Sad powszechny, II Ca 190/13

Sygn. akt II Ca 190/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2013 roku Sąd Okręgowy w Legnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Elżbieta Hallada Sędziowie: SO Sylwia Kornatowicz (sprawozdawca) SO Elżbieta Piotrowska Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Zielińska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku w Legnicy na rozprawie sprawy z powództwa R. K. przeciwko pozwanej J. W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Lubinie z dnia 10 grudnia 2012 roku sygn. akt I C 1520/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądza od pozwanej J. W. na rzecz powoda R. K. dalszą kwotę 2.112 zł (dwa tysiące sto dwanaście złotych) z ustawowymi odsetkami od 27 sierpnia 2012 roku, a dalej idące powództwo oddala; II. oddala dalej idącą apelację; III. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 105 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sygn. akt II Ca 190/13 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Lubinie wyrokiem z dnia 10.12.2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt I C 1520/12 zasądził od pozwanej J. W. na rzecz powoda R. K. kwotę 2.500 zł z ustawowymi odsetkami od 27.08.2012 r., powołując co do zasady jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisy art.710 i 713 k.c. o użyczeniu. Sąd ustalił, że strony przez kilka pozostawały w związku małżeńskim, rozwiązanym przez rozwód w marcu 2009 roku bez orzekania o winie. Wyrokiem tym zasądzone zostały alimenty od powoda na rzecz pozwanej w kwocie po 300 zł miesięcznie, a także alimenty dla wspólnej córki stron w wysokości po 500 zł, podwyższonej w 2011 roku do 700 zł miesięcznie. Strony wraz z córką zamieszkiwały wspólnie w lokalu przy ul. (...) , stanowiącym własność R. K. , który wyprowadził się stamtąd w październiku 2011 roku, przy czym wyrokiem z 15.12.2010 r. J. W. z córką zobowiązana została do wydania mieszkania powodowi i przyznano jej oraz dziecku prawo do lokalu socjalnego. W mieszkaniu powoda pozwana przebywała wraz z dziewięcioletnią obecnie córką do lutego 2013, a mieszkając tam nie ponosiła żadnych kosztów utrzymania lokalu. Pokrywał je w całości R. K. , także po opuszczeniu mieszkania, a w okresie objętym żądaniem pozwu, tj. od października 2009 roku do sierpnia 2012 roku zapłacił z tego tytułu 21.177 zł. W sprawie niniejszej powód domagał się od J. W. zwrotu poniesionych tak wydatków w kwocie 13.416,03 zł, a wraz ze skapitalizowanymi odsetkami – 15.580 zł. Sąd Rejonowy uwzględnił roszczenie w części, stosując klauzulę z art.5 k.c. wskutek uznania, że w okolicznościach tej sprawy obciążenie pozwanej zwrotem całości żądanych kosztów byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd wskazał tu na takie okoliczności, jak: wcześniejsza więź między stronami; posiadanie wspólnego dziecka zamieszkującego wraz z matką; choroba pozwanej w 2011 roku, gdy przebywała ona na zwolnieniu lekarskim i pobierała świadczenie rehabilitacyjne; dobra sytuacja materialna powoda, liczącego 36 lat, którego zarobki w (...) wynoszą wraz z dodatkowymi wypłatami około 6.000 zł miesięcznie; znacznie gorszy status materialny pozwanej (lat 33), która przed chorobą zatrudniona była jako pracownik biurowy, a aktualnie nie pracuje. Zdaniem Sądu Rejonowego pozwana zasługuje na szczególną ochronę z art.5 k.c. , z tym, że po okresie niezdolności do pracy nie ma przeciwwskazań do zatrudnienia i obecnie musi liczyć się z koniecznością ponoszenia opłat mieszkaniowych, których nie może już za dalszy okres przerzucać na powoda. Z tych przyczyn Sąd I instancji oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu. Powód nie zgodził się z wyrokiem w części oddalającej powództwo i w złożonej apelacji domagał się jego zmiany przez uwzględnienie roszczenia w całości wraz z odsetkami. Skarżący zarzucił nieprawidłową ocenę przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego sprawy, z