Sad powszechny, II AKa 438/14

Sygn. akt II AKa 438/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2015r. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA – Marek Motuk Sędziowie: SO (del.) – Marek Celej SA – Maria Żłobińska (spr.) Protokolant: – st. sekr. sąd. Małgorzata Reingruber przy udziale Prokuratora Hanny Gorajskiej-Majewskiej po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy G. B. oskarżonego z art. 258 § 1 k.k. oraz art. 55 ust. 3 i art. 56 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 i art. 56 ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. na skutek apelacji, wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt VIII K 202/12 1. uchyla wyrok w zaskarżonej części odnośnie czynu I i III i w tym zakresie sprawę G. B. przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie; 2. zasądza za obronę z urzędu przed Sądem odwoławczym kwotę 600 złotych oraz 23% VAT na rzecz adw. K. C. – Kancelaria Adwokacka w W. . UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie skazał G. B. za to, że: I. W okresie od nieustalonego dnia, przypadającego pod koniec 2002 roku do nieustalonego dnia w miesiącu sierpniu 2004 roku w W. i poza granicami kraju, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzone jest odrębne postępowanie, wziął udział w zorganizowanej międzynarodowej grupie przestępczej, której celem był wywóz z P. bez wymaganego przepisami zezwolenia substancji psychotropowej w postaci (...) w znacznych ilościach oraz nielegalny obrót tą substancją po wwiezieniu jej do (...) i K. , to jest za przestępstwo z art. 258 § 1 k.k. i na podstawie art. 258 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności. Tym samym wyrokiem Sąd skazał G. B. za to, że: III. W okresie od nieustalonego dnia, przypadającego pod koniec 2002 roku do nieustalonego dnia w miesiącu sierpniu 2004 roku w W. i poza granicami kraju, działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej o charakterze międzynarodowym, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, co do których prowadzone jest odrębne postępowanie, przy zachowaniu podziału ról, wykorzystując połączenia lotnicze z W. do N. i C. , w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, wbrew przepisom ustawy wywiózł bądź bezpośrednio zmierzał swym działaniem do wywiezienia z P. z wykorzystaniem ustalonych kurierów substancji psychotropowej w postaci (...) , każdorazowo w znacznej ilości około 5000 sztuk tabletek ecstasy, uprzednio odpowiednio ukrytych, które następnie po wwiezieniu do (...) , przekazane zostały zgodnie z jego dyspozycją innym osobom w celu wprowadzenia do nielegalnego obrotu, a w szczególności: - w bliżej nieustalonym dniu 2002 roku w W. , działając w zamiarze, aby inna osoba przemyciła opakowania z zawartością około 5000 tabletek ecstasy, zawierających substancję psychotropową w postaci (...) z P. do (...) , przekazał kurierowi opakowanie zawierające przygotowane do transportu tabletki ecstasy za pośrednictwem innej ustalonej osoby, co do której prowadzone jest odrębne postępowanie, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odstąpienie przez kuriera od realizacji przemytu, - w bliżej nieustalonym dniu 2002 roku w W. przekazał ustalonej osobie, co do której prowadzone jest odrębne postępowanie, opakowanie z zawartością około 5000 tabletek ecstasy zawierających substancję psychotropową w postaci (...) w celu jej przewiezienia z P. do USA, pouczając jednocześnie o sposobie przekazania tych tabletek ustalonym osobom w USA, co do których prowadzone jest odrębne postępowanie, co zostało zrealizowane zgodnie z planem, - w bliżej nieustalonym dniu bezpośrednio przed 19 grudnia 2003 roku w W. , działając w zamiarze aby inna osoba przemyciła opakowania z zawartością około 10 000 tabletek ecstasy, zawierających substancję psychotropową w postaci (...) , o łącznej wadze 2282,2 grama, z P. do (...) , przekazał kurierowi opakowanie zawierające przygotowane do transportu tabletki ecstasy za pośrednictwem innej ustalonej osoby, co do której prowadzone jest odrębne postępowanie, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na interwencję funkcjonariuszy Straży Granicznej, to jest za przestępstwo z art. 55 ust. 3 i art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 55 ust. 3 i art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. , w zw. z art. 12 k.k. w warunkach artykułu 65 § 1 k.k. i z mocy art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art.11 § 3 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt. 2 wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności; orzekł karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przyjmując wysokość każdej stawki na kwotę 10 złotych. Na podstawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. połączył