Sad powszechny, II Ca 1151/14

Sygn. akt II Ca 1151/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 listopada 2014r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący- Sędzia SO Jarosław Jaroń Sędzia SO Dorota Stawicka-Moryc (spr.) Sędzia SO Katarzyna Wręczycka Protokolant: Elżbieta Biała po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2014r. sygn. akt XIV C 509/12 I. oddala apelację; II. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej 1200 zł kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 1151/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu w punkcie I - zasądził od strony pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki A. K. kwotę 22 336,91 zł (dwadzieścia dwa tysiące trzysta trzydzieści sześć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy) wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi: od kwoty 21 886,91zł za okres od dnia 14 października 2010 roku do dnia zapłaty, od kwoty 450 zł za okres od dnia 15 stycznia 2011 roku do dnia zapłaty; w punkcie II - oddalił dalej idące powództwo oraz w punkcie III -zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 433,99 zł (czterysta trzydzieści trzy złote dziewięćdziesiąt dziewięć groszy) kosztów procesu. Powyższe rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach faktycznych: W dniu 26 sierpnia 2010 r. na ulicy (...) we W. doszło do kolizji, w wyniku której został uszkodzony stanowiący własność powódki motocykl marki T. (...) nr rej. (...) . Kierujący samochodem marki F. (...) nr rej. (...) J. S. , jadący w kierunku lotniska od strony Ż. , wyprzedzając rowerzystę, zjechał na lewy pas drogi. Jadący tym pasem z naprzeciwka należącym do powódki motocyklem T. (...) nr rej. (...) W. K. , aby uniknąć czołowego zderzenia, zjechał na pobocze i przewrócił się. Na miejsce zdarzenia nie zostało wezwane pogotowie ratunkowe ani Policja. J. S. i W. K. spisali oświadczenie dotyczące kolizji. J. S. uznał swoją winę. Sprawca kolizji był w dacie zdarzenia ubezpieczony w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) u strony pozwanej. Uszkodzenia motocyklu uniemożliwiały kontynuację jazdy. W. K. odprowadził pojazd na stację benzynową skąd zabrała go wezwana pomoc drogowa. Powódka poniosła koszt przewiezienia pojazdu w kwocie 550 zł. Należący do powódki motocykl marki T. (...) nr rej. (...) został wyprodukowany w 2005 roku. Powódka nie była jego pierwszym właścicielem, kupiła pojazd używany. Mąż powódki wprowadził w motocyklu ulepszenia, pojazd został poddany tuningowi mechanicznemu i optycznemu. W dniu 13 września 2010 r. powódka dokonała zgłoszenia szkody w pojeździe z ubezpieczenia OC u strony pozwanej, która przeprowadziła postępowanie likwidacyjne. Strona pozwana w oparciu o sporządzony przez siebie kosztorys ofertowy ustaliła koszt naprawy pojazdu na kwotę 2 756złl0gr. Powódka zakwestionowała sporządzoną przez stronę pozwaną kalkulację naprawy, powołując się na wycenę powypadkową sporządzoną przez (...) S.A. w W. i wskazując na podnoszący wartość motocyklu tunning optyczny i techniczny oraz serwisowanie w (...) . W toku postępowania likwidacyjnego poszkodowany w kolizji mąż powódki - W. K. złożył oświadczenie zawierające zestawienie uszkodzonych w wyniku zdarzenia akcesoriów motocyklowych i ubrań, w którym wymienił: kask N. (...) o wartości 1 260zł, zestaw głośnomówiący (...) o wartości 790 zł, okulary przeciwsłoneczne (...) o wartości 1 230zł, kombinezon ze skóry o wartości 1 550 zł. Decyzją z dnia 17 listopada 2010 r. strona pozwana przyznała powódce odszkodowanie w łącznej kwocie 4 306złl0gr, w tym koszt naprawy uszkodzonego pojazdu brutto - 2 756złl0gr, koszt transportu pojazdu z miejsca zdarzenia na podstawie przedłożonej faktury VAT -550zł, koszt zniszczonych przedmiotów i odzieży z uwzględnieniem amortyzacji - 1000zł. Jednocześnie strona powodowa poinformowała powódkę, że rozliczenie kosztów naprawy pojazdu w oparciu o zweryfikowany kosztorys warsztatowy może nastąpić po przedstawieniu faktur za naprawę pojazdu wraz z fakturami źródłowymi. Powódka, kwestionując wysokość wypłaconego jej odszkodowania, celem