Sygn. akt VPa 160/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2014 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie następującym: Przewodniczący – SSO Jacek Wilga Sędziowie: SSO Andrzej Marek SSR del. Agata Mularska - Karamon (spr.) Protokolant: Ewa Sawiak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 roku w Legnicy na rozprawie sprawy z powództwa J. M. przeciwko (...) Szkole (...) w G. o odszkodowania na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w Głogowie z dnia 25 września 2014 roku sygn. akt IV P 130/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I o tyle tylko, że zasądzone w nim koszty procesu obniża z kwoty 6678 zł do kwoty 4938 zł w tym kwotę kosztów zastępstwa procesowego z kwoty 1 800 zł do kwoty 60 zł, II. w pozostałym zakresie apelację oddala, III. zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Głogowie wyrokiem z dnia 25 września 2014r. zasądził od strony pozwanej (...) Szkoły (...) w G. na rzecz powoda J. M. odszkodowanie za nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę w kwocie 21.600 zł wraz z odsetkami. Nadto zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 6.678 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Nakazał stronie pozwanej uiścić na rzecz Skarbu Państwa kwotę 853,66 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Rozstrzygniecie takie Sąd Rejonowy wydał w oparciu o następujące ustalenia: Powód, J. M. , był zatrudniony u strony pozwanej, w (...) Szkole (...) w G. od dnia 5 grudnia 2006r. na podstawie umowy o pracę na stanowisku Kanclerza w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 22 marca 2013r. ( piątek) odbyło się posiedzenie Senatu strony pozwanej, na którym podjęto m.in. uchwałę w przedmiocie planu inwestycyjnego na 2014r. Rektor uchwałę tę podpisał 26 marca 2013r. we wtorek. Uchwały tej powód nie wysłał do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z uwagi na fakt, że od 27 marca 2013r. przez około miesiąca przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wnioski inwestycyjne do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na 2014r. powinny być złożone do dnia 15 lutego 2013r. Do wniosku powinien zostać załączony plan inwestycyjny dla tej inwestycji, który uchwalany jest uchwałą Senatu. Z uwagi na fakt, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformowało powoda, że uczelni nie zostały przyznane środki finansowe na inwestycje na 2013r., a nowy wniosek na rok 2014r. należy złożyć do dnia 15 lutego.2013r. , powód ponownie złożył stosowny wniosek. Powód starał się o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Senatu w sprawie podjęcia uchwały w przedmiocie planu inwestycyjnego na 2014r. ale za pośrednictwem sekretariatu rektora dowiedział się, że nie jest to możliwe w tym terminie, więc zatelefonował do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego do Działu Inwestycji z zapytaniem czy możliwym jest doręczenie uchwały w okresie późniejszym. Otrzymał informację , że tak. Pracownicy Wydziału Inwestycji i Nieruchomości Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego kontrolują taki wniosek pod względem formalnym i w razie stwierdzenia braków (np. braku uchwały zatwierdzającej plan inwestycyjny) wzywają uczelnię do jego usunięcia w terminie 14 dni. Pracownicy Ministerstwa kontrolowali wnioski pod względem formalnym w miesiącu maju 2013r. Uchwała Senatu do Ministerstwa wpłynęła w dniu 15 kwietnia 2013r., a więc jeszcze przed wezwaniem strony pozwanej o dostarczenie tej uchwały. W dniu 26 marca 2013r. o godzinie 11.00 rozpoczęło się posiedzenie Senatu na którym powód, J. M. , zgłosił wniosek formalny o przerwanie tego posiedzenia. Rektor uczelni S. C. nie poddał tego wniosku pod głosowanie tylko przerwał to posiedzenie informując, że posiedzenie Senatu odbędzie się w tym samym dniu w godzinach późniejszych. W trakcie pierwszego jak i drugiego posiedzenia Senatu zdarzało się, że powód, J. M. jak i rektor uczelni, S. C. , przerywali sobie swoje wypowiedzi. Powód nie używał wulgaryzmów, nie łamał zasad kultury ani zasad współżycia społecznego, swoim zachowaniem nie naruszał autorytetu uczelni, swoim zachowaniem nie naruszył godności zajmowanego stanowiska. Pismem z dnia 6 maja 2013r., które powód otrzymał w dniu 8 maja 2014r. strona pozwana, (...) Szkoła (...) w G. wypowiedziała powodowi, J. M. , umowę o pracę . Jako przyczyny wypowiedzenia podała utratę zaufania do pracownika w związku z ciężkim naruszeniem przez powoda podstawowych obowiązków pracowniczych polegających w szczególności na nieuzasadnionym odwołaniu przez powoda w dniu 26 marca 2013r. o godzinie 11.00 zebrania organu kolegialnego Uczelni- Senatu, zwołanego w trybie nadzwyczajnym przez Władze