orzeczone kary pozbawienia wolności, orzekając jedną karę łączną 2 lat pozbawienia wolnością. Na podstawie art. 69 i 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności, ustalając okres próby na lat 3; na podstawie art. 52 k.k. zobowiązał oskarżonego do zwrotu części korzyści majątkowej tj. w kwocie 15 000 złotych, uzyskanej z popełnienia przestępstwa, na rzecz Skarbu Państwa. Na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Sąd prawomocnie umorzył postępowanie w zakresie czynu zarzuconego w punkcie II aktu oskarżenia z art. 292 § 1 k.k. i art. 124 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sąd orzekł także o kosztach sądowych, zwalniając oskarżonego od obowiązku ich uiszczenia. Od tego wyroku wniósł apelację obrońca oskarżonego oraz prokurator. Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w części dotyczącej zarzutu I, zarzucając: I. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść wyroku, tj.: 1) przepisu art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. zw. z art. 258 § 1 k.k. w zw. z art. 2 § 1 k.p.k. , poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, polegającej na niewłaściwym uznaniu, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że istniała grupa przestępcza zajmująca się nielegalnym obrotem środkami zawierającymi substancje psychotropowe, pomimo, iż na podstawie zeznań świadków nie można było ustalić składu grupy, jej struktury, okresu, w którym działała, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że oskarżony wypełnił znamiona czynu zabronionego z art. 258 § 1 k.k. , co uniemożliwiło dotarcie do prawdy materialnej, w szczególności poprzez:

1. a)nieuwzględnienie części zeznań świadka P. P. , w zakresie w jakim zeznał on, iż nie istniała żadna grupa przestępcza, a relacje między osobami zamieszanymi w obrót substancjami nielegalnymi były przypadkowe;
2. b)nieuwzględnienie części zeznań świadka R. O. , w zakresie w jakim zeznał on, iż organy ścigania powiedziały mu o istnieniu grupy przestępczej;
3. c)nieuwzględnienie części zeznań świadka M. L. , w zakresie w jakim zeznał on, iż nie posiada żadnej wiedzy o funkcjonowaniu jakiejkolwiek grupy przestępczej;
4. d)nieuwzględnienie części zeznań świadka R. K. , w zakresie, w jakim nie przyznał się on do funkcjonowania w jakiejkolwiek grupie przestępczej;
5. e)uwzględnienie zeznań świadka M. W. , w sytuacji, gdy zeznania te nie dotyczą zarzutów stawianych oskarżonemu;
6. f)uwzględnienie zeznań świadka L. P. , w sytuacji, gdy zeznania te nie dotyczą zarzutów stawianych oskarżonemu;
7. g)zaniechanie przeprowadzenia i dokonania przez Sąd oceny dowodu w postaci aktu oskarżenia sporządzonego przez organy w USA, w związku z którym Sąd Okręgowy (...) O. w N. wydał w dniu 13 stycznia 2009 roku wyrok skazujący G. B. na karę 66 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z paragrafu oraz rozdziału 21 USC 846 (sygn. akt 07 cr 203 ( (...) )); 2) przepisu art. 5 § 2 k.p.k. , poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, szczególnie w zakresie istnienia jakiejkolwiek grupy zorganizowanej, w tym ustalenia jej składu, struktury czy czasu, jaki miała obejmować jej działalność, a także pozycję oskarżonego w jej strukturach; 3) przepisu art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. , poprzez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności sprawy w zakresie czynu z pkt 1 aktu oskarżenia, tj. art. 258 § 1 k.k. , konsekwentnie nie uwzględniając wniosku obrońcy o przetłumaczenie aktu oskarżenia sporządzonego przez organy w USA, w związku z którym Sąd Okręgowy (...) O. w N. wydał w dniu 13 stycznia 2009 roku wyrok skazujący G. B. na karę 66 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z paragrafu oraz rozdziału 21 USC 846 (sygn. akt 07 cr 203 ( (...) )) i finalnie odstąpienie od uzyskania niniejszego aktu oskarżenia, z którego miałoby wynikać, o co dokładnie był oskarżony G. B. , a szczególnie, czy był skazany za udział w grupie przestępczej, czy za działanie wspólnie i w porozumieniu. II. Błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wyroku, poprzez przyjęcie, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu, pomimo tego, że z przeprowadzonych dowodów nie wynika, żeby istniała zorganizowana grupa przestępcza, w której oskarżony miałby brać udział, niczego nie wiadomo o jej strukturze, ani o roli jaką miałby w niej pełnić oskarżony. Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wnosił o zmianę skarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art.258 § 1 k.k. Prokurator zaskarżył powyższy wyrok na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze. Zarzucił: - obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.k. poprzez nieorzeczenie przez Sąd Okręgowy w Warszawie o oddaniu G. B. pod dozór kuratora w okresie próby, podczas gdy jest on obligatoryjny. Podnosząc powyższy zarzut, prokurator wnosił o zmianę powyższego wyroku poprzez oddanie oskarżonego G. B. pod dozór kuratora w okresie próby. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie w petitum środka odwoławczego ograniczony został jego zakres do czynu I, to jednak zarzuty apelacji odnoszą się także do III czynu przypisanego oskarżonemu, jeśli zważy się na kwalifikację prawną w warunkach art. 65 § 1 k.k. Odnosząc się do konkretnych zarzutów apelacji, w pierwszej kolejności należało rozważyć zarzut obrazy art. 366 § 1 k.p.k. w zw., z art. 6 k.p.k. Brak dokumentu, na który powołuje się obrońca praktycznie wskazuje na to, iż materiał dowodowy zebrany przez Sąd orzekający nie jest kompletny, a braki są na tyle istotne, iż sprawa nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia. Chodzi tu o dokumentację rozstrzygającą o tym, czy wydanie merytorycznego orzeczenia w tej sprawie nie naruszy zasady res iudicata , co skutkowałoby wystąpieniem ujemnej przesłanki procesowej. Stan rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy orzeczeniem merytorycznym rozstrzygnięta została kwestia odpowiedzialności karnej przy zachowaniu tożsamości podmiotowo-przedmiotowej czynu. Związany z tym zakaz sformułowany z art. 17 §1 pkt 7 k.p.k. zachodzi nie tylko wtedy, gdy nowe postępowanie pokrywałoby się z przedmiotem postępowania w sprawie już zakończonej a także wtedy, gdy przedmiot tego postępowania byłby częścią przedmiotu osądzonego w sprawie zakończonej, przy czym odmienna kwalifikacja prawna czynu nie otwiera możliwości nowego postępowania karnego. Wprawdzie art. 114 § 1 k.k. przewiduje, iż orzeczenie zapadłe za granicą nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania karnego o ten sam czyn zabroniony przed sądem polskim, to w § 3 pkt 1 tego przepisu jest zawarte odstępstwo od tej zasady, przywracające powagę rzeczy osądzonej, gdy wyrok skazujący zapadły za granicą został przyjęty do wykonania na terenie R. P. . G. B. prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego (...) O. w N. z dnia 13 stycznia 2009 r. został skazany na karę 66 miesięcy pozbawienia wolności za czyn popełniony 15 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 21 grudnia 2010 r. (VIII Kop 224/10) określił kwalifikację prawną tego czynu z art. 57 ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i ustalił, że wykonaniu na terytorium R. P. podlega kara 3 lat pozbawienia wolności (w całości wykonana). Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż w sprawie tej miałby zastosowanie zakaz z art. 114 § 3 pkt 1 k.p.k. , gdyby przedmiot toczącego się obecnie postępowania nawet częściowo pokrywał się z czynem, za który G. B. został skazany w N. . Jedynym dowodem na okoliczność, za co został skazany G. B. , jest dokument określający przypisany mu w USA czyn przestępczy. Takim dokumentem nie jest „Orzeczenie w sprawie karnej” znajdujące się w aktach sprawy, gdyż Sąd odwołuje się w nim do zarzutu zawartego w akcie oskarżenia, nie powtarzając opisu czynu przypisanego. Sąd I instancji dostrzegł ten brak, zwracając się do Ministerstwa Sprawiedliwości o nadesłanie niezbędnego dokumentu. Takiego dokumentu nie otrzymał; jednak w treści pisma wskazano drogę prowadzącą do uzupełnienia w tym zakresie materiału dowodowego. Zastąpienie w tej sytuacji dokumentu wyjaśnieniami oskarżonego, w ocenie Sądu odwoławczego, jest niewystarczające – tym bardziej, że Sąd w uzasadnieniu wyroku przypisując oskarżonemu czyn I i III, w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska. Tymczasem G. B. wielokrotnie powtarzał w swoich wyjaśnieniach, iż w USA został skazany „za to samo”; twierdził także, iż został skazany za posiadanie, wprowadzenie do obrotu, próbę wprowadzenia do obrotu i sprowadzenie do USA ecstasy (wyjaśnienia – k. 150-157/XXI). W żadnym razie wyjaśnienia skarżonego nie mogą zastąpić dokumentu określającego dokładnie czyn przypisany G. B. w USA. Z tych względów Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok w zakresie czynu I i III i sprawę przekazał w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd uzupełni materiał dowodowy w sposób wyżej opisany i w zależności od treści dołączonych dokumentów, podejmie dalsze postępowanie dowodowe. Zwrócić należy uwagę na to, iż w przypadku merytorycznego rozstrzygnięcia winno być ono uzasadnione zgodnie z wymogami art. 424 § 1 i 2 k.p.k. Nie może ujść także uwagi Sądu, pod rządami jakiej ustawy został popełniony czyn, który ewentualnie zostałby przypisany oskarżonemu. Wobec powyższego rozstrzygnięcia, omówienie apelacji prokuratora jest w chwili obecnej przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.