wykazania prawidłowej wysokości poniesionej szkody, zleciła rzeczoznawcy (...) S.A. Oddział W. - M. B. sporządzenie kalkulacji kosztów naprawy pojazdu, ocenę stanu technicznego i określenie wartości rynkowej motocykla. W sporządzonej w systemie (...) kalkulacji naprawy nr (...) z dnia 26 listopada 2011 r. rzeczoznawca ustalił koszt naprawy pojazdu z zastosowaniem potrąceniem ubytku wartości części zamiennych na kwotę 21 323zł01gr netto, zaś z 22% VAT na kwotę 26 014zł07gr, a wartość rynkową pojazdu w stanie sprzed szkody na wrzesień 2010 roku na kwotę 30 000zł. Powódka poniosła koszt sporządzenia prywatnej opinii w kwocie 450zł. Powódka, działając przez pełnomocnika, pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. odwołała się od decyzji strony pozwanej z dnia 17 listopada 2010 r., wskazując, że przyznane odszkodowanie w łącznej kwocie 4 306złl0gr nie odpowiada poniesionej przez nią szkodzie, a faktyczna szkoda wynosi 31 844zł07gr i obejmuje: koszt naprawy pojazdu brutto w kwocie 26 014zł07gr, stosownie do opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę M. B. , koszt wykonania opinii przez rzeczoznawcę w kwocie 450zł brutto, stosownie do faktury VAT nr (...) z dnia 26 listopada 2010 r., koszt transportu pojazdu z miejsca zdarzenia w kwocie 550zł brutto, stosownie do faktury VAT nr (...) z dnia 27 sierpnia 2010 r., koszt zniszczonych rzeczy i akcesoriów w łącznej kwocie 4 830zł brutto, stosownie do oświadczenia użytkownika/pokrzywdzonego w wypadku W. K. . Wobec wypłaty przez stronę pozwaną tytułem odszkodowania kwoty 4 306złl0gr wezwała stronę pozwaną do dopłaty kwoty 27 537zł97gr w terminie 7 dni od doręczenia pisma. W dniu 2 sierpnia 2010 r. A. K. , jako sprzedający, zawarła ze szwagrem A. M. prowadzącym pod firmą (...) działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów, jako kupującym, przedwstępną warunkową umowę sprzedaży motocykla T. nr ramy (...) , rok produkcji 2005, którą strony zobowiązały się zawrzeć przyrzeczoną umowę sprzedaży motocykla w stanie wolnym od jakichkolwiek wad fizycznych i prawnych po wystąpieniu przez kupującego z pisemnym żądaniem sprzedaży motocykla przez sprzedającego w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisemnego zawiadomienia, nie wcześniej jednak niż dnia 1 października 2010 r. i nie później niż dnia 31 października 2010 r. (§ 1 i 2 umowy). Strony uzgodniły cenę sprzedaży motocykla na kwotę 48 OOOzł, przy czym w ramach tej kwoty kupujący przekazał sprzedającemu zadatek w wysokości 18 OOOzł gotówką co sprzedający potwierdził (§ 3 umowy). W § 5 umowy strony postanowiły, że w przypadku rozwiązania zawartej umowy, bez względu na przyczynę i termin tego rozwiązania (z wyłączeniem rozwiązania przez sprzedającego z winy kupującego) oraz w każdym przypadku, kiedy zawarcie umowy sprzedaży będzie niemożliwe z przyczyn leżących po stronie sprzedającego, sprzedawca zwróci kupującemu wszystkie środki finansowe wpłacone jako zadatek w podwojonej wartości w terminie 7 dni od daty rozwiązania umowy nie później niż do dnia, w którym miałaby zostać zawarta ostateczna umowa sprzedaży. A. M. zamierzał odsprzedać motocykl z zyskiem. Po kolizji do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło. Umowa nie z ostała w żaden szczególny sposób rozwiązana. A. M. zawiadomił jedynie, że nie jest zainteresowany kupnem pojazdu skoro doszło do jego uszkodzenia. A. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) wystawił w dniu 5 listopada 2010 r. pokwitowanie wpłaty przez A. K. kwoty 18 000zł tytułem zwrotu zadatku za motocykl T. , a następnie w dniu 6 grudnia 2010 r. kwoty 18 000zł tytułem zwrotu zadatku cz. II zgodnie z umową motocykl T. . Powódka, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia 26 stycznia 2011 r., powołując się brak możliwości realizacji umowy zawartej przez nią z A. M. w dniu 2 sierpnia 2010 r. z przyczyn leżących po jej stronie jako sprzedającego na skutek zdarzenia z dnia 26 sierpnia 2010 r., zgłosiła stronie pozwanej dodatkowe roszczenia w łącznej kwocie 36 000zł obejmującej utracone korzyści wynikające z niemożności realizacji