Uczelni. Działał powód w swoim interesie jednocześnie na szkodę pracodawcy, uniemożliwiając w sposób celowy i z premedytacją odbycia się posiedzenia Senatu i podjęcia decyzji oraz niezbędnych i pilnych uchwał. Swoim zachowaniem podważył autorytet oraz decyzyjności władz uczelni. Zachowanie to było rażąco naganne i w opisanej sytuacji jest niedopuszczalne na zajmowanym przez powoda stanowisku Kanclerza strony pozwanej. Nadto jako przyczynę podano zachowanie powoda na posiedzeniu Senatu , wskazując , że było ono obraźliwe w stosunku do władz uczelni oraz pozostałych uczestników Senatu, wulgarne i nie przestrzegające zasad kultury i współżycia społecznego. Nadto podano, że powód zaniechał dostarczenia do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego uchwały z posiedzenia Senatu z dnia 22 marca 2013r. w sprawie przyjęcia Programu Inwestycyjnego na rok 2014 dla zadania pierwszego wyposażenia budynku (...) w G. . Zgodnie z dokumentami obowiązany był dostarczyć ją wraz z Programem Inwestycyjnym do 15 lutego 2013r. a w związku z późniejszym posiedzeniem Senatu niezwłocznie po jej uchwaleniu. Do dnia 26 marca 2013r. dokumentacja w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie została uzupełniona. Pod nieobecność w pracy powoda, J. M. , zastępowała go kwestor M. Z. . W posiedzeniach Senatu uczelni nie uczestniczyła, gdyż nie była jego członkiem. W oparciu o takie o ustalenia Sąd Rejonowy uznał, że żądanie powoda zasądzenia odszkodowania było uzasadnione, a wręczone mu wypowiedzenie niezasadne. Sąd ten przyjął, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynikało, że na nadzwyczajnym posiedzeniu Senatu strony pozwanej w dniu 26 marca 2013r. powód, J. M. , zachowywał się normalnie, kulturalnie, nie używał słów wulgarnych, obraźliwych i zdaniem Sądu, nie podważył autorytetu władz uczelni. Zachowanie powoda, zdaniem Sądu, podczas obrad Senatu w dniu 26.03.2013r. nie było obraźliwe ani wulgarne w stosunku do władz uczelni ani do pozostałych uczestników Senatu i nie naruszało zasad kultury i zasad współżycia społecznego. Taki wniosek Sąd wyciągnął na podstawie analizy zapisu nagrania na płycie CD przebiegu posiedzeń Senatu w dniu 26 marca 2013r oraz na podstawie zeznań świadków, którym dał wiarę: M. W. , P. Z. , I. C. , A. S. , W. G. , W. D. , S. L. Z. R. , M. Z. , K. B. i samego powoda. Sąd nie dopatrzył się również, aby zaniechanie powoda w doręczeniu uchwały senatu w sprawie planu inwestycyjnego na rok 2014r.do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego było uzasadnioną przyczyną . Powołał się przy tym na ustaloną w toku procesu procedurę składania wniosków o dofinansowanie oraz tryb uzupełniania braków formalnych takich wniosków. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona pozwana, zarzucając: I. obrazę przepisów prawa procesowego w postaci art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to poprzez: 1) wadliwą ocenę treści nagrań dokumentujących posiedzenia senatu (...) w G. odbytych w dniu 26.03.2013 r., albowiem wbrew twierdzeniom Sądu wynika z nich, iż powód w tym dniu najpierw w godzinach przedpołudniowych doprowadził swoim zachowaniem do bezpodstawnego zerwania obrad senatu uczelni, a następnie podczas drugiego w tym dniu posiedzenia senatu swoim zachowaniem i wypowiedziami podważał autorytet władz uczelni, zachowywał się w sposób obraźliwy, i naganny, czym naruszył zasady kultury i współżycia społecznego, co sprawia iż podstawy rozwiązania z powodem stosunku zatrudnienia wskazane w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę były rzeczywiste, realne i zasadne; 2) bezpodstawne uznanie, iż zeznania świadków K. C. , D. M. , K. P. , A. D. , S. C. , I. K. i K. R. są niewiarygodne, 3) uznanie za wiarygodne, potwierdzające stanowisko powoda i mogące stanowić podstawę dla ustalenia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie w zakresie m.in. przebiegu posiedzenia senatu uczelni w dniu 26.03.2013 r. zeznań świadków M. W. , P. Z. , I. C. , A. S. , W. G. , W. D. , S. L. , Z. R. , M. Z. , K. B. . 4) pominięcie dowodu z dokumentu w postaci protokołu z obrad LIV nadzwyczajnego posiedzenia senatu z dnia 26.03.2013 r. potwierdzającego przebieg posiedzenia i nieprawidłowe zachowanie powoda wobec rektora i władz uczelni; II. błędne i sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, a polegające na przyjęciu, iż:
- a)uchwała senatu o przyjęciu planu inwestycyjnego na rok 2014 z dnia 22.03.2013 r. została podpisana przez rektora uczelni w dniu 26.03.2013 r. i dopiero wówczas możliwe było jej przesłanie do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Warszawie, w sytuacji gdy była ona dostępna do wysłania już w dniu jej podjęcia, tj. 22.03.2013 r.