pominięciem okoliczności, że pozwana w rzeczywistości uchyla się od pracy i bez usprawiedliwionej przyczyny nie ponosi kosztów utrzymania zajmowanego mieszkania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja podlega częściowemu uwzględnieniu. Co do zasady zgodzić należy się z zastosowaniem przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie klauzuli z art. 5 k.c. Przepis ten stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego, a takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. R. K. jako właściciel lokalu przy ul. (...) w L. może domagać się od osoby tam mieszkającej, jako biorącej lokal do użyczenia, ponoszenia kosztów jego utrzymania. Zważywszy jednak na fakt, że osobą tą jest była żona powoda, przebywająca w mieszkaniu wraz ze wspólną małoletnią córką stron i znajdująca się w okresie objętym pozwem w trudnej sytuacji życiowej, można zasadnie przywołać okoliczności, wskazane przez Sąd Rejonowy jako rzutujące na ocenę roszczenia powoda w świetle zasad współżycia społecznego. Decydujące jest w tej ocenie to, że J. W. była dla powoda w nieodległej przeszłości jedną z najbliższych osób i na zawsze pozostanie matką jego dziecka. Po rozwodzie, który jak wynika z pism i zeznań pozwanej był dla niej trudnym przeżyciem, zapadła ona na zdrowiu i przez długi czas była niezdolna do pracy, co objęło niemal cały 2011 rok. Zarówno wcześniej, jak i później, czyli do 2010 roku i od początku 2012 roku możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanej były i są znacznie mniejsze niż możliwości powoda, który osiąga dochody kilkukrotnie wyższe niż J. W. . Żądana przez R. K. kwota ponad 15.000 zł jest dla pozwanej bardzo duża, zbliżając się wartością do jej rocznych zarobków. W tej sytuacji wzgląd na rodzaj wzajemnej więzi stron i ich realną sytuację życiową uzasadnia udzielenie pozwanej wyjątkowej ochrony – w poszanowaniu pożądanej moralnie zasady pomocy ze strony najbliższych osobom w trudnej sytuacji życiowej. W myśl tej zasady małżonek silniejszy ekonomicznie, pomimo rozwodu i rozpadu rodziny, nie powinien odmówić realnej pomocy i wsparcia drugiemu, także niewinnemu rozkładowi pożycia małżonkowi, zwłaszcza, gdy ten sprawuje codzienną pieczę nad wspólnym dzieckiem i boryka się z problemami zdrowotnymi. Dlatego za okres następujący krótko po rozwodzie stron, a potem objęty niezdolnością pozwanej do pracy z powodu choroby roszczenie R. K. o zwrot kosztów utrzymania mieszkania winno być ocenione jako nadużycie prawa i w konsekwencji oddalone. Już jednak za okres od początku 2012 roku należy przyjąć, że pozwana nie wymaga dalszej ochrony kosztem prawa podmiotowego powoda, albowiem odzyskała zdolność do pracy i jest osobą młodą, ma więc realną możność samodzielności życiowej i finansowej. W odniesieniu do zestawionych przez powoda kosztów utrzymania mieszkania przy ul. (...) oznacza to, że za okres od stycznia do sierpnia 2012 roku J. W. winna ponieść opłaty mieszkaniowe w kwocie 4.612 zł, w tym skapitalizowane odsetki do daty pozwu – i w takim ostatecznie zakresie Sąd odwoławczy uznał zasadność roszczenia R. K. . Przyjęta przez Sąd Rejonowy kwota 2.500 zł jest dowolna, toteż w rozważonych wyżej okolicznościach podlegała skorygowaniu. W konsekwencji - w uwzględnieniu po części apelacji powoda - dokonana została zmiana zaskarżonego wyroku w punkcie II poprzez zasądzenie od pozwanej dalszej kwoty 2.112 zł z ustawowymi odsetkami od wytoczenia powództwa ( art.386§1 k.p.c. ). Apelacja dalej idąca jako niezasadna w świetle art.5 k.c. podlegała oddaleniu na mocy art.385 k.p.c. Odpowiednio do wyniku sprawy w instancji odwoławczej, na zasadzie art.98§1 k.p.c. w zw. z art.391§1 k.p.c. pozwana obciążona została zwrotem na rzecz powoda kwoty 105 zł tytułem części wniesionej przez niego opłaty od apelacji. Wygrana skarżącego wyniosła 16%, co w odniesieniu do opłaty w wysokości 654 zł daje sumę zasądzoną w punkcie III wyroku Sądu Okręgowego.