umowy przedwstępnej w kwocie 18 000zł stanowiąca różnicę między ceną sprzedaży motocykla określoną w umowie przedwstępnej (48 000zł) a wartością rynkową pojazdu określoną w opinii rzeczoznawcy M. B. (30 000zł) oraz szkodę w kwocie 18 000zł wynikającą z konieczności zapłaty przez powódkę podwójnej wartości zadatku uiszczonego przez kupującego. Pismem z dnia 3 lutego 2011 r. powódka, działając przez pełnomocnika, wezwała stronę pozwaną do wypłaty roszczeń wynikających ze szkody komunikacyjnej nr (...) z dnia 26 sierpnia 2010 r. w łącznej kwocie 63 537zł97gr w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Strona pozwana pismem z dnia 28 czerwca 2011 r. poinformowała powódkę o zamknięciu procesu likwidacji szkody decyzją odmowy przyjęcia odpowiedzialności gwarancyjnej (...) S.A. , wskazując, że na podstawie dokumentacji szkodowej nie można ustalić, kto ponosi winę za zdarzenie, a charakter uszkodzeń motocykla nie wskazuje, by powstały one w przedstawionych okolicznościach, zatem wypłacone odszkodowanie w kwocie 4 306złl0gr podlega zwrotowi na rzecz (...) S.A. i wezwała do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia. Powódka ostatecznie po naprawie sprzedała motocykl. Koszt naprawy należącego do powódki motocykla marki T. (...) nr rej. (...) , przy zastosowaniu średnich stawek za prace mechaniczne, blacharskie i lakiernicze w wysokości 90zł netto za roboczogodzinę (przywrócenie pojazdu do stanu sprzed zdarzenia mogło zostać przeprowadzone w nieautoryzowanym warsztacie, poza siecią (...) ) i zastosowaniu oryginalnych części zamiennych, wynosi 20 199złl9gr netto, 24 643zł01gr brutto (z 22% VAT). Naprawa pojazdu ze względów technicznych była możliwa i ekonomicznie uzasadniona. Wartość rynkowa pojazdu w dniu szkody w stanie jak przed szkodą wynosiła co najmniej 29 200zł brutto. Powódka nie jest podatnikiem podatku VAT. Apelacje od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła powódka. Zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 36.000 zł, wniosła o jego zmianę poprzez zasądzenie dodatkowo kwoty 36.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami ustawowymi od dnia 15 lutego 2011 r. do dnia zapłaty, ponad zasądzona już wyrokiem Sądu I instancji kwotę. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesowych za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść wydanego wyroku, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędne przekonanie, że materiał dowodowy w sprawie nie pozwala na uznanie, iż powódka zasadnie dochodzi kwoty 36.000 zł tytułem odszkodowania i utraconych korzyści, ponad zasądzoną kwotę 22.336,19 zł, jak również błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, iż powódka nie poniosła szkody ani nie utraciła korzyści w związku z niedojściem do skutku umowy przedwstępnej kupna sprzedaży motocykla, że brak dojścia do sfinalizowania umowy nie wynika z winy powódki, że powódka nie miała obowiązku zwracać wypłaconej kwoty zadatku w podwójnej wysokości. W odpowiedzi na apelację, pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Odwoławczy zważył co następuje: Apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd II instancji mając nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału dokonał jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w następstwie czego nie znalazł podstaw do zakwestionowania wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zakresem rozstrzygnięcia Sądu Odwoławczego - zgodnie z zakresem zaskarżenia - objęte zostało roszczenie o zapłatę odszkodowania w wysokości kwoty 36.000 zł, jaką powódka uiściła A. M. tytułem podwójnego zadatku z uwagi na niewykonanie umowy przedwstępnej sprzedaży motocykla, który uległ uszkodzeniu w wyniku kolizji drogowej. Sąd Rejonowy poczynił ustalenia faktyczne, które Sąd Odwoławczy akceptuje i przyjmuje za własne, wydał też orzeczenie, które poparł poprawną argumentacją. Przeprowadził przy tym niewadliwie postępowanie dowodowe, a zebrany materiał, wbrew wywodom skarżącej, poddał ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów, zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 