- b)powód swoim zachowaniem podczas posiedzenia senatu w dniu 26.03.2013 r. nie łamał zasad kultury ani zasad współżycia społecznego, nie naruszał autorytetu uczelni oraz godności zajmowanego stanowiska, w sytuacji gdy ustalenia te są sprzeczne z zapisem video z przebiegu przedmiotowego posiedzenia senatu, protokołem z obrad oraz zeznaniami świadków K. C. , D. M. , K. P. , A. D. , S. C. , I. K. , I. C. , M. Z. , S. L. oraz reprezentującej stronę K. R. III. naruszenie dyspozycji przepisu § 11 ust.l pkt 2 w zw. z § 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 1.800,- zł w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie zastosowanie winien mieć przepis § 11 ust. 1 pkt 1 wspomnianego Rozporządzenia na podstawie którego koszty zastępstwa prawnego w niniejszej sprawie wynieść powinny 60,- zł. W oparciu o powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o:
- a)uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości,
- b)zmianę wyroku I instancji w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu;
- c)obciążenie powoda kosztami postępowania oraz kosztami zastępstwa prawnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W apelacji zgłoszono jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Sprowadzają się one do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów. Artykuł 233§ 1 kpc stanowi, że Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Wszechstronne rozważenie materiału dowodowego polega zaś na ocenie wszystkich dowodów zebranych w sprawie. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji przeprowadził dokładne postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy przyczyny wskazane w piśmie wypowiadającym powodowi umowę o pracę były zasadne. Dokonując ustaleń faktycznych w tym zakresie Sąd Rejonowy wskazał na jakich dowodach się oparł i szczegółowo to uzasadnił. W ocenie Sądu Okręgowo brak jest podstaw dla przyjęcia, aby dokonane ustalenia w zakresie stanu faktycznego i ocena zgromadzonych dowodów nastąpiła z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 233 kpc . Zarzuty apelacji sprowadzają się w zasadzie do polemiki z ustaleniami dokonanymi przez Sąd Rejonowy. Zdaniem Sądu Okręgowego słusznie przyjął Sąd Rejonowy, że nie można było zarzucić powodowi, iż w sposób nieuzasadniony przerwał posiedzenie Senatu w dniu 26.03.2013r. Z załączonej bowiem do akt płyty z zapisem video wynika jasno, iż powód złożył formalny wniosek o zamknięcie posiedzenia Senatu z uwagi na uchybienia formalne w zakresie zawiadomienia o terminie posiedzenia i braku wskazania w zawiadomieniu informacji o porządku dziennym obrad Senatu. Należy mieć na uwadze , co też trafnie zauważył Sąd Rejonowy, iż wniosek powoda nie został poddany pod głosowanie, a rektor przerwał posiedzenie wskazując, że odbędzie się ono po ponownym prawidłowym jego zwołaniu w tym samym dniu. Zdaniem Sądu Okręgowego nie sposób czynić powodowi skutecznego zarzutu z tego, iż złożył on wniosek formalny o przerwanie posiedzenia Senatu, ponieważ miał do tego prawo. Nadto tym bardziej, nie mogło to stanowić uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. Słusznie również ustalił Sąd Rejonowy okoliczności związane z zachowaniem powoda na posiedzeniu Senatu w dniu 26.03.2013r. i właściwie to zachowanie ocenił. Zarzuty strony pozwanej sprowadzały się w tym zakresie do dokonanej przez Sąd I instancji oceny zeznań świadków. Zdaniem Sądu Okręgowego ocena ta została przez Sąd Rejonowy dokonana prawidłowo. W ustalenia stanu faktycznego Sąd Rejonowy powołał się przy tym na protokół z posiedzenia z dnia 26.03.2013r., zatem zarzut apelacji o pominięciu tego dowodu jest chybiony. Zauważyć jednak należy, że najistotniejszym dowodem w sprawie oceny zachowania powoda na posiedzeniu Senatu był zapis na płycie CD z przebiegu tego posiedzenia. Ocena tego dowodu , dokonana przez Sąd Rejonowy i Okręgowy pozbawiona jest subiektywnych ocen, jakie w niniejszej sprawie wygłaszali świadkowie , co do oceny zachowań powoda. Analiza tegoż zapisu wskazuje, że zachowaniom powoda nie można przypisać cech rażąco nagannego zachowania, aroganckiego, wulgarnego, czy