (w:) G. Bieniek , Komentarz, t. I , 2006, s. 670]. Jedyne dowody, jaki przedstawił powód poza wymienioną umową to wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego nr (...) (k. 6) oraz wyciąg z elektronicznego załącznika do umowy cesji (k. 7), z którego nie wynikał jednak stan zadłużenia objęty pozwem. Powód powołując się na cesję wierzytelności nie przedstawił innych dowodów, w tym umowy bankowej, regulaminu lub innych dokumentów, które potwierdzałby istnienie i wysokość wierzytelności. Dodatkowo należy także zauważyć, iż przeniesienie wierzytelności miało nastąpić pod warunkiem zawieszającym zapłaty ceny przez Fundusz stosownie do postanowień § 4 ust. 1 i 2 umowy (k. 11v). W sprawie nie zostało wykazane, że taka płatność nastąpiła. Wymieniony wyciąg, ani żaden dokument złożony i powołany przez powoda nie dokumentuje naliczonych odsetek w kwocie 1.806,72 złotych, nie wiadomo od jakiej kwoty zostały naliczone, za jaki okres i jaka była podstawa ich uwzględnienia, nadto w wymienionym powyżej wyciągu z elektronicznego załącznika do umowy cesji odsetki określono na kwotę 1.406,53 złotych. Wymaga podkreślenia, iż w treści powołanej umowy przelewu wierzytelności nie wymieniono wprost wierzytelności wobec pozwanego. Dane personalne P. T. zostały wskazane jedynie w wydruku z wyciągu z elektronicznego załącznika do umowy przelewu wierzytelności (k. 7). Z treści wymienionej powyżej umowy z dnia 27 września 2013 roku wynika, iż Bank zobowiązany był do przekazania dokumentacji dotyczącej wierzytelności, a nadto Fundusz mógł też wnioskować do Banku o pozyskanie niezbędnej dokumentacji, w tym związanej z toczącymi się postępowaniami sądowymi (§ 8 pkt 6 k. 12v). Niewątpliwie dokumentacja dotycząca umowy zawartej przez pozwanego z pierwotnym wierzycielem umożliwiałaby zweryfikowanie przedstawionych przez powoda okoliczności. Brak umowy z pierwotnym wierzycielem oraz pozostałych dokumentów uniemożliwiał poczynienie w tej części ustaleń, w tym zweryfikowanie prawidłowości naliczenia odsetek. Należy także zauważyć, iż w uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż na podstawie umowy przelewu wierzytelności Bank scedował na jego rzecz całość praw i obowiązków wynikających z umowy zawartej przez zmarłego spadkodawcę z wierzycielem pierwotnym (k. 5). Przedmiotowa okoliczność nie została jednak w jakimkolwiek zakresie wyjaśniona i uzasadniona, co dodatkowo budzi wątpliwości w zakresie istnienia źródła zobowiązania pozwanego. Mając na uwadze powyższe rozważania zdaniem Sądu powołany wyciąg z dnia 30 października 2014 roku podpisany przez osobę upoważnioną do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu (k. 6) i opatrzony pieczęcią towarzystwa zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym nie był wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie spornej wierzytelności. Zgodnie z przepisem art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 157 j.t.) w obowiązującym brzmieniu, księgi rachunkowe funduszu sekurytyzacyjnego, wyciągi z tych ksiąg podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych funduszu i opatrzone pieczęcią towarzystwa zarządzającego funduszem sekurytyzacyjnym oraz wszelkie wystawione w ten sposób oświadczenia zawierające zobowiązania, zwolnienie z zobowiązań, zrzeczenie się praw lub pokwitowanie odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych oraz stanowią podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych i rejestrach publicznych. Moc prawna dokumentów urzędowych, o której mowa w ust. 1 , nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w tym przepisie w postępowaniu cywilnym. Obecne brzmienie powołanego przepisu jest wynikiem obowiązku dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2011 roku w sprawie P 1/10 (Lex nr 852310), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał art. 194 ustawy z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych , w części, w jakiej nadaje moc prawną dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego w postępowaniu cywilnym prowadzonym wobec konsumenta, za niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 zdanie pierwsze i art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483zezm.) oraz za zgodny z art. 20 Konstytucji . W związku z powyższym aktualnie wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego winien być traktowany jako dokument prywatny ( art. 245 k.p.c. ), co oznacza, iż nie stanowi on dowodu zawartych w nim informacji, a jedynie wyjaśnienie stanowiące poparcie stanowiska strony, która je przedłożyła. Dane ujmowane w księgach rachunkowych funduszu oraz wyciągu z tych ksiąg mogą stanowić dowód jedynie tego, że określonej kwoty wierzytelność jest wpisana w księgach rachunkowych względem określonego dłużnika na podstawie opisanego w tych księgach zdarzenia, np. cesji wierzytelności. Dokumenty te potwierdzają więc sam fakt zdarzenia w postaci cesji wierzytelności. Nie stanowią one jednak dowodu na skuteczność dokonanej cesji wierzytelności oraz istnienia i wysokości nabytej wierzytelności. Okoliczności te, w razie ich kwestionowania przez stronę przeciwną, powinien wykazać fundusz odpowiednimi dowodowymi, zgodnie z ciężarem dowodu wynikającym z art. 6 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2013 roku, V CSK 329/12, LEX nr 1375500; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 31 lipca 2012 roku, I ACa 228/12, Portal Orzeczeń ). Przedstawiony przez stronę powodową wyciąg z ksiąg rachunkowych funduszu sekurytyzacyjnego wskazuje wprawdzie podmiot, od którego fundusz nabył dochodzoną pozwem wierzytelność, lecz nie zawiera danych dotyczących stosunku prawnego, w wyniku którego wierzytelność powstała, kiedy stała się wymagalna oraz nie precyzuje stopy, okresu i podstawy naliczenia odsetek. Podsumowując należy stwierdzić, iż powód nie wykazał właściwymi dokumentami nabycia wierzytelności przypadającej od pozwanego, ani jej źródła, czy wysokości. Zgodnie z przepisem art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Stosownie zaś do art. 232 k.p.c. , strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, stąd też – co do zasady – w postępowaniu cywilnym to powód powinien udowodnić istnienie dochodzonej wierzytelności, okoliczności jej powstania oraz wysokość. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 232 k.p.c. ). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach ( art. 3 k.p.c. ), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 k.p.c. ) spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 roku, I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/poz. 76). W realiach przedmiotowej sprawy istnienie wierzytelności nie zostało wykazane. Zdaniem Sądu należność wskazana w pozwie musi być realna i przedstawiać faktyczną wysokość wierzytelności. Zaznaczyć także należy, iż powód, jako nabywca wierzytelności winien dysponować całością dokumentacji związanej z nabytą wierzytelnością i jako profesjonalista w swej dziedzinie, winien wykazać w postępowaniu sądowym, w jaki sposób określił wysokość dochodzonego roszczenia, czego jednak nie uczynił. Biorąc pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności Sąd uznał, iż nie można przyjąć, że nie istnieją wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy okoliczności faktycznych przytoczonych w pozwie. Powód nie udowodnił zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu z art. 6 k.c. przesłanek uzasadniających jego roszczenie wobec pozwanego. Strona powodowa oparła powództwo jedynie na twierdzeniach o nabyciu wierzytelności, to zaś przy masowym nabywaniu wierzytelności nie mogło być uznane za prawdziwy stan w odniesieniu do istnienia konkretnej wierzytelności dochodzonej w pozwie. Sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w zakresie tym bowiem nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 k.p.c. , negatywny zaś wynik takich rozważań powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 września 2013 roku, I ACa 494/13, LEX nr 1378705). Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów, należało orzec jak w sentencji orzeczenia. Stosownie do art. 339 § 1 k.p.c. – z uwagi na nieobecność pozwanego na rozprawie i nie zajęcie stanowiska w sprawie – wyrok ma charakter zaoczny. SSR Elżbieta Olechno – Obolewicz