233 § 1 k.p.c. Apelująca, podważając w istocie wnioski jakie z ustaleń poczynionych w sprawie na podstawie całego zebranego w niej materiału wyprowadził Sąd I instancji, nie wykazał okoliczności prowadzących do przyjęcia wniosków przeciwnych. Podkreślenia wymaga, że jakkolwiek strony umowy mogą odmiennie niż w art. 394 k.c. uregulować sytuacje, kiedy zadatek podlega zwrotowi, a nawet przyjąć na siebie ryzyko niewykonania umowy niezależnie od okoliczności, to jednak nie powoduje to automatycznie -jakby tego chciała apelująca - rozszerzenia odpowiedzialności odszkodowawczej ubezpieczyciela z tytułu odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku. W myśl art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Za normalne następstwo danego zdarzenia uważa się taki skutek, który zazwyczaj, w zwykłym porządku rzeczy jest konsekwencją tego zdarzenia. Następstwa „normalne" to następstwa typowe, zwykłe, występujące zazwyczaj. Są to także następstwa oczekiwane w zwykłej kolejności rzeczy, które zawsze lub zazwyczaj z danego faktu wynikają. Jednocześnie występują one, wedle zasad doświadczenia życiowego, jako typowe, a nie będące wynikiem np. szczególnego zbiegu okoliczności. W sytuacjach granicznych rozstrzygające znaczenie będzie mieć sędziowskie poczucie prawne (wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2008 r., IV CSK 5/08, LEX nr 371827). W okolicznościach przedmiotowej sprawy, fakt zawarcia ze szwagrem umowy przedwstępnej sprzedaży motocykla za cenę przekraczająca o prawie 20.000 zł jego wartość rynkową (w szczególności, że szwagier zajmuje się handlem samochodami i przedmiotowy motocykl miał odsprzedać z zyskiem), z ustaleniem terminu sprzedaży w okresie po zaistnieniu kolizji drogowej i przyjęciem rygorystycznych warunków na wypadek niewykonania umowy - jest wystarczający dla stwierdzenia, że skutek danego działania w postaci zwrotu zadatku w podwójnej wysokości, a więc w kwocie 36.000 zł, tj. o niemal 7.000 zł wyższej od jego wartości, jest zjawiskiem na tyle odosobnionym i wyjątkowym, że nie mieści się w granicach zwykłego powiązania między przyczyną i skutkiem, a zatem nie jest następstwem normalnym w rozumieniu art. 361 k.c. Dodatkowo, w ocenie Sądu Odwoławczego niewiarygodne jest, aby powódka dokonała dobrowolnej zapłaty zadatku w podwójnej wysokości (w sytuacji, gdy do uszkodzenia motocykla doszło nie z jej winy oraz przy braku w tym zakresie żądania kupującego) kierując się - jak podaje - wyłącznie chęcią należytego wywiązania się z umowy, a nie zamiarem uzyskania wyższego odszkodowania. Podkreślić jednocześnie należy, że zasadniczą funkcją zadatku jest stymulowanie stron do wykonania umowy, a tego - z uwagi na uszkodzenie pojazdu - A. M. nie dochodził. Zgłoszone przez powódkę żądanie naprawienia szkody jest zatem nieuprawnione, a proponowane przez nią szerokie granice odpowiedzialności odszkodowawczej nie dają się pogodzić ani z realiami ekonomicznymi, ani z poczuciem sprawiedliwości, tym bardziej, ze okoliczności sprawy wskazują z dużym prawdopodobieństwem na kreowanie przez powódkę stanu faktycznego na potrzeby niniejszego postępowania. W kontekście powyższych rozważań, w ocenie Sądu Okręgowego, skarżąca nie wykazała naruszeń, których dopuścić się miał Sąd Rejonowy. Stwierdziwszy to Sąd Odwoławczy nie miał obowiązku ponownego, szczegółowego przytaczania argumentów na rzecz logicznego i zgodnego z zasadami doświadczenia życiowego rozumowania, które było udziałem Sądu Rejonowego, a które Sąd Odwoławczy akceptuje. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż brak jest wadliwości przy czynieniu ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji mogących skutkować nieprawidłową subsumcją prawną. Tym samym polemika z wyrażonym w uzasadnieniu stanowiskiem tego Sądu oraz przedstawione zarzuty apelacji, w ocenie Sądu Okręgowego nie dają podstaw do uwzględnienia zawartych w nich wniosków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie I sentencji. O kosztach w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i § 6 pkt 5 oraz 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.