też sprzecznego z zasadami kultury i zasad współżycia społecznego. Należy mieć na uwadze , że tematyka poruszana na posiedzeniu w dniu 26.03.2013r. należała do tzw. „wrażliwych”. Chodziło bowiem o zmiany w składzie uczelnianej komisji wyborczej w związku z przeprowadzonymi wyborami władz uczelni. Zatem niejako za oczywiste uznać należy, że w sytuacji, w jakiej w dyskusji ścierać się mają głosy osób o odmiennych poglądach w danym temacie, to dyskusja taka będzie przebiegała w sposób ożywiony. W takich też realiach należało dokonać oceny zachowania powoda. Uznać zatem należało, że pomimo tego, że powód czasami wypowiadał się podniesionym głosem, to jednak zawsze prosił o udzielenie mu głosu. Dyskusja zaś zdaniem Sądu nie odbiegała od dyskusji , jakie mają miejsce w tego rodzaju gremiach. W tym miejscu wskazać należy, że istotnie, zgodnie z zarzutem apelacji świadek D. , na zeznania którego powoływał się Sąd Rejonowy nie był obecny na posiedzeniu Senatu w dniu 26.03.2013r. Zarzut ten jednak w kontekście pozostałej części prawidłowych ustaleń Sądu nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. Niezasadna była również argumentacja strony pozwanej zawarta w apelacji a dotycząca tego, że uzasadnianą podstawę do wypowiedzenia umowy stanowiło zaniechanie przez powoda doręczenia do Ministerstwa Nauki uchwały Senatu zatwierdzającej program inwestycyjny uczelni na 2014r. Ustalenia i argumentacja Sądu Rejonowego była w tym zakresie prawidłowa. Istotnym jest , że powód w terminie przewidzianym w Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie trybu udzielania oraz trybu i zasad rozliczania dotacji udzielanych na finansowanie lub dofinansowanie inwestycji uczelni publicznych z dn. 11.08.2011r. , czyli do dnia 15.02.2013r. złożył wniosek o dofinansowanie. W tym zakresie powód dołożył starań o to aby wniosek był złożony prawidłowo. Kontaktował się bowiem w tej sprawie z głównym specjalistą ds. inwestycji w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego K. B. ( słuchanym w charakterze świadka) i uzyskał potwierdzenie, że dla skuteczności wniosku, należy zachować termin do jego wniesienia, a uchwała Senatu może być doręczona w okresie późniejszym. Zatem słusznie Sąd Rejonowy ocenił, że z uwagi na absencję powoda i zastępowanie go przez kwestora uczelni nie można stawiać powodowi zarzutu zaniedbania w złożeniu uchwały jako załącznika do wniosku. Co istotne, że uchwała ta została przez uczelnię doręczona do Ministerstwa jeszcze przed terminem, w którym kontrolowane były ewentualne braki formalne wniosku. Kwestia zaś daty podpisania samej uchwały przez Rektora pozostaje w tej sprawie kwestią marginalną bez wpływu na rozstrzygniecie. Zatem uznać należy, że prawidłowo Sąd Rejonowy przyjął, że strona pozwana niezasadnie wypowiedziała powodowi umowę o pracę i zasądził na rzecz powoda odszkodowanie ( 45 § 1 kp ). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 kpc uznał w powyższym zakresie apelację strony pozwanej za bezzasadną i w tym zakresie ją oddalił. Sąd Okręgowy uznał jedynie za słuszny zarzut strony pozwanej zgłoszony w zakresie wysokości kosztów zastępstwa procesowego orzeczonych na rzecz powoda. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II PZ 3/12 podstawę zasądzenia przez sąd opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w sprawie ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 § 1 w związku z art. 58 k.p. , stanowi stawka minimalna określona w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Dotyczy to w jednakowym stopniu wynagrodzenia adwokatów i radców prawnych oraz do spraw o odszkodowanie dochodzone na podstawie art. 56 § 1 w związku z art. 58 k.p. albo na podstawie art. 45 § 1 w związku z art. 47 1 k.p. Zatem mając powyższe na uwadze na podstawie art. 386 § 1 kpc zmieniono zaskarżony wyrok w pkt I w zakresie kosztów zastępstwa prawnego, obniżając je z kwoty 1800 zł do kwoty 60 zł ( wg stawki określonej w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym zostało wydane w oparciu o treść art. 98